Actrice Alice Toen viert 100e verjaardag met eigen single: 'Wat een leven, wat een eeuw!'

Hij grijpt naar de keel, de nieuwe single 'Wat een weelde!' van de jarige Alice Toen. 100 jaar wordt 'de Vlaamse koningin van de gastrollen' vandaag, maar dat zal haar stem nooit verraden. Warm, eerlijk en kwetsbaar klinkt ze. Dankzij het goed gezelschap van de klanken van onder meer accordeon, blazers en een koortje, en een tekst al even eerlijk en fragiel, zal dit lied weinigen onaangeroerd laten.

"Ik ben ontzettend trots op het lied", vertelt Toen in haar knus appartement in Dilbeek, waar ze ondanks haar leeftijd nog steeds zelfstandig woont. Voor ons gesprek trok ze een mooie groene sjaal aan. "Voor elk interview probeer ik iets anders aan te doen", giechelt ze. Want haar agenda staat bomvol tijdens deze verjaardagsweek.

"Deze single is één van de mooiste verjaardagscadeaus die ik kon krijgen, dankzij Michael De Cock", vertelt ze stralend. De Cock is - naast dierbare vriend van Toen - de directeur van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg in Brussel, en schreef de tekst en de arrangementen van het lied. "Met 'Wat een weelde!' is hij erin geslaagd om mijn leven te beschrijven, het past echt bij mij. Ik ben er heel trots op. Als ik het hoor op de radio, denk ik: 'Ja, speel maar. Dat ben ik' (lacht)."

Muziek heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in het leven van Alice Toen. "Zingen is een grote hobby van me geweest, tot op vandaag." Het verklaart misschien waarom de stem van de 100-jarige nog steeds zo mooi en warm klinkt. "Mijn stem is natuurlijk ook getraind door al het theater spelen. Je leert daar de juiste technieken en woorden goed uitspreken. Niet zoals sommigen tegenwoordig eerder mompelen (lacht)."

Alice Toen wordt op haar verjaardag in de bloemen gezet. Ze kreeg thuis bezoek van de burgemeester en van enkele collega's uit de theater- en tv-wereld. En ze zong haar verjaardagslied. 

"In geen 100 jaar had ik het durven dromen. Maar hier ben ik dan, al 100 jaar", zingt Alice Toen in haar lied. "Ik had inderdaad nooit verwacht zo oud te worden", vertelt ze. "Al zeiden mijn vriendinnen vroeger al: 'Alice, die wordt 100'. Waarom weet ik niet, misschien door mijn levenslust."

"Ik bekijk altijd alles van de positieve kant. Het heeft geen zin om je maanden op voorhand zorgen te maken over iets. Wacht tot het zover is, en dan zie je wel. Ik denk dat die ingesteldheid me heeft geholpen om langer te leven."

Ook haar andere geheimen voor een lang en gezond leven wil ze prijsgeven: "Eet gezond! Ik heb vroeger ook hamburgers en frieten gegeten. Dat gaat nu eenmaal zo, als je in theater werkt en iets gaat eten na een voorstelling. Maar dat doe ik niet meer. Nu kies ik voor gezonde dingen, zoals granen en yoghurt."

En koken, dat doet Toen nog steeds zelf. "Ik experimenteer graag. Zo zie ik regelmatig iets dat Jeroen Meus maakt, waarvan ik denk: 'Hmm, dat ga ik eens proberen'. Voor mij niet gewoon elke dag soep, patatten en vlees. Ik leer bijvoorbeeld graag nieuwe kruiden kennen."

"Het is belangrijk om nieuwe dingen te leren. Ik heb gelezen dat je daarmee slapende hersencellen aanspoort. Zo probeer ik mee te zijn met mijn smartphone, en ik doe aan internetbankieren! Instagram, dat kende ik eerst niet, maar dan blijf ik proberen tot ik het kan. Soms mislukt het, maar het lukt ook al eens. En dan denk ik: aha, een nieuwe hersencel! (lacht luid)"

Om boodschappen te doen stapt de 100-jarige Alice Toen zelf nog in de auto. "Niet ver, hoor, dan rij ik naar een winkel twee straten verderop. Maar mijn zelfstandigheid is erg belangrijk voor me."

"Want ouder worden, dat is toch ook aftakelen. Je leert daarmee leven, maar ik moet er ook niet flauw over doen: ik kan niet meer wat ik 10 jaar geleden kon. Ik kan moeilijk wandelen, heb een stok nodig. Ik moet mezelf regelmatig motiveren. Anders heb ik de neiging om rustig in de zetel te gaan zitten. Maar neen, dan zeg ik tegen mezelf: 'je kunt dat'."

Alice Toen woont alleen in een ruim appartement in Dilbeek, tussen haar kunst, boeken en herinneringen. Al het noodzakelijke bevindt zich op de benedenverdieping. Om de bovenverdieping te bereiken is er een traplift. "Ik hoop dat ik hier zo lang mogelijk kan blijven wonen, omringd door alle dingen waarvan ik hou. Elke dag zit ik op mijn balkon, tussen mijn bloemen. Het eten in een woonzorgcentrum, dat is niets voor mij (gniffelt)." 

"Het leven is natuurlijk niet enkel weelde. Ik ben ook wel eens eenzaam. Als ik een paar dagen thuis zit zonder dat er iemand belt of langskomt, denk ik soms: 'kind, wat zit je hier nu nog te doen?' Dan zijn er 2 oplossingen: bel zelf, zo simpel is dat (lacht). Of ik neem een fotoboek, of iets anders dat me herinnert aan vroeger. Ik heb zoveel gereisd in mijn leven, en heel veel opera's gezien. Daaraan terugdenken pept me op."

En ook de herinneringen aan haar professionele carrière zijn haar erg dierbaar. "Het meest fier ben ik op de monoloog 'Charlotte', geschreven door Jan Christiaens. Dat stuk heb ik toch een jaar of 10 gespeeld." Als oudste nog actieve Belgische actrice toerde Toen daarmee door Vlaanderen, tot ver in haar tachtigerjaren. De kranige actrice liet geen enkele keer verstek gaan.

Theater zit er nu niet meer in voor haar, maar acteren doet Toen nog steeds. "100 repetitiedagen en 35 reisvoorstellingen, dat kan ik niet meer. Maar ze mogen me altijd nog vragen voor een korte scène in een film of serie. Ze moeten me gewoon thuis ophalen en weer afzetten (lacht)."

Maar verder dan de nabije toekomst kijkt Toen niet. "Ik ben niet bang voor de toekomst, noch voor de dag dat ik er niet meer zal zijn. Ik hoop dat ik hier mag eindigen, in mijn eigen stekje. Maar dat weet je niet, en daar moet je nu niet over treuren. Panta Rhei, zeg ik altijd. Alles is altijd in verandering, alles komt altijd goed."