Van "terroristische daad" tot "opruimen van vuiligheid": zo reageert de wereld op de dood van Hamasleider Ismail Haniyeh

Ismail Haniyeh - die aan het hoofd stond van de politieke tak van het Palestijnse Hamas - is gedood tijdens zijn bezoek aan de Iraanse hoofdstad Teheran. Daar woonde hij de inauguratie van de nieuwe Iraanse president Masoud Pezeshkian bij, samen met een aantal andere Hamas-functionarissen.

De man zou zijn gedood door een luchtaanval op zijn residentie in de stad, zeggen Saudi-Arabische bronnen zoals Al Hadath. Toen de aanval plaatsvond, zou hij zich in een militaire basis voor Iraanse veteranen hebben bevonden. Er heerst echter nog veel onduidelijkheid over de precieze omstandigheden van zijn dood.

Haniyeh was (een van) de belangrijkste figuren van de terreurgroep Hamas. De aanslag op zijn leven - in de hoofdstad van bondgenoot Iran - lokt dan ook heel wat reacties uit. Hoewel er nog geen bevestiging is, gaan heel wat landen en groepen ervan uit dat Israël de aanval heeft uitgevoerd.

Hamas laat weten dat de dood van zijn leider "een enorme escalatie is die zijn doel niet zal bereiken". De hooggeplaatste Hamas-functionaris Moussa Abu Marzouk spreekt dan ook over "een laffe daad die niet ongestraft zal blijven". De groep heeft zijn leider ondertussen ook tot martelaar verklaard.  

De Palestijnse president Mahmoud Abbas veroordeelt de aanval op Haniyeh ten sterkste en spreekt over een "verachtelijke daad", maar vraagt de Palestijnse bevolking tegelijkertijd om "eenheid, geduld en stabiliteit te tonen tegenover de Israëlische bezetting". Verschillende Palestijnse groepen hebben al opgeroepen om een algemene staking te starten en grootschalige demonstraties te houden.

Hamas en Fatah (de partij van Abbas, nvdr.) kennen een tumultueuze geschiedenis en beschouwen elkaar al lang als vijanden. Toch slaagden de twee groepen er onlangs nog in om een samenwerkingsakkoord te bereiken, dat in China werd ondertekend.

Iran heeft laten weten dat het de aanval op Haniyeh op zijn grondgebied niet aanvaardt en dat het "gepast zal antwoorden op deze agressieve inbreuk op zijn soevereiniteit". De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Nasser Kanaani, heeft gereageerd dat het "bloed van de vermoorde Hamasleider Ismail Haniyeh nooit verspild zal worden".

"Het martelaarschap van Haniyeh in Teheran zal de diepe en onbreekbare band tussen Teheran, Palestina en het verzet versterken", zegt Kanaani volgens Iraanse staatsmedia. 

Een voormalige leider van de Iraanse Revolutionaire Garde heeft op zijn beurt laten weten dat Israël "een zware prijs zal betalen voor de moord op de Hamasleider". Ook de nieuwe president Masoud Pezeshkian heeft laten weten dat "de bezetters zich zullen beklagen over hun laffe daad". Het X-account van de Iraanse ayatollah Ali Hosseini Khamenei heeft een video gepost met de laatste momenten van Haniyeh in zijn land.

Ook andere groepen die - net zoals Hamas - door Iran worden gefinancierd en bevoorraad, hebben hun steun aan de Palestijnse terreurgroep uitgesproken. Het Libanese Hezbollah deelt zijn medeleven mee en zegt dat de aanval de door Iran gesteunde groepen "vastberadener zou maken" om de confrontatie met Israël aan te gaan. De Jemenitische Houthi's hebben het over "een terroristische daad" en "flagrante schending van internationale wetten".

Ook verschillende landen hebben op de moordaanslag gereageerd. Zowel China als Rusland laten via hun ministeries van Buitenlandse Zaken weten dat ze de aanval veroordelen. China voegt daaraan toe dat de aanslag "het risico op verdere instabiliteit in de regio vergroot". Rusland heeft het dan weer over een "onaanvaardbare politieke moord".

Turkije heeft al duidelijk van zich laten horen. "De aanslag toont dat de regering van Benjamin Netanyahu (Israëlische premier, nvdr.) geen intentie heeft om vrede te bereiken", klinkt het daar. Eerder vergeleek de Turkse president Recep Erdoğan Netanyahu al met Adolf Hitler. Ook Qatar veroordeelt de aanval op Haniyehs leven. Dat land is een belangrijke schakel in de onderhandelingen tussen Israël en Hamas, om een staakt-het-vuren te bereiken.

Israël heeft nog steeds niet bevestigd dat het de aanval heeft uitgevoerd. Noch het leger, noch de regering wil reageren. Premier Netanyahu zal deze middag wel een extra overleg plannen met zijn veiligheidschefs. Toch zijn er al enkele ministers die zich tevreden tonen over de aanval op Haniyeh. 

Shlomo Karhi, de minister van Communicatie, reageerde op X: "Ja, al uw vijanden zullen vergaan, O God". Even later werd zijn reactie van het platform verwijderd. Ook de minister van Erfgoed, Amichay Eliyahu, vierde zijn dood: "Haniyehs dood maakt de wereld een beetje beter. Dit is de juiste manier om de wereld te reinigen van deze vuiligheid".

Amichai Chikli, minister van 'Diaspora'-zaken en de Bestrijding van Antisemitisme, deelde een video van de Hamas-leider op X met het onderschrift "Careful What You Wish For" (wees voorzichtig met wat je wenst, nvdr.).

De Verenigde Staten hebben al laten weten dat ze Israël zullen steunen in geval van een aanval. De vrees dat de dood van Haniyeh het conflict in het Midden-Oosten verder zal uitbreiden, is dan ook groot. Toch gelooft de Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin dat een nieuwe, bredere oorlog kan worden vermeden. "Ik geloof dat er altijd nog mogelijkheden zijn voor diplomatie."

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken benadrukt in een eerste, korte reactie dat de Verenigde Staten "niet op de hoogte waren van de aanval en er ook geen rol in hebben gespeeld". Blinken benadrukt nog eens het belang van een staakt-het-vuren. "Daar heeft iedereen nog steeds belang bij", klinkt het.