Zowel de voorbereiding als de start van de Olympische Spelen leidden op sociale media tot heel wat valse beelden en beweringen. Van een inbraak die niet in Parijs plaatsvond tot foute beelden van het aansteken van de olympische vlam: enkele opmerkelijke beweringen.
Inbraak in Brussel en valse CIA-video: deze nepberichten doen de ronde over de Olympische Spelen
In het kort
Wat? Op sociale media verschenen de laatste weken heel wat beelden en beweringen over zowel de voorbereiding van de Olympische Spelen van 2024 in Parijs als over de start van het evenement.
Maar? Daar zitten ook nepberichten tussen. Een aantal van die berichten probeert de veiligheid in en rond Parijs op die manier in vraag te stellen. Zo werd een inbraak in het busje van een Australische atleet verkeerdelijk in Parijs gesitueerd, terwijl die in Brussel had plaatsgevonden. Daarnaast verschenen er ook video’s die zogezegd afkomstig waren van de Amerikaanse en Franse veiligheidsdiensten, maar dat klopt niet. Tot slot verschenen er van de openingsceremonie ook valse beelden van het aansteken van de olympische vlam.
1. Deze inbraak vond niet plaats in Parijs, maar wel in Brussel
Op sociale media doen berichten de ronde waarin wordt beweerd dat Australische atleten werden beroofd in het olympisch dorp in Parijs. "De hele wereld in shock", klinkt het bijvoorbeeld in een bericht op X. "Australische Olympische wielerploeg getroffen door diefstal in Parijs."
Andere berichten klinken dan weer als volgt: "#Parijs 2024: Uitschot steelt de uitrusting en bezittingen van Australische atleten. Gelukkig staat het Olympisch dorp onder zware beveiliging", staat er in het Frans. Deze video werd meer dan 800.000 keer bekeken.
Maar dit klopt niet. Er werd voorbije woensdag inderdaad ingebroken in het busje van de Australische olympisch BMX-kampioen Logan Martin, maar dat gebeurde niet in Parijs. Het voorval deed zich voor tijdens zijn overnachting in Brussel, op weg naar de spelen in Parijs.
Op Instagram vertelde Martin zelf over de inbraak en in dit bericht duidde hij ook zijn locatie aan als Brussel. De Brusselse politie vertelde aan persagentschap Reuters dat het incident plaatsvond in de gemeente Sint-Joost-ten-Node. Ook het Australisch Olympisch Comité bevestigde aan het persagentschap dat de inbraak in Brussel plaatsvond.
Conclusie:
De Australische BMX-kampioen Logan Martin werd beroofd, maar dat gebeurde niet in Parijs, wel in Brussel. Claims die stellen dat de diefstal plaatsvond in Parijs, beschouwen we als onwaar.
2. Valse video’s van veiligheidsdiensten
Al een hele poos circuleren op sociale media valse video’s van veiligheidsdiensten, zoals de Amerikaanse CIA of de Franse DGSI .
Zo posten verschillende accounts op sociale media een video met als bijschrift: "De CIA waarschuwt Amerikanen om de metro niet te gebruiken tijdens de Olympische Spelen in Parijs vanwege de hoge terroristische dreiging", of gelijkaardige beweringen. Sommige berichten – soms met meer dan 25.000 views - circuleren al zeker sinds half juni of vroeger, maar regelmatig wordt de video door andere accounts opnieuw gepost .
De video is echter niet afkomstig van de CIA, liet de veiligheidsdienst eerder al weten aan het Amerikaanse nieuwskanaal CBS . De video is "een verzinsel, heeft niets te maken met de CIA en geeft niet het standpunt van de CIA weer", klonk het.
Reisadviezen voor Amerikaanse burgers worden bovendien doorgaans uitgegeven door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, niet door de CIA. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zei in een e-mail aan persagentschap Reuters dat "de video in kwestie nep is". Ook op de website van de CIA zelf zien we geen persberichten of aankondigingen over de Parijse metro.
We bekeken ook de website van de Amerikaanse ambassades en consulaten in Frankrijk , die tips en adviezen publiceert voor Amerikaanse burgers die Frankrijk bezoeken. Ook daar is de video niet terug te vinden.
De website verwijst wel naar een andere website van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, die al zeker een jaar aanmaant om "extra voorzichtig te zijn in Frankrijk vanwege terrorisme en onrust onder de bevolking", onder meer op toeristische locaties en plaatsen waar veel mensen samenkomen. Ook in landen als België, Nederland, Spanje of Duitsland geldt gelijkaardig advies .
Deze video werd ook al opgemerkt door analisten van het Microsoft Threat Analysis Centre. In een rapport dat begin juni werd gepubliceerd, wordt gesteld dat de video deel uitmaakt van een netwerk aan valse berichten over Frankrijk en de Olympische Spelen.
Het is overigens niet de enige valse video waarvan beweerd wordt dat die van de veiligheidsdiensten komt. Half juni circuleerde er bijvoorbeeld ook een video – die intussen meer dan 290.000 keer werd bekeken – met het logo van de Franse inlichtingendienst 'Direction générale de la Sécurité intérieure' (DGSI). Daarvan werd beweerd dat die "invallen" toonde om "terroristische aanslagen gepland vanuit McDonald's tijdens de Olympische Spelen te voorkomen".
Maar ook hier is de video nergens terug te vinden op de officiële kanalen van de DGSI, zoals de eigen website of de Facebook-pagina van het ministerie van Binnenlandse Zaken, waar de DGSI onder valt. Tegenover het Franse persagentschap AFP ontkende het ministerie van Binnenlandse Zaken bovendien de echtheid van de video:
"In een video die circuleert op sociale netwerken wordt beweerd dat de DGSI controles en een antiterroristische operatie heeft uitgevoerd bij een fastfoodketen die ervan verdacht wordt geïnfiltreerd te zijn door islamisten die een aanslag voorbereiden tijdens de Olympische Spelen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken ontkent formeel deze aantijging, die als enige doel heeft om het imago van Frankrijk tijdens de Olympische Spelen te beschadigen door een klimaat van wantrouwen en angst rond dit evenement te creëren."
Conclusie:
De video waarin zogezegd de CIA specifiek waarschuwt voor de Parijse metro, is niet afkomstig van de CIA of de Amerikaanse ambassade in Frankrijk. We beschouwen de video daarom als onwaar.
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maant al zeker sinds vorig jaar aan tot extra voorzichtigheid voor terrorisme en onrust in Frankrijk, net zoals het doet voor vele andere West-Europese landen.
De video waarin de DGSI zogezegd invallen doet bij de McDonald's om aanslagen te voorkomen, is niet afkomstig van de Franse inlichtingendienst en beschouwen we daarom als onwaar.
3. Deze beelden tonen niet het aansteken van de olympische vlam
Tot slot circuleren op sociale media enkele video’s waarvan beweerd wordt dat ze het meest recente aansteken van de olympische vlam tonen. Zo stelt een video op X op 26 juli dat die het "aansteken van de olympische vlam vanuit een kerk in Parijs toonde". De video werd intussen meer dan een miljoen keer bekeken.
Maar dat klopt niet. De video is een combinatie van 2 video’s die niets met elkaar te maken hebben en die bovendien niets te maken hebben met de Olympische Spelen van 2024 in Parijs.
Een omgekeerde zoekopdracht bewijst dat de ene video beelden toont van een volkstraditie op Paaszondag in de Italiaanse stad Firenze. Daarvan zijn beelden terug te vinden van FirenzeTV op TikTok .
De andere video laat dan weer een fragment uit een concert zien van de Duitse band Rammstein. In een reactie onder zijn eigen video gaf de X-gebruiker later toe dat de eerste video inderdaad niet in Parijs werd opgenomen. Maar geen van beide video’s in zijn post hebben iets te maken met de Olympische Spelen, concludeerde ook het Amerikaanse persbureau AP .
Het is niet de eerste keer dat de video de ronde doet. Begin juli onderwierp persbureau AFP de video al eens aan een factcheck nadat die in verschillende kanalen en in verschillende talen was verschenen met de bewering het aansteken van de olympische vlam te tonen.
Conclusie:
Een video waarvan beweerd wordt dat die het meest recente aansteken van de olympische vlam toont, is eigenlijk een combinatie van 2 video’s die niets te maken hebben met de Spelen. We beschouwen de beelden daarom als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
