Wie of wat is BKR, het gehucht op Google Maps dat niemand kent?

Wie inzoomt op de gemeente Evergem in Google Maps, kan zien dat de gemeente heel wat gehuchten en deelgemeenten telt, met namen als Wippelgem, Rieme of Ertvelde. Vreemd genoeg staat er tussen Rieme en Ertvelde in hetzelfde lettertype nog zo'n naam: BKR. Opvallend, want het past niet in het rijtje van officiële gehuchten.

In de zoekmachine van Google valt er alvast niet veel informatie over BKR te rapen: veel meer dan de 'postcode 9940' kom je er niet te weten. Of het zou moeten zijn dat de letters staan voor de Nederlandse instantie 'Bureau Krediet Registratie', die bijhoudt welke leningen onze Noorderburen hebben afgesloten. Maar een link tussen het Nederlandse bureau en het Belgische Evergem is onbestaande.

Ook Google-woordvoerder Michiel Sallaets valt uit de lucht. Volgens hem valt er binnen Google niet te achterhalen hoe de naam op de digitale kaart verzeilde, noch wat BKR betekent.

"We werken samen met lokale overheden die hun data kunnen uploaden. Hoe dat juist is georganiseerd op Vlaams, provinciaal of gemeentelijk vlak, weet ik niet. Mogelijk zit BKR in een database die vanuit de lokale overheid is gedeeld, maar het kan ook andere oorsprong hebben."

Was het dan iemand van de gemeente Evergem die de naam BKR uploadde naar Google Maps? "Toevallig zag ik die vraag over BKR ook passeren in een groep op Facebook", zegt Sofie Barberien van de afdeling Projectwerking Ruimte. "Dus ik heb al een klein beetje research gedaan."

Volgens Sofie klopt het dat lokale besturen informatie aanvullen op Google Maps. "Google geeft ons dan een code waarmee we beelden, openingsuren of andere informatie aan de plek kunnen toevoegen, maar dat gaat alleen over gemeentelijke infrastructuur zoals administratieve centra, sportcomplexen of dienstencentra. BKR als gehucht hebben wij dus niet geplaatst."

"Op de Ferrariskaart uit 1777 staat er op die plek een rood kruis dat goed lijkt op het teken van een kapel, maar er net iets anders uitziet. Daarover is voor de rest geen bijkomende informatie te vinden."

Terug naar de vraag in de groep "Ge zijt van Evergem als..." op Facebook. In de reacties tipt Christophe Janssens dat het antwoord misschien op het huis staat, vlak bij de locatie van BKR op Google Maps.

"Op de gevel van huis nummer 15 staan diezelfde 3 letters in het groot. Wellicht was daar in de jaren 70 of 80 een zelfstandige of een bedrijf met die naam? Misschien staat BKR voor Boekhoudkantoor Rieme? Ik zeg maar iets!"

"Klopt niet", zegt Roos de Muynck, die met haar gezin al sinds 1976 in het bewuste huis woont. "Dat smeedwerk op de gevel verwijst naar de figuur van een hert. Of toch, dat zei de bewoner van wie we het huis kochten. De bouwheer was een jager, vandaar."

"Maar misschien verwijst BKR naar een bunker, hier iets verder stond er zo eentje", werpt ze op. Blijkt dat het gezin van Roos in de beginjaren uitkeek op een weide met daarop een bunker uit de Eerste Wereldoorlog.

"De Duitsers hadden die hier gebouwd als voorlaatste bunker in een verdedigingslinie. De inwoners van Rieme maakten er handig gebruik van als schuilplek tijdens de Duitse bombardementen in de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlogen heeft de scharensliep er nog een tijdlang in de bunker gewoond, dat is iemand die langs de deuren gaat om scharen en messen te slijpen."

"Zolang de bunker er stond, werden er geen andere huizen gebouwd. En de kinderen konden er naar hartenlust op spelen." Ook zoon Koen herinnert zich de tijd nog levendig. "Het was echt een meerwaarde voor de vrienden, want niet iedereen woont naast een bunker. We hebben er als kind uren in gespeeld en kattenkwaad uitgehaald."

Het moet in 1987 geweest zijn toen er bij Roos iemand aanbelde met groot nieuws: "Morgen wordt de bunker afgebroken. En effectief, een gespecialiseerd bedrijf heeft de bunker toen gecontroleerd laten ontploffen. Ik weet het nog goed, want onze Koen had net een ooroperatie gehad en moest lawaai vermijden. We hebben hem toen naar een vriendje gebracht aan de andere kant van Evergem."

"2 weken na de afbraak zou de bunker eigenlijk opgenomen worden op de lijst Onroerend Erfgoed. Hij had niet vernield mogen worden, maar in die tijd was dat nog niet zo strikt. Jammer", klinkt het nog.

"Dit was trouwens geen doorsnee bunker. Hij was groter dan de andere bunkers en had als enige ook een vierkante vorm. De bunker bestond ook uit een ander type stenen. Het zou een bunker voor gevangenissen geweest zijn."

Dat kan Sofie Barberien van de gemeente Evergem bevestigen. "Volgens sommige bronnen was het inderdaad een gevangenis. Dus zou het bijvoorbeeld kunnen dat BKR een afkorting is voor 'Burgerlijke Kerker Rieme'. Als je het mij vraagt, dan verwijzen die letters sowieso naar die bewuste bunker."

Het Nationaal Geografisch Instituut (NGI) sluit zich bij de theorie van Sofie aan. Dat instituut verzamelt, beheert en verspreidt geografische informatie over België en is onder meer wettelijk verantwoordelijk voor de schrijfwijze van de toponiemen in België.

"Na een korte zoektocht doorheen onze archieven hebben we 'Bkr.' teruggevonden op onze oude topografische kaarten", laat William Sweetlove van het NGI weten. "Die afkorting werd gebruikt om een bunker aan te geven. We vonden de bewuste bunker in Evergem ook terug op een kaartuittreksel in ons archief. Sinds zijn afbraak in 1987 wordt 'Bkr' niet meer op de actuele kaarten van het NGI weergegeven."

Hoe is die naam dan op Google Maps terechtgekomen? "Misschien stond de afkorting van de bunker eerst op een papieren kaart als gemeentelijke infrastructuur en is die bij het digitaliseren verkeerdelijk ingevoerd als plaatsnaam", denkt Sofie Barberien luidop. "Heel zeker zullen we het wellicht nooit zijn."