Voorvechtster van de Oekraïense taal en voormalig parlementslid op straat doodgeschoten in Lviv

Lviv, ver weg van het oorlogsfront in Oekraïne werd gisteravond opgeschrikt: niet door een Russisch bombardement, maar door een schietincident.

Rond 20 uur lokale tijd doken de eerste berichten op dat het voormalige parlementslid Irina Farion op straat zou zijn neergeschoten door een onbekende. De 60-jarige Farion zou levensgevaarlijk gewond zijn geraakt toen ze een schot kreeg in haar slaap. 

De berichten werden later op de avond bevestigd door burgemeester Andri Sadovi. Om 22.30 uur meldde hij dat Irina Farion in het ziekenhuis aan haar verwondingen overleden was. Sadovi sprak van een “schaamteloze moord” en betuigde zijn medeleven aan haar naasten. 

Ook de Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft de aanslag op Farion intussen veroordeeld. Hij heeft minister van Binnenlandse Zaken Klymenko en Vasyl Malyuk, het hoofd van inlichtingendienst SSU, de opdracht gegeven om de moord op te helderen. De daders moeten verantwoordelijk gesteld worden, schrijft Zelenski in zijn reactie op berichtendienst Telegram.

Minister Klymenko meldt op zijn beurt dat het onderzoek volop aan de gang is en dat er nog verschillende pistes worden opengehouden.

Irina Farion was professor Oekraïens aan de universiteit van Lviv en liet zich de afgelopen jaren opmerken door uitspraken over het gebruik van de Russische taal in Oekraïne.

Sinds de Russische inval in Oekraïne, in 2022, wordt het Russisch in Oekraïne gezien als de taal van de vijand, terwijl Russisch er voorheen voor velen de eerste taal was. 

President Volodimir Zelenski was bijvoorbeeld ook oorspronkelijk Russisch-talig, omdat hij uit het oosten van het land komt, maar schakelde over op het Oekraïens. Het Oekraïense parlement heeft ook al wetten ingevoerd om het land te "derussificeren". Ook Irina Farion vond het not done dat er nog Russisch wordt gesproken in Oekraïne. 

Farion werd in 2005 lid van de rechts-nationalistische partij Svoboda en werd in 2012 verkozen tot parlementslid. Toen haar partij 2 jaar later de verkiezingen fors verloor, speelde ook Farion haar zetel in het Oekraïense parlement kwijt.

Nadien bleef Farion vechten voor de taalzaak. In 2017 deed ze bijvoorbeeld een opmerkelijke uitspraak tijdens een interview op de Oekraïense tv. Daarin stelde ze dat diegenen die geen Oekraïens praten, wat haar betreft geen werk of opleiding zouden mogen krijgen. Dergelijke neerbuigende uitspraken deden heel wat stof opwaaien.

Eind vorig jaar deed ze nog een opmerkelijke taal-uitspraak: toen stelde Farion dat de strijders van het extreemrechtse Azov-bataljon geen “echte patriotten” waren omdat ze Russisch spreken en geen Oekraïens.

Farion kwam in november nog in opspraak nadat ze op haar sociale media een steunbrief deelde van een student op de - door de Russen geannexeerde - Krim. Farion deelde de brief op berichtendienst Telegram , maar deelde daarbij ook de naam van de student. Hierdoor werd de jongeman opgepakt door Russische agenten.

Na al haar demarches verloor Farion haar job aan de universiteit van Lviv. De rechtbank oordeelde later dat het ontslag onwettig was.