Verschillende Palestijnse groeperingen hebben een akkoord ondertekend tot verzoening. Onder meer de Palestijnse groepering Fatah en de extremistische organisatie Hamas waren in China bijeen. Zij liggen al jaren in conflict met elkaar. Nu engageren ze zich om samen te werken en een regering van nationale eenheid te vormen.
Palestijnse groeperingen Fatah en Hamas sluiten in China akkoord om samen te werken: is het een doorbraak in verzoening?
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
14 Palestijnse groeperingen zijn al sinds zondag in de Chinese hoofdstad Peking om te onderhandelen over een verzoening. Het akkoord werd vandaag voorgesteld in het bijzijn van de Chinese Buitenlandminister Wang Yi.
De verschillende partijen zouden het eens zijn over de grondslag van een regering van nationale eenheid voor de Palestijnse gebieden, die ook de heropbouw van Gaza zou overzien.
De belangrijkste spelers aan tafel zijn Fatah, de dominante partij op de Westelijke Jordaanoever, en Hamas, de extremistische beweging die de plak zwaait in de Gazastrook.
PLO, Fatah, Hamas, Palestijnse Autoriteit?
De PLO (Palestinian Liberation Organization) is een coalitie van verschillende Palestijnse partijen die in 1993 een vredesakkoord sloten met Israël, de Oslo-akkoorden. De PLO wordt internationaal gezien als de vertegenwoordiger van de Palestijnen.
Fatah is de grootste en belangrijkste partij in de PLO. Fatah werd opgericht door Yasser Arafat, en wordt nu geleid door Mahmoud Abbas, de president van de Palestijnse Autoriteit. Het is de op een na grootste partij in het Palestijnse parlement.
De Palestijnse Autoriteit of de Palestijnse Staat bestuurt de Palestijnse gebieden. In de praktijk heeft de Palestijnse Autoriteit enkel controle over delen van de Westelijke Jordaanoever. In Gaza heeft Hamas de macht.
Hamas is een extremistische politieke partij en militie. Het is de grootste partij in het Palestijnse parlement. Hamas heeft sinds 2007 de macht in de Gazastrook.
Fatah en Hamas zijn al jarenlang elkaars vijanden, sinds in 2007 Hamas de macht overnam in de Gazastrook. Er zijn dan ook belangrijke verschillen tussen de twee.
Fatah wil een Palestijnse staat oprichten op basis van de grenzen die in 1967 zijn uitgetekend. Volgens de partij moet dat gebeuren door middel van onderhandelingen. Fatah heeft terrorisme afgezworen en erkent Israël ook als staat.
Hamas doet dat niet, en zegt dat een Palestijnse staat enkel met geweld tot stand kan worden gebracht. Ze vuren dan ook al jarenlang raketten af vanuit de Gazastrook op Israël, en natuurlijk was er ook de grootschalige terroristische aanval op 7 oktober.
In het eerste manifest van de groepering stond dat Hamas als doel de volledige vernietiging van Israël had. In 2017 is dat doel bijgesteld, naar het oprichten van een Palestijnse staat volgens de grenzen van voor 1967. Maar de leiders van Hamas blijven in hun verklaringen wel oproepen tot het vernietigen van Israël.
Is dit akkoord een doorbraak?
Het is dus opmerkelijk dat Fatah en Hamas nu een verzoeningsakkoord sluiten, al is het nog niet duidelijk hoe concreet de plannen zijn om te gaan samenwerken.
"We moeten niet meteen in een grote feeststemming komen, want het is een van de vele akkoorden die sinds 2007 ondertekend zijn, en die werden telkens geschonden nog voor de inkt droog was", zegt Peter Malcontent, docent Internationale Betrekkingen aan de Universiteit van Utrecht en gespecialiseerd in het Palestijns-Israëlische conflict. Volgens hem proberen Fatah en Hamas vooral pragmatisch te zijn.
"Beide partijen zijn op zoek naar mogelijkheden die het beste zijn voor hun toekomst. Fatah zou meer kansen kunnen krijgen binnen de internationale gemeenschap als er een eenheidsregering zou komen met Hamas. De voorwaarde zou dan natuurlijk moeten zijn dat Hamas geweld afzweert en Israël erkent."
"Tegelijk zal Israël dan weer zeggen dat Fatah nu met de terroristen van Hamas samenwerkt, wat dan weer nadelig kan zijn voor de partij. Hamas zelf zit nu aan de kant waar de klappen vallen, het moet zijn voortbestaan verdedigen. Voor beide partijen is dit dus niet dé oplossing, maar een optie die ze willen warm houden voor de toekomst, los van wat er in het akkoord staat", zegt Malcontent.
De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken heeft inderdaad al uitgehaald naar Fatah vanwege het akkoord: "Hamas en Fatah hebben een akkoord ondertekend in China voor de gezamenlijke controle van Gaza na de oorlog. In plaats van terrorisme te verwerpen, omarmt Mahmoud Abbas de moordenaars en verkrachters van Hamas en toont hij zo zijn ware gelaat".
De vraag is hoe lang het zal duren tot een van de partijen beslist dat het niet genoeg is
Midden-Oostenkenner Brigitte Herremans
Ook Midden-Oostenkenner Brigitte Herremans is voorzichtig. "Dit is nog maar een verklaring. Er zijn bijvoorbeeld nog geen afspraken over hoe de posten zouden worden verdeeld in een eventuele regering. Zal Hamas bereid zijn om zich volledig militair en politiek terug te trekken uit de Gazastrook? Want dat is waar het om draait voor de internationale gemeenschap. En zonder steun van de internationale gemeenschap is een Palestijnse eenheidsregering ten dode opgeschreven."
Het is dus inderdaad afwachten of dit akkoord zal standhouden. "De vraag is hoelang het zal duren tot een van de partijen beslist dat het niet genoeg is. Want hoe zal een Palestijnse staat tot stand komen als Israël die niet wil? Er moet een concrete uitkomst klaarliggen als het akkoord een kans wil maken", aldus Herremans.
Rol van China
Het verzoeningsakkoord komt er na een tweede onderhandelingsronde. Ook de eerste gesprekken, in april dit jaar, vonden plaats in China. "Voor de Chinezen is dit natuurlijk ook een prachtig moment om te tonen dat ze een grote speler zijn, ook in het Midden-Oosten. Ze proberen daar hun positie te versterken", duidt Malcontent. De VS, traditioneel de belangrijkste speler in het Midden-Oosten, kan niet winnen door te bemiddelen voor Hamas wegens hun band met Israël. "Voor China ligt dat anders."
