Na de dood van Ismail Haniyeh is de extremistische Palestijnse organisatie Hamas een prominente leider kwijt. Welke andere kopstukken zijn er al gedood, en wie blijft er nog over om de organisatie te leiden?
Ismail Haniyeh, de belangrijkste politieke leider van Hamas, is gedood bij een luchtaanval in Teheran, dat raakte vanmorgen bekend. Haniyeh was daar om de inauguratie van de nieuwe Iraanse president bij te wonen. Hamas, Iran en ook andere landen wijzen meteen naar Israël als schuldige, maar het heeft de aanslag niet opgeëist.
Sinds het ontstaan van Hamas in 1987 heeft Israël al verschillende kopstukken omgebracht, en nog meer pogingen gedaan om leiders van de organisatie te vermoorden. Dat is niet gestopt na 7 oktober, toen Hamas met een grote terroristische aanval op Israël een nieuwe oorlog ontketende.
In januari van dit jaar werd Saleh al-Arouri gedood bij een explosie in Beiroet. Al-Arouri woonde in Libanon, en was de oprichter van de Qassambrigades, de militaire tak van Hamas. Als topman bij de militaire vleugel van de militie werd hij vaak in verband gebracht met terroristische aanslagen, aanvallen en gewapende acties tegen Israël.
Net als bij Haniyeh heeft Hamas de dood van al-Arouri erkend. Maar dat gebeurt niet altijd.
Eerder deze maand voerde Israël ook een massale aanval uit op het vluchtelingenkamp al-Mawasi, met als doel om Mohammed Deif te doden. Deif is de opperbevelhebber van de milities van Hamas. Bij de aanval kwamen zeker 90 Palestijnen om het leven. Hamas beweerde een dag na de aanval dat Deif nog leefde. Het Israëlische leger meldt nu op basis van inlichtingen "dat Mohammed Deif geëlimineerd werd tijdens de aanval".
Deif overleefde wel twee eerdere moordpogingen, al verloor hij daarbij wel een oog. Hij heeft de bijnaam "kat met negen levens". Samen met Marwan Issa en Yahya Sinwar wordt hij gezien als het brein achter de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober, en dus een van de meest gezochte Hamasleden voor Israël.
Over welke leiders bestaat er twijfel?
In maart 2024 meldde de VS dat Marwan Issa was omgebracht. Issa, bijgenaamd de "schaduwman" was of is de tweede in lijn van bevel bij Hamas. Volgens Israël is hij gedood bij een luchtaanval op de tunnels van Hamas onder de Gazastrook. Hamas zelf heeft dat niet bevestigd.
Bekend is wel dat ook hij al eerdere aanslagen overleefde, zijn bijnaam kreeg hij wellicht omdat niemand tot 2011 wist hoe hij eruitzag. Pas toen raakte een eerste foto van hem verspreid, die was genomen bij een gevangenenruil.
Welke leiders zijn zeker nog in leven?
Het belangrijkste kopstuk van Hamas dat zo goed als zeker nog in leven is, is Yahya Sinwar. Sinwar werd in 2017 de politieke leider van Hamas in de Gazastrook. Hij was de opvolger van Ismail Haniyeh, toen die naar het buitenland trok.
Op dit moment zou hij nog in Gaza zijn, boven- dan wel ondergronds. Het Internationaal Strafhof heeft een aanhoudingsbevel uitgevaardigd tegen Sinwar, Deif en Haniyeh. Volgens het Hof zijn er sterke aanwijzingen dat ze alledrie schuldig zijn (of waren in het geval van Haniyeh) aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid na 7 oktober 2023.
Ook de jongere broer van Yayha Sinwar, Mohammed Sinwar, is een belangrijke figuur binnen de militaire tak van Hamas. Met zijn 48 jaar wordt hij gezien als het jongste kopstuk van de organisatie. In 2014 werd aangenomen dat hij gedood was, maar een aantal maanden geleden dook hij toch weer op in een filmpje waarin hij door het ondergrondse tunnelcomplex van Hamas reed. Mogelijk hield hij zich daar al die tijd schuil. Mohammed Sinwar speelde ook een belangrijke rol in de voorbereiding van 7 oktober.
Daarnaast is er nog Khaled Mashal, een van de oprichters van Hamas en de voorganger van Ismail Haniyeh. Mashal spendeerde het grootste deel van zijn leven buiten de Palestijnse gebieden. Nu woont hij in Qatar. Samen met de nu overleden Haniyeh is hij een belangrijke gesprekspartner in de onderhandelingen over een staakt-het-vuren en het vrijlaten van de gijzelaars.
Mashal overleefde een moordpoging in 1997. Agenten van de Israëlische geheime dienst Mossad konden hem gif inspuiten op straat in Jordanië, waar hij toen woonde. De Jordaanse koning was woedend over de aanslag, en eiste dat Israël voor een tegengif zou zorgen. Onder druk van de Amerikanen gaf (toen ook al) premier Netanyahu toe.
Tot slot is er Mahmoud Zahar, ook een van de oprichters van Hamas. Zahar is bijna 80 en het oudste kopstuk van de organisatie. Hij is een van de meest radicale denkers van Hamas. In 2003 overleefde hij een luchtaanval op zijn huis in Gaza-stad. Nu is hij, vanwege zijn hoge leeftijd en het feit dat hij niet meer rechtstreeks betrokken is bij de militaire leiding, waarschijnlijk een minder belangrijk doelwit.
