Kinderen beter doen lezen is de verantwoordelijkheid van ouders, school en de overheid. Dat zegt Anne Steenhoff, auteur van ‘Een lui letterland’ en leerkracht op een lagere school in Utrecht. Ze legt uit hoe je kinderen gerichter en vaker aan het lezen krijgt.
Vier tips om kinderen weer aan het lezen te krijgen: "Boeken mogen zijn zoals een portie andijvie: moeilijk, maar gezond"
Het is niet goed gesteld met het leesniveau van de Belgische en Nederlandse jongeren . 1 op de 3 Vlaamse jongeren leest niet graag, en het leesniveau daalt enorm.
33 procent van de Nederlandse jongeren loopt een hoog risico om laaggeletterd van school te komen. Dat heeft gevolgen : onderzoek wijst op gemiste belastinginkomsten, hogere ziektekosten, en een lagere productiviteit op de arbeidsmarkt.
“Het ligt alleszins niet alleen aan de leerkrachten”, zegt Steenhoff in de Radio1-podcast ‘Voorproevers’. “Ook de overheid en ouders dragen hun verantwoordelijkheid. Ik denk dat we met alle groepen het probleem veroorzaakt hebben, en het dus ook met alle groepen weer moeten oplossen.”
Steenfhoff schreef er een boek over, ‘Een lui letterland’, en hoopt zo het leesniveau van de Belgische en Nederlandse jongeren weer op te krikken. Dit zijn enkele van haar tips:
1.Keur het aanbod
Tot 2010 groeiden kinderen met dezelfde auteurs op: denk bijvoorbeeld aan Astrid Lindgren, Annie M.G. Schmidt en Tonke Dragt. Het zijn schrijvers die meerdere generaties kennen.
Tegenwoordig staan er veel boeken in de top 10 die geschreven worden door YouTubers en influencers. “Het is fijn dat ze zich met geletterdheid bezighouden, maar je kan het niet vergelijken met een werk van bijvoorbeeld Tonke Dragt”, zegt Steenhoff.
Boeken zoals ‘Het leven van een loser’ of ‘Dagboek van een muts’ zijn helemaal niet geschreven met een rijke taal
Anne Steenhoff, auteur 'Een lui letterland'
“Boeken zoals ‘Het leven van een loser’ of ‘Dagboek van een muts’ zijn allemaal Amerikaanse ‘strips’, en zijn helemaal niet geschreven met een rijke taal. Leg ze naast een boek van Annie M.G. Schmidt en je ziet meteen het probleem. Daar moet je geen neerlandicus voor te zijn.”
2.Lees ook eens een moeilijk boek
Kinderen lezen ook boeken die te makkelijk voor hen zijn, zegt Steenhoff. “Een boek zoals ‘Het leven van een loser’ wordt in de markt gezet voor 9- tot 12-jarigen. Qua onderwerp is dat wel zo, maar qua taalniveau is het eerder 3e leerjaar. Kinderen lezen structureel onder hun niveau.”
Het is onverantwoordelijk om een tienjarige de volledige vrijheid te geven bij het kiezen van boeken
Anne Steenhoff, auteur 'Een lui letterland'
Steenhoff vergelijkt de situatie met eten: “We hebben onze kinderen de afgelopen 10 jaar elke avond McDonalds laten eten, en nu zijn we allemaal verbaasd dat ze dik en ongezond zijn.”
“Het is onverantwoordelijk om een tienjarige elke avond het menu te laten kiezen", gaat ze verder. "Als je dat snapt, begrijp je ook hoe onverantwoordelijk het is om een tienjarige de volledige vrijheid te geven in wat ie leest.”
“Er wordt ook al snel gezegd dat lezen leuk moet zijn, en meteen horen we erbij dat moeilijk niet leuk is. Dat is niet zo. Boeken mogen zijn zoals een flinke portie andijvie: moeilijk, maar gezond.”
3. Zorg voor boeken waarin kinderen zichzelf herkennen en de ander leren kennen
“Boeken zijn belangrijk om empathie aan te leren”, zegt Steenhoff ook. “Het doet veel voor de gedachtenwereld van een kind om eens in het leven van iemand te stappen waar je vooroordelen over hebt.”
“Tegelijkertijd kan een boek ook bevestigend zijn. Veel kinderen voelen zich onbegrepen of een buitenstaander. Boeken bieden hen een kader, en het gevoel dat ze niet de enige zijn.”
4. Lees voor, ook aan oudere kinderen
“We stoppen vaak met voorlezen als kinderen zelfstandig kunnen lezen. Voorlezen wordt gekoppeld aan jonge kinderen, het lijkt snel kinderachtig.”
“Nochtans vinden 11- en 12-jarigen, en zelfs oudere kinderen, het echt nog fijn om voorgelezen te worden. Het is bovendien heel goed, want ze weten echt nog niet hoe je alle woorden moet uitspreken. Daar valt echt nog winst te behalen.”
Steenhoff benadrukt ook de gigantische rol die ouders hebben: “Leesopvoeding begint thuis. In de eerste 4 tot 6 jaar kan er dus al heel veel gebeuren of niet gebeuren. Lees ook zelf wat vaker: er is niks lachwekkender voor een puber dan een ouder die iets eist wat ie zelf niet doet.”
