Het Israëlische leger (IDF) heeft een eerste lading van 1.000 oproepingsbrieven verzonden naar ultra-orthodoxe joodse mannen tussen de 18 en 26 jaar oud om zich aan te melden bij het leger. Het leger breekt daarmee met een langdurige politieke overeenkomst, die stelt dat orthodoxe joden zich niet moeten aansluiten bij het leger omdat "hun manier van leven" op die manier bedreigd wordt.
Israël roept voor het eerst orthodoxe joden op om dienstplicht te vervullen: "Historische beslissing"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De oproepingsbrieven werden vandaag verspreid op bevel van de Israëlische minister van Defensie Yoav Gallant, en de komende weken volgen er nog 2 golven met brieven. Het is niet duidelijk of er veel gevolg zal gegeven worden aan de oproep. Prominente ultra-orthodoxe rabbi's hebben hun studenten al opgeroepen om elke communicatie van het IDF te negeren.
Het leger reageert dat ze de brieven enkel verstuurd hebben naar ultra-orthodoxe joodse jongemannen waarvan ze effectief geloven dat ze zullen komen opdagen.
Zeer omstreden beslissing
In de brief worden de 18- tot 26-jarigen opgeroepen voor een eerste screening en evaluatie, (nog) niet voor een echte indiensttreding dus. Toch is de beslissing wel zeer omstreden. Nooit eerder in het 76-jarige bestaan van Israël werden orthodoxe joodse mannen opgeroepen om hun dienstplicht te vervullen. Toch is die situatie niet langer houdbaar, oordeelt het leger nu.
Wie zijn de ultra-orthodoxe joden in Israël?
Ultra-orthodoxe joden in Israël, ook bekend als Haredim, vormen een conservatieve religieuze gemeenschap die strikt de joodse wet (Halacha) volgt. Ze leven vaak in hechte, gesloten gemeenschappen en besteden veel tijd aan religieuze studies in yeshiva's.
Haredim dragen kenmerkende kleding en hun onderwijs richt zich sterk op religieuze teksten. Ze hebben een snel groeiende bevolking en bestaan uit diverse subgroepen zoals Litouwse Haredim en verschillende Chassidische bewegingen.
De geloofsgroep heeft een complexe relatie met de staat Israël. Enerzijds leveren ze vaak kritiek op het zionisme, maar ze werken ook nauw samen. De gemeenschap leeft vaak van bescheiden inkomens, maar wordt ondersteund door subsidies en uitkeringen, met initiatieven om hun deelname aan de arbeidsmarkt te vergroten.
De vrijstelling voor dienstplicht is het gevolg van een politieke afspraak die gemaakt werd bij de stichting van Israël in 1948. Een klein aantal orthodoxe studenten waren toen ingeschreven in yeshiva's, religieuze scholen waar ze zich volledig konden wijden aan de studie van de Thora en andere religieuze teksten. De Israëlische wetgeving bood hen een vrijstelling, omdat deze studie essentieel zou zijn voor "de continuïteit van de joodse traditie en het religieuze leven".
Tijden zijn echter veranderd, en de aantallen studenten die zich wijden aan de studie van de Thora zijn enorm gegroeid. De belofte van 76 jaar geleden veroorzaakt intussen een situatie waarbij tienduizenden orthodoxe mannen worden vrijgesteld van militaire dienst. Dat leidt tot spanningen binnen de Israëlische samenleving. Veel seculiere Israëli vinden het niet eerlijk dat die vrijstelling niet voor hen geldt.
Politieke wrevel
Niet alleen in de Israëlische samenleving veroorzaakt het debat wrevel, ook in de politieke rangen lopen de spanningen de laatste tijd hoog op. Ultra-orthodoxe politieke partijen (zoals Shas en United Torah Judaism) hebben een grote invloed op de Israëlische politiek. Ze spelen vaak een sleutelrol in de coalitieregering en kunnen dus voorwaarden stellen voor hun deelname, zoals de handhaving van de vrijstelling van dienstplicht voor yeshiva-studenten.
Ook nu kunnen die ultra-orthodoxe partijen de regering van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in een lastig parket brengen. Als een partij nu uit de regering van Netanyahu stapt, kan dat uiteindelijk leiden tot vervroegde verkiezingen. In dat geval ziet de situatie er voor Netanyahu niet rooskleurig uit. Nooit eerder was de Israëlische premier zo onpopulair als nu.
De beslissing van het Israëlische leger wordt wel gesteund door het Israëlische Hooggerechtshof. Dat heeft al herhaaldelijk geoordeeld dat de huidige regeling discriminerend is en ongelijkheid bevordert. Vorige maand oordeelde het Hooggerechtshof dat er geen enkel wettelijk kader meer bestaat om de yeshiva-studenten uit te sluiten van de dienstplicht.
