De archeologische resten van het klooster van Sint-Hilarion Tell Umm Amer in de Gazastrook (4e eeuw) zijn ingeschreven op de Unesco-lijst van werelderfgoed. Dat gebeurde met een spoedprocedure, op initiatief van ons land. Ook nieuw op de lijst van werelderfgoed: de Markiezeneilanden in de Stille Zuidzee, waar zanger Jacques Brel en schilder Paul Gauguin begraven liggen.
Nieuw Unesco-werelderfgoed: een vroegchristelijk klooster in Gaza en de Markiezeneilanden, bekend van Jacques Brel
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Het Werelderfgoedcomité van Unesco is bijeen in New Delhi. Enerzijds wordt daar de toestand van bestaand werelderfgoed besproken. Zo ontsnapt de prehistorische steencirkel van Stonehenge aan de lijst van 'werelderfgoed in gevaar', hoewel er vlakbij een tunnel komt.
Anderzijds beslist het comité ook over nieuwe toevoegingen aan de prestigieuze lijst met werelderfgoed. Twee opvallende nieuwkomers: de eilandenarchipel Te Hua Kenata, beter bekend als de Markiezen, waar Jacques Brel begraven ligt, en de archeologische site van Sint-Hilarion Tell Um Amer in de Palestijnse Gazastrook. Dit is “een van de vroegste en belangrijkste kloosters in het Midden-Oosten”, zei de Belgische vertegenwoordiger in het Werelderfgoedcomité. De inschrijving gebeurt namelijk op initiatief van België, gevolgd door andere landen.
Klooster uit de 4e eeuw
Sint-Hilarion Tell Umm Amer ligt in het kustdorpje Nuseirat in de Gazastrook, zo'n 8 kilometer ten zuiden van Gaza-stad. Het klooster werd gesticht rond het jaar 349 door Hilarion van Gaza, die een leven leidde als kluizenaar. De locatie ligt op een kruispunt van historische handelsroutes. Sint-Hilarion was behalve een pelgrimsoord ook een studiecentrum.
Op de site zijn sporen van 5 kerken gevonden, en voorts allerlei heiligdommen en baden, een crypte en geometrische mozaïeken. Sint-Hilarion werd zwaar getroffen door een aardbeving in het jaar 614. Pas eind 20e eeuw werden opgravingen aangevat. Eind vorig jaar kreeg Sint-Hilarion al bijkomende bescherming van Unesco. Sinds de Israëlische bombardementen op de Gazastrook komt er weinig nieuws naar buiten over het klooster.
Het koor van de kerk van Sint-Hilarion met inscriptie met zijn naam
Zicht op de cryptekapel van Sint-Hilarion
Sint-Hilarion in 2023
Zicht op het badencomplex
Mozaïekvloer in Sint-Hilarion
Werk aan de mozaïekvloer in 2010
Luchtbeeld van de site Sint-Hilarion
Werelderfgoed in gevaar
Pas in juni van dit jaar hadden de Palestijnen gevraagd om de site in te schrijven als werelderfgoed. Dat is nu gebeurd met een spoedprocedure, op initiatief van ons land. Onderzoek ter plekke is op dit moment niet mogelijk. Unesco beveelt aan om, zodra dat kan, waarnemers naar de site te sturen. Sint-Hilarion Tell Umm Amer belandt meteen ook op de lijst van 'werelderfgoed in gevaar'.
Dit is een boodschap van hoop voor het Palestijnse volk
Palestina-vertegenwoordiger in het Werelderfgoedcomité van Unesco
De Palestijnse vertegenwoordiger in het Werelderfgoedcomité bedankte België en andere landen voor de steun. "De inschrijving van Sint-Hilarion Tell Umm Amer is een boodschap van hoop voor de mensen in de Gazastrook, dat we hen niet vergeten."
Markiezeneilanden in Frans-Polynesië
Unesco-werelderfgoed kan zowel cultuur als natuur zijn. Of allebei, zoals de opvallende nieuwkomer de Markiezeneilanden in de Stille Zuidzee. 'Les marquises' zijn nog altijd Frans overzees gebied en heten in de eigen taal Te Hua Enata.
De Markiezeneilanden zijn sinds ongeveer het jaar 1.000 bewoond. Daarvan zijn uitzonderlijke archeologische resten bewaard. Het is een zeer geïsoleerde vulkanische archipel met kliffen, steile bergen en diepe dalen. De biodiversiteit is er uitzonderlijk rijk, met soorten die enkel op de Markiezen voorkomen.
Brel en Gauguin
Het mysterie van de Markiezen heeft veel buitenlanders gefascineerd. Schrijvers Robert Louis Stevenson en Herman Melville, bekend van 'Moby Dick', meerden er aan. Net als schilder Paul Gauguin, die veel inspiratie vond in de weelderige natuur. Gauguin ligt begraven op het eiland Hiva Oa, niet ver van de Belgische zanger Jacques Brel.
Jacques Brel voer in 1974 met zijn zeiljacht naar de Markiezen en wijdde zijn laatste album 'Les Marquises' aan de exotische plek. Hij bleef er de laatste jaren van zijn leven wonen. Brel overleed in Parijs; zijn stoffelijk overschot werd overgevlogen naar de Markiezen, zijn definitieve rustplaats.
De komende dagen worden nog meer nieuwe locaties toegevoegd aan de Unesco-werelderfgoedlijst. Die kun je hier raadplegen.
Wat is Unesco-werelderfgoed in ons land?
139 sites in verband met de Eerste Wereldoorlog, in de Westhoek, in Wallonië en Frankrijk (sinds 2023)
Wortel-Kolonie, samen met drie Nederlandse Koloniën van Weldadigheid (2021)
Spa, samen met 10 andere kuuroorden in Tsjechië, Duitsland, Oostenrijk, Italië, Frankrijk en Groot-Brittannië (2021)
Huis Guiette in Antwerpen, van architect Le Corbusier, als onderdeel van zijn hele oeuvre (2016)
Steenkoolmijnsites in Wallonië: Grand-Hornu, Bois-du-Luc, Bois du Cazier en Blegny-Mine (2012)
Art-deco Palais Stoclet in Brussel, van architect Josef Hoffman (2009)
Voorhistorische beukenbossen verspreid over 12 landen. In België drie stukken bosreservaat in het (2007 en uitgebreid in 2011 en 2017)
Drukkerij en museum Plantin-Moretus in Antwerpen (2005)
Neolithische silex- of vuursteenmijnen in Spiennes bij Bergen (2000)
Art-nouveauhuizen van architect Victor Horta in Brussel: Hotel Tassel, Hotel van Eetvelde, Hotel Solvay en het Hortahuis en -atelier (2000)
Historisch centrum van Brugge (2000)
Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Doornik (2000)
56 belforten in België en Frankrijk (1999 en uitgebreid in 2005)
Grote Markt in Brussel (1998)
13 Vlaamse begijnhoven: Hoogstraten, Lier, Groot Begijnhof in Mechelen, Turnhout, Sint-Truiden, Tongeren, Dendermonde, Klein Begijnhof in Gent, Sint-Amandsberg, Groot Begijnhof in Leuven, Diest, Brugge en Kortrijk (1998)
Scheepsliften op het Canal du Centre (1998)
