Hoe sneller we op onze vakantiebestemming geraken, hoe liever. Dus zijn we soms geneigd om in de file wat vaker van rijstrook te wisselen, omdat het daar toch vlotter lijkt te rijden. Maar helpt dat ook effectief? Volgens het Belgisch verkeersinstituut Vias heeft dat geen enkele zin en kan het zelfs een averechts effect hebben.
Xavier Taveirne is jouw consumentenman. In het consumentenprogramma 'WinWin' op Radio2 geeft hij tips om je leven als consument slimmer en goedkoper te maken. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
In de file voortdurend van rijstrook veranderen, zal er niet voor zorgen dat je sneller op je bestemming geraakt. "Je zal daardoor niet sneller aan het zwembad in de zon kunnen gaan liggen. Integendeel zelfs: je maakt door dit rijgedrag de file nog langer dan ze al is", zegt Stef Willems van Vias.
Willems legt uit hoe dat komt. "Om te beginnen neemt je auto bij het wisselen van rijstrook gedurende enige tijd de plaats van 2 auto's in. De uitwijkende bestuurder verplicht ook de andere weggebruikers om af te remmen, en ook dat verstoort de verkeersdoorstroming. Het gevolg is dat, naarmate het aantal manoeuvres toeneemt, alle weggebruikers samen meer tijd verliezen. Niemand heeft er dus baat bij."
We doen het vooral omdat we denken dat we daar tijd mee winnen, maar dat is niet zo. Integendeel.
Stef Willems, Vias
Heel wat bestuurders die in de file staan, hebben de indruk dat de rijstrook waar zij op rijden altijd de traagste is. "7 op de 10 automobilisten denken dat de voertuigen op de andere rijstrook sneller rijden dan zij zelf, terwijl die in werkelijkheid net trager rijden."
En dus gedragen we ons daar ook naar. "Zo'n 65 procent van de bestuurders geeft aan al eens van rijstrook te veranderen in een file. Maar dat is volledig zinloos."
Waarom lijken andere rijstroken sneller?
Onze inschatting klopt dus niet. Maar waarom hebben wij dan toch telkens dat gevoel? Waarom zijn we er op dat moment van overtuigd dat we sneller vooruit gaan als we wisselen van rijstrook? "Je haalt er voldoening uit om 20 auto's in een keer in te halen. We noemen dat de 'plezierfase'. Sta je op een rijstrook waar je door 20 auto's wordt ingehaald, dan zit je in de 'frustratiefase'. En deze laatste fase voelt veel langer aan. Daardoor kan de indruk ontstaan dat je zelfs door meer dan 20 auto's ingehaald werd."
Ook het zicht speelt een rol. "Een auto die we voorbijrijden laten we letterlijk achter ons, zodat die al snel uit het zicht verdwijnt. Omgekeerd blijft een auto die ons inhaalt nog ergerlijk lang binnen ons gezichtsveld aanwezig. De frustratie van het ingehaald worden, blijft langer hangen dan het succesgevoel dat je hebt nadat je een paar auto’s hebt ingehaald", vult Willems aan.
Als je de risicoberekening van een Amerikaans onderzoek toepast op ons land, dan zouden er hier jaarlijks zo een 14.000 ongevallen - vaak enkel met materiële schade - veroorzaakt worden door het onnodig veranderen van rijstrook.
"Het is dus niet verkeersveilig. Het is ergens ook logisch: als 2 bestuurders op 2 verschillende rijstroken tegelijk hetzelfde manoeuvre willen maken, ontstaat er een gevaarlijke verkeerssituatie. Bovendien vormen al die manoeuvres ook een gevaar voor de motorrijders die mogen 'filefilteren', zij mogen tussen 2 rijstroken stilstaand of trage voertuigen voorbijrijden.
Welke rijstrook is de snelste?
Gemiddeld gaat het verkeer overal ongeveer even snel. "Of even traag, het is maar hoe je het bekijkt. Op een autosnelweg met drie rijstroken zou je kunnen denken dat het linkervak het snelste is, bijvoorbeeld omdat er minder auto’s invoegen dan op de rechterrijstrook bij een oprit. En toch is dat niet het geval, net doordat wij geneigd zijn om van rijvak te wisselen." Je kan volgens Vias dus moeilijk spreken over een snellere of tragere rijstrook. "De snelheid van alle weggebruikers evolueert telkens in de richting van het gemiddelde. Bepaalde Nederlandse studies tonen wel aan dat de eerste rijstrook in bepaalde omstandigheden wat trager kan gaan. Bijvoorbeeld bij een aansluiting zoals de Brusselse Ring. Of wanneer er een muur van vrachtwagens is. Maar dat is lang niet altijd het geval."
Conclusie: continu van rijstrook wisselen in een file heeft totaal geen zin. Je zal niet sneller op je vakantiebestemming geraken, je maakt de file er langer door, en het kan ook nog eens tot gevaarlijke situaties leiden.
