De Europese Commissie daagt België voor het Hof van Justitie, de hoogste rechterlijke instantie van de EU. Dat doet ze omdat het Vlaams Gewest onvoldoende maatregelen neemt tegen nitraatverontreiniging. Vorig jaar werd ons land al eens voor het Hof gedaagd, toen wegens het gebrekkige beleid in het Waals Gewest.
Europese Commissie daagt België voor Hof van Justitie wegens Vlaams nitraatbeleid
Andrei Stiru
Gepubliceerd:
Lidstaten van de Europese Unie zijn al decennialang verplicht om maatregelen te nemen tegen nitraatverontreiniging door de landbouw van oppervlakte- en grondwater. In het Vlaamse Gewest is dergelijke verontreiniging de voorbije jaren aanzienlijk toegenomen. Wateren in onze regio behoren nu tot de meest vervuilde in de Europese Unie.
De Commissie stuurde in februari 2023 al een aanmaningsbrief naar België. Daarin drong ze bij de Vlaamse regering erop aan om dringend actie te ondernemen. In september vorig jaar volgde nog een uitbrander, in de vorm van een gemotiveerd advies. Dat is de laatste stap binnen de inbreukprocedure van de Europese Unie voordat die de zaak naar het Hof van Justitie zou brengen.
De Europese Commissie is van mening dat de Vlaamse regering nu nog altijd niet genoeg doet om die nitraatverontreiniging tegen te gaan. Om die reden sleept ze ons land voor het Hof van Justitie. België riskeert financiële sancties als het Hof oordeelt dat de Vlaamse regering onvoldoende maatregelen heeft genomen om de nitraatverontreiniging aan te pakken.
Wat is nitraat? Nitraat is een belangrijke voedingsstof voor de planten, maar als er te veel nitraat in ons water terechtkomt, is dat slecht voor de natuur en de mens. Het nitraat dat in mest zit, wordt namelijk niet allemaal opgenomen door de gewassen.
De rest sijpelt door naar rivieren, beekjes en vijvers. Daar vormt het een voedingsbodem voor algen. Die doen de zuurstofwaarden van het water dalen, wat slecht is voor de biodiversiteit.
Op zich is nitraat niet schadelijk of giftig. Het zit ook gewoon in de meeste voedingsmiddelen, zoals groente en fruit. De bacteriën in onze maag en darmen zetten deze nitraten echter om tot nitriet, en dat kan wel slecht zijn voor onze gezondheid, omdat het zuurstoftransport in ons bloed belemmert.
Wat doet de Vlaamse regering?
Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) probeerde in 2022 een nieuw mestactieplan (MAP) in het leven te roepen om nitraatverontreiniging een halt toe te roepen. Een MAP is een reeks maatregelen die het gebruik van meststoffen reguleren. Het MAP van Demir zou het zevende zijn sinds het eerste MAP dat ingevoerd werd op 1 januari 1996.
Het voorstel voor het zevende MAP omvatte strenge maatregelen voor boeren. Er zou een teeltvrije zone van 6 meter breed komen op alle akkers die zich langs waterlopen bevinden en boeren zouden velden in gebieden met een slechte waterkwaliteit na 1 augustus niet meer mogen bemesten. Ook zouden boeren geen gewassen meer mogen telen die na 1 september geoogst worden.
CD&V, een van de coalitiepartners van N-VA in de Vlaamse Regering, verzette zich hevig tegen het 7e MAP. De Vlaamse natuur-, landbouw- en milieuorganisaties kwamen in maart vorig jaar uiteindelijk toch tot een akkoord, maar uiteindelijk draaide dat op niets uit nadat de milieuorganisaties de onderhandelingen verlieten. Volgens hen zou de landbouw bepaalde afspraken niet zijn nagekomen.
Het 7e MAP zou nu al een discussiepunt zijn tussen de N-VA, Vooruit en CD&V. De 3 partijen overleggen op het moment van schrijven over de formatie van de volgende Vlaamse regering. CD&V kiest de kant van de boeren en staat zo tegenover Vooruit en de N-VA. Met de dreiging van sancties zet de Europese Commissie druk op de partijen om een consensus te bereiken over het MAP.
Waarom is nitraatverontreiniging een probleem?
Bij het bemesten van velden kunnen nitraten uit kunstmest of dierlijke mest in het milieu terechtkomen. Wanneer nitraten in hoge concentraties in waterbronnen terechtkomen, kunnen ze eutrofiëring veroorzaken. Dat is een proces waarbij waterlichamen overmatig worden verrijkt met voedingsstoffen.
Eutrofiëring met nitraten leidt tot algenbloei en zuurstoftekorten in waterlichamen. Dit zorgt ervoor dat het aquatische leven als het ware verstikt wordt. Het proces kan ook de drinkwaterkwaliteit aantasten en gezondheidsrisico's voor de mens met zich meebrengen.
In februari 2023 werd België al eens voor het Hof gedaagd, toen voor nitraatvervuiling in het Waals Gewest. De Waalse regering keurde de maand erop een herzien Waals nitraatactieprogramma goed, waarna de zaak werd afgesloten.
