Dé man achter de olympische chronometers: "Ooit botst iemand tegen de limiet, de atleet of de technologie"

In Omega House in de voormalige Ecole Polytechnique in een wijk net ten zuiden van de Seine, stelt de Zwitserse uurwerkgigant Omega zijn snufjes tentoon: polshorloges van astronauten, een klapperend scorebord, een digitaal startpistool. 

Omega heeft al sinds 1932 het monopolie op de chrono's van de Olympische Spelen. "Toen ging het nog vrij gemakkelijk", zegt Alain Zobrist van Omega in een interview aan VRT NWS. "Op een valse start na kon je ook vanuit het publiek meestal zien wie er als eerste over de streep kwam."

Hoewel toen ook al met fotofinish een al te enthousiaste winnaar letterlijk op zijn plaats kon worden gezet. 

Ondanks zijn lange ervaring blijven de Spelen van Parijs ook voor Omega een logistieke uitdaging. "Het is alsof je 32 WK's tegelijk houdt op 2 weken tijd". Omega heeft er 350 ton materiaal voor meegebracht, 550 controleurs, 350 scoreborden, 200 kilometer kabels en 900 vrijwilligers. 

Net voor de openingsplechtigheid werd het Franse hogesnelheidsnet gedeeltelijk platgelegd door sabotage. Na een paar dagen kwam daar ook nog een cyberaanval bij op een aantal telecombedrijven. Wat als iemand zou proberen om ook te knoeien met het sportieve tijdsysteem? 

"We hebben alles in het werk gesteld om zoveel mogelijk zelfstandig te werken", zegt Zobrist. "We werken met aparte cellen op elke sportlocatie, die dan centraal hun data doorgeven. We hebben ook een dubbele tot viervoudige beveiliging tegen stroompannes of andere calamiteiten, zoals generatoren en zelfs batterijen."

De tijd van de startpistolen en mechanische scores ligt al lang achter ons. Er zijn al touch pad-startblokken en digitale startpistolen. Maar dankzij de feedback van heel wat atleten heeft Omega er nog een nieuwigheid bij: 'data mining'.

Zobrist noemt het een staalkaart van de atleet. "We volgen elke individuele atleet met een biometrische camera. Die kan met de hulp van artificiële intelligentie en algoritmes een dwarsdoorsnede maken van zijn of haar prestatie."

Niet alleen lopers, maar ook wielrenners of turners of duikers kunnen dan precies analyseren waarom ze hebben gewonnen of verloren. Het systeem toont waar ze een fout maakten, of hoe ze hun loopwedstrijd indeelden of wat de hoek van een sprong bepaalde. "Die data geven we meteen door aan het publiek, maar ook aan de sporters, zodat ze hun capaciteiten nog kunnen verbeteren."

Zobrist zou je de hoofdscheidsrechter van de Olympische Spelen kunnen noemen. Maar hij blijft er bescheiden bij. Wat denkt hij als cijferman over de emoties in de sport? Over de tranen van vreugde en teleurstelling? "Eerst moeten we ons rationeel buigen over de prestatie", zegt hij. "We moeten snel en accuraat de gegevens verzamelen en doorgeven. Pas daarna, wanneer de wedstrijd voorbij is, delen we de emotie van de spelers."

Hij denkt vooral aan de spelers die hij al in hun carrière heeft gevolgd en die hem ook feedback gaven. "Bijvoorbeeld de grote Belgische atleten Kim Gevaert, de broers Borlée en Tia Hellebaut, die me hebben geholpen met het uitdenken van digitale startblokken en andere nieuwigheden."

Wanneer stopt de tijdslimiet? Hoe ver kan je gaan om een wereldrecord te verbeteren? Kan iemand nog onder de limiet van 9.58 seconden van de Jamaicaan Usain Bolt op de 100 meter in 2009?

"De atleten zijn zich de laatste jaren blijven professionaliseren", zegt hij. "Heel hun voorbereiding op het vlak van fysieke inspanning, voeding, rust en andere factoren, is een totaalpakket geworden. Anderzijds gaat ook de technologie er enorm vooruit. Maar ik moet het antwoord op de vraag schuldig blijven. Ergens zal ofwel de atleet ofwel de technologie op zijn grenzen botsen."