De Europese Commissie heeft een bevraging online gezet over het verbod op handel in producten van zeehonden. Ze doet dit na klachten van vissers rond de Baltische Zee die last zouden ondervinden van de groeiende populatie. De Commissie wil nagaan of de huidige bescherming van de dieren nog voldoende draagvlak heeft.
Is de jacht op zeehonden binnenkort opnieuw geopend? Europese Commissie lijkt erover na te denken
Mariska Schalck
Gepubliceerd:
De eerste jaren van de 21e eeuw was de zeehondenjacht nog een hot topic. Toen was het nog niet verboden om een zeehond neer te knuppelen, en wie wou kon nog een zeehondenvacht op de kop tikken. Dierenrechtenorganisaties roerden zich, en vroegen herhaaldelijk om de praktijk te verbieden.
In 2007 werd de ommekeer ingezet, en vaardigde België samen met enkele andere Europese landen een verbod uit op de handel van zeehondenproducten. Sinds 2009 strekt de bescherming zich uit over de gehele Europese Unie. "Europese burgers hebben herhaaldelijk aangegeven dat zij de onmenselijke slachtingen die jaar na jaar plaatsvinden niet langer aanvaarden”, klonk het toen.
Eerst was het binnen die bescherming nog mogelijk om zeehonden te doden om het visbestand te beschermen, maar in 2015 ging ook die uitzondering op de schop.
9 jaar later doet de zeehondenpopulatie het beter dan ooit, maar rijzen ook bezorgdheden dat hun bescherming wel eens op de helling zou kunnen komen te staan. De Europese Commissie heeft namelijk een onlinebevraging gelanceerd om te achterhalen of er nog steeds draagvlak is voor die wet uit 2009.
Kapotte visnetten
Reden voor de bevraging zouden aanhoudende klachten zijn van sommige landen rond de Baltische Zee. Zij zouden naar eigen zeggen last ondervinden van het groeiende aantal zeehonden. Volgens hen brengen de dieren schade toe aan visnetten en ander materiaal. Volgens diezelfde landen zou de bescherming een negatieve socio-economische impact hebben.
Voor Jan Haelters van het Instituut voor Natuurwetenschappen is het niet de eerste keer dat hij zulke bezorgheden hoort. "Er zijn in het verleden ook wel al eens klachten gekomen van Finse en Zweedse vissers. Daar zorgen zeehonden echt voor overlast. De vissers gebruiken er netten die ze gedurende 12 uur of zelfs langer op de zeebodem achterlaten. Wanneer ze dan terugkomen zijn er vaak vissen verdwenen, of zelfs half opgegeten door de zeehonden. Of de netten blijken gewoon stukgebeten."
"Bovendien zijn zeehonden slimme dieren", gaat Haelters verder. "Ze weten dat ze gewoon lang bij die netten moeten blijven hangen voor een makkelijke hap. Er zijn systemen om ze weg te houden, maar die werken niet altijd perfect."
Bij ons in België zijn er amper vissers die op die manier te werk gaan, de meesten gebruiken sleepnetten. Wie op die manier vist, zou amper last ondervinden van de florerende zeehondenpopulatie.
Soorten zeehonden
"Sinds het stopzetten van de jacht is de zeehondenpopulatie door het dak gegaan", vertelt Haelters. Maar de ene zeehond is de andere niet.
Er is om te beginnen de gewone zeehond, "daarvan lijkt de populatie na een stijging nu zelfs wat te stagneren. Rond IJsland en de Shetlandeilanden neemt het aantal zelfs opnieuw wat af."
Daarnaast is er ook de grijze zeehond, die nu waarschijnlijk de grootste problemen veroorzaakt. "Met zijn 300 kilo is het het grootste beest, dat ook het meeste eet."
De dieren komen nu opnieuw voor op plaatsen waar ze vroeger werden bejaagd. Intussen zijn ze ook te zien op plekken waar ze vroeger niet te vinden waren, zoals de kust van Zuidoost-Engeland. "De jongen kunnen niet zwemmen, en moeten in het begin van hun leven op land liggen. Daar waren ze vroeger een makkelijk prooidier, maar die beperking is nu dus weg."
Hier en daar valt ook te lezen dat de dieren te veel vis zouden eten, en dat ze het ook op die manier moeilijk zouden maken voor de vissers. Maar dat lijkt Haelters weinig waarschijnlijk. "Je kan die dieren echt niet de schuld geven van ons verdwijnende visbestand. Zeehonden eten maar een fractie van wat er nu wordt opgevist. Bovendien is die groeiende populatie het beste bewijs dat er wel degelijk genoeg vis is."
Geen actieve jacht
Toch is er onvrede genoeg om de Europese Commissie een bevraging te laten uitschrijven. Het lijkt er dus op dat er wel degelijk wat kan verschuiven binnen de huidige wetgeving.
"Ik denk niet dat er nu opening gemaakt wordt om actief op zeehonden te gaan jagen, voor de huid of om op te eten. Dat lijkt me echt uitgesloten", voorspelt Haelters. "Ik denk eerder dat het mogelijk zal gemaakt worden om in bepaalde gevallen zeehonden af te maken, als er bewijs is van economische schade bijvoorbeeld. En als het op een duurzame manier kan gebeuren."
"In Schotland gebeurt dat nu en dan al eens. Daar heb je soms grijze zeehonden die binnendringen in een zalmkwekerij bijvoorbeeld, en het zijn steeds dezelfde dieren. Die nemen dan misschien maar 1 zalm, maar intussen veroorzaken ze veel opschudding en schade. Die probleemzeehonden worden dan afgemaakt. Ik denk dat zo'n uitzondering misschien mogelijk zal gemaakt worden."
De bevraging zorgde al voor heel wat woede bij dierenrechtenactivisten, maar volgens Haelters is de boodschap vooral dat we consequent moeten zijn.
"In 2021 hadden we maar liefst 101 dode zeehonden op onze stranden. De helft daarvan was gestorven in visnetten. Vooral de passieve visserij die vooral in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk wordt toegepast is daarvan de schuldige, daardoor sterven jaarlijks grote aantallen zeehonden en bruinvissen. Veel meer dan er zouden worden gedood worden door de vissers aan de Baltische zee in zo'n uitzonderingsregeling."
Voor Haelters is het duidelijk: "Als we niet willen dat er zeehonden worden gedood voor de visserij, dan moeten we stoppen met het eten van wilde vis."
