Wanneer het hevig regent, kunnen rioolstelsels overbelast raken waardoor ongezuiverd rioolwater in rivieren terechtkomt. Dat is wat aan de hand is in de Seine in Parijs, net tijdens de Olympische Spelen. Vervelend, want daarom is de mannentriatlon uitgesteld. Maar waarom is dat rioolwater zo'n probleem? En hoe komt dat precies terecht in de rivier?
De mannentriatlon op de Olympische Spelen in Parijs is uitgesteld naar morgen. De wedstrijd moest normaal vandaag om 8 uur starten, maar het water van de Seine is te vuil. "De prioriteit is de gezondheid van de atleten", luidt het bij de organisatie.
Waarom moet de triatlon precies uitgesteld worden? Wanneer het fel regent, stroomt er ook veel vervuild rioolwater in natuurlijke wateren. Dat is een gangbare praktijk, ook bij ons. Op de meeste plekken in ons land, maar ook in andere landen, is er sprake van een gemengd rioolstelsel. Dat houdt in dat regenwater en afvalwater worden afgevoerd in dezelfde leidingen.
Wat zijn afvalwater en regenwater?
Afvalwater komt onder andere van huishoudens en industrie. Het bevat afvalstoffen zoals zeep, voedselresten, chemische stoffen en menselijk afval. Regenwater is afkomstig van neerslag die op bijvoorbeeld daken en straten valt en dus ook deels in riolen eindigt.
Rioolwater - een combinatie van afval- en regenwater - wordt door een netwerk van leidingen afgevoerd naar een zuiveringsinstallatie. Bij hevige en/of langdurige regen kan het systeem overbelast worden.
"Daarom is er op strategische plaatsen in de riolering een overstort", legt Geert Dirckx van Aquafin, in Vlaanderen verantwoordelijk voor de verwerking van rioolwater, uit. "Dat is een opening waarbij het overtollige afval- en regenwater wordt afgevoerd om wateroverlast te voorkomen." En zo komt ongezuiverd afvalwater - verdund door regenwater - terecht in natuurlijke wateren, zoals de Seine.
"Het heeft de afgelopen tijd geregend in Parijs. En er is een heel grote overstort vlak bij een van de bochten van de Seine. Die overstort zal in werking getreden zijn." Nochtans heeft de Franse overheid heel wat geïnvesteerd om dat te voorkomen en de waterkwaliteit te garanderen. Wat er juist is misgelopen, is niet duidelijk.
Ziekteverwekkende bacteriën
Is dat rioolwater in de Seine dan zo'n groot probleem? Dat rioolwater bevat ziekteverwekkende bacteriën door de uitwerpselen die erin zitten, zoals E. coli. Dat is een bacterie die buikpijn, diarree, braken of koorts kan veroorzaken. Als je in aanraking komt met dat water, riskeer je dus besmet en ziek te worden.
"E. coli is de voornaamste indicator voor de zwemwaterkwaliteit", zegt Dirckx. "Als die gevonden wordt in het water, zullen er ook wel andere bacteriën in het water zitten. In Parijs nemen ze nu dus het zekere voor het onzekere."
Slimme riolen
Bij nieuwe rioleringssystemen wordt er geregeld gekozen voor gescheiden stelsels voor regen- en afvalwater. Dat is heel duur, dus wordt het niet overal gedaan. Het aanpassen van bestaande infrastructuur om regen- en afvalwater volledig te scheiden, is ook heel duur en vereist natuurlijk ook nog eens grootschalige werken.
Daarom oppert Dirckx andere oplossingen. Een mogelijke maatregel is het leidingnet 'slimmer' maken. "Door sensoren en kleppen kan je bijvoorbeeld maken dat overstorten dichtgaan, als die nog genoeg capaciteit hebben."
"Zo belandt het water niet in rivieren, maar overbelast het ook niet het zuiveringsstation. Pas wanneer de overstort dreigt te vol te lopen, laat je die weer leeglopen. Dat systeem hebben we nu geïmplementeerd op zo'n 20 locaties. De werking is efficiënt. Je boekt redelijk hoge winsten met redelijke lage investeringen."
"Men kan ook het overstortwater rechtstreeks behandelen, door een technische installatie of een natuurlijk systeem. Daarnaast kan je het water - tijdens de bui - tijdelijk opslaan in een bergingsbekken. Dat is een grote betonnen bak met een noodoverloop naar de waterloop."
Dirckx pleit er ook voor om meer regenwaterputten te installeren. "Daarmee kan je dan je toilet doorspoelen of je auto wassen. Water dat zo opgevangen wordt, overbelast het rioleringssysteem niet. Daarnaast moet er meer onthard worden. Hoe groener onze straten, hoe meer water de grond zal opnemen en hoe minder er naar het zuiveringsstation moet."
