Bijna 1 op de 10 werknemers krijgt te maken met toxisch leiderschap: "Werkt grensoverschrijdend gedrag in de hand"

In 2021 vond nog 5,5 procent van de werknemers dat ze een baas hadden die heel controlerend was of aan micromanagement deed. Nu ervaart 9,3 procent van de werknemers in België dat ze te maken hebben met toxisch gedrag van een leidinggevende.

"We merken dat bedrijven de laatste jaren getroffen zijn door de inflatie en kampen met financiële problemen", geeft Heidi Verlinden van HR-dienstverlener Securex als mogelijke verklaring. "Door de druk die er is om boven water te blijven, stelt de top heel hoge doelstellingen die enkel focussen op resultaten en niet op het welbevinden van de werknemer."

Door de hoge doelstellingen leggen de leidinggevenden de druk die ze voelen sneller bij hun werknemer. "De bevraging toont dat het vaak een combinatie is. Dat je het gevoel hebt dat je je uiterste best moet doen voor je leidinggevende is op zich niet vreemd, maar als je het gevoel hebt dat je gestraft wordt zodra dingen niet helemaal lopen zoals je leidinggevende in gedachten had, wordt het al problematischer."  

Opvallend bij die cijfers is dat arbeiders vaker aangeven dat ze een toxische baas hebben dan bedienden. Volgens Securex kan de mogelijkheid tot telewerken zorgen voor een buffer tegen toxisch gedrag. Personeel dat mag thuiswerken geeft minder snel aan dat er toxisch leiderschap is in het bedrijf waar ze werken. 

Toxisch leiderschap kan ervoor zorgen dat werknemers sneller een burn-out krijgen, zo toonde eerder onderzoek al aan. Door dit onderzoek van Securex en KU Leuven komt daar ook nog bij dat werknemers onder toxisch leiderschap zich vaker slachtoffer voelen van grensoverschrijdend gedrag op het werk.

43,5 procent van de werknemers die aangeven een overmatig controlerende baas te hebben, voelde zich het afgelopen jaar slachtoffer van grensoverschrijdend gedrag. Het gaat dan vooral over verbale of fysieke agressie, discriminatie of pesterijen op de werkvloer.  

Niet alleen de leidinggevende werd aangeduid als dader (26,1 procent), ook collega’s en externen waren bij 17,4 procent van die werknemers de daders van grensoverschrijdend gedrag.  

Er vormt zich niet alleen een probleem bij leiders die een toxische leiderschapsstijl hanteren, ook bij leidinggevenden die een zeer afwachtende stijl aannemen, voelen werknemers zich niet altijd goed. 13,4 procent van de werknemers in België heeft het gevoel dat hun leider zeer passief is.  

Daarvan geeft meer dan de helft (53,3 procent) aan dat ze zich slachtoffer voelen van grensoverschrijdend gedrag op het werk. Bij meer dan 30 procent werd de leidinggevende aangeduid als dader, terwijl het in 22 procent van de gevallen ging over collega’s of externen.  

Bij passief leiderschap heerst er dus nog meer een gevoel dat er grensoverschrijdend gedrag plaatsvindt, ook door collega's en externen. "Passieve bazen stellen vaak geen gedragsregels en laten alles maar zijn gangetje gaan, waardoor er ook meer ruimte is voor grensoverschrijdend gedrag", geeft Verlinden als verklaring.  

Hoe kan een baas dan wel best zijn personeel ondersteunen? "Door autonomie te ondersteunen", geeft Verlinden als eerste tip. "Door werknemers zelf te laten kiezen hoe ze hun doel moeten bereiken en voldoende terug te koppelen, zullen ze gemotiveerder en productiever zijn."

Ook is het geven van structuur belangrijk voor sommige werknemers. Niet elke werknemer heeft daar evenveel nood aan, maar structuur kan er ook voor zorgen dat er minder grensoverschrijdend gedrag gesteld wordt. "Door gedragsregels op te stellen zullen werknemers zich psychologisch veiliger voelen en zullen collega’s ook sneller naar voren durven komen als ze iets zien gebeuren", gelooft Verlinden.