Van een cola tot 800 euro: dit verdient een animator op het speelplein

7 op de 10 speelpleinen werken deels of volledig met vrijwilligers, zegt VDS. Als animator bij Don Bosco in Halle krijg je bijvoorbeeld helemaal geen loon. Wie een week kinderen entertaint in Duffel, krijgt daar een vrijwilligersvergoeding voor, die wettelijk maximaal 41,48 euro per dag mag zijn. Vooral particuliere speelpleinen, die niet door de gemeentes worden georganiseerd, draaien volledig op vrijwilligers.

Een groot verschil met sommige gemeenten waar animatoren wel een loon krijgen. Op de site van de speelpleinen in Zemst lees je dat een animator net geen 14 euro per uur verdient. Een hoofdanimator op een van de Brusselse speelpleinen krijgt dan weer meer dan 21 euro per uur, goed voor 800 euro op een week tijd. Dat is mooi verdiend, zeker al je weet dat jobstudenten geen belastingen betalen op dat loon.

Speelplein Don Bosco in Halle is een van de speelpleinen die helemaal geen vergoeding geeft. "In ruil krijg je hier wel heel veel sfeer: de animatoren blijven hier vaak slapen en ze krijgen alle maaltijden. Het voelt een beetje als een kamp", zegt pleinleider Rani Mein (22), die al 8 jaar op speelplein Don Bosco in Halle staat.

Zonder verloning is het volgens Rani soms een uitdaging om voldoende animatoren aan te trekken. "Als we het speelplein betaalbaar willen houden voor ouders, dan kunnen we niet anders. Maar ik vrees dat niet meer lang houdbaar is bij ons. Wij vinden niet voldoende animatoren om alle pleinen te voorzien van toezicht."

Bert Breugelmans (VDS) nuanceert het probleem. "Er zijn voor alle duidelijkheid geen grote tekorten. Speelpleinen zijn op zoek, dat zijn ze elk jaar, dat is de logica van jeugdwerk, waar mensen jaarlijks in- en uitstromen. Het is wel zo dat het engagement is veranderd. Jongeren beslissen pas later wanneer in de vakantie ze zich willen engageren en houden minder lange periodes vrij. In plaats van 3 weken, staan ze er nu bijvoorbeeld maar 1 week." 

Als oplossing kiezen sommige speelpleinen om toch met jobstudenten te werken, al is dat volgens VDS geen wondermiddel. "Het is een lopend vuurtje, als de omringde speelpleinen het doen, dan zal een speelplein al makkelijker de druk voelen om daarin te volgen. Als koepelorganisatie pleiten we er zelf niet voor, maar we hebben wel begrip voor de keuze."

"We zien ook dat lokale besturen die jobstudenten invoeren plots hogere verwachtingen krijgen van de animatoren, maar het blijft dezelfde 17-jarige die ondersteuning nodig heeft. Voor ons is het belangrijk dat speelpleinwerk jeugdwerk blijft en jongeren kansen krijgen om te groeien."

"Ze moeten het vooral doen omdat ze het graag doen, maar centen zijn wel belangrijker geworden dan vroeger. Als het ergens anders even leuk is, dan is de keuze snel gemaakt. Maar geld is niet het enige: vrienden, ondersteuning, sfeer... spelen ook een rol. Gemeentes die beslissen om een loon te geven hebben het niet altijd gemakkelijker, en daarbij: je trekt zo ook niet altijd het juist profiel aan."

Speelplein Haasje-Over in Wevelgem zal vanaf augustus voor het eerst een loon te geven, maar wel alleen aan de hoofdanimatoren. "Het is een test: gaan we animatoren zo langer kunnen bijhouden? Maar de belangrijkste motivatie was om de hoofdanimatoren te belonen voor hun harde werk. Zij staan hier in tegenstelling tot de animatoren vaak volledige vakanties", zegt Ward Schouteten, stafmedewerker vakantieaanbod. 

Soms gebeurt ook het omgekeerde: in Duffel wisselden ze jaren geleden de werking met jobstudenten in voor eentje met vrijwilligersvergoedingen. Een bewuste keuze, volgens deskundige Jeugd en Welzijn in Duffel Frauke Verhaert. "Natuurlijk speelde het budgettaire ook een rol, maar het gaat ook over de animatoren intrinsiek motiveren. Met een werking die doorheen het jaar loopt, willen we ze eigenaarschap geven over het speelplein."

"Het wordt wel moeilijker om animatoren te vinden, maar uiteindelijk krijgen we onze weken wel gevuld. Sommige animatoren kiezen er bijvoorbeeld voor om maar 1 of 2 weken bij ons te doen voor de sfeer en staan de overige weken op een beter betaald speelplein", zegt Verhaert.

"Het ligt niet alleen aan de jeugd, vaak geven jongeren aan dat ze van hun ouders geld moeten verdienen", zegt pleinleider Rani. Ook Breugelmans geeft aan dat het vaak ouders zijn die aansturen op een betaalde vakantiejob in plaats van vrijwilligerswerk.

"Dat is een bredere maatschappelijke tendens. Het geld dat de animatoren verdienen, is niet alleen voor de laatste nieuwe iPhone en een ijsje. Veel jongeren moeten er ook echt hun studies mee betalen of thuis bijdragen. Vrijwilligerswerk kunnen doen is ook een luxe."