Oekraïne zegt dat laatste patrouilleschip van Rusland de Krim heeft verlaten: "Vooral een morele overwinning"

"Het laatste Russische patrouilleschip heeft onze Krim verlaten", kondigt Dmytro Pletensjoek aan op Facebook . "Onthoud deze dag", voegt de woordvoerder van de Oekraïense marine eraan toe, waarmee hij het belang van deze gebeurtenis extra in de verf lijkt te willen zetten.

Daarmee zouden alle grote Russische schepen Sevastopol verlaten hebben. Of het klopt wat Pletensjoek beweert, is moeilijk te verifiëren. Het is ook niet meteen duidelijk waar het schip naartoe is gevaren. Vermoedelijk is dat de haven van Novorrosiejsk, in de regio Krasnodar in het zuiden van Rusland.

Maar als het zo zou zijn, dan zou dat zeker een succes zijn voor Oekraïne, geven militaire experts aan. "Een succes van lange adem. De bedoeling van de Oekraïense campagne is dat Russische schepen niet meer onbezonnen kunnen uitvaren", zegt Tom Simoens van de Koninklijke Militaire School.

Het is een campagne die volgens Simoens zeer waarschijnlijk in de geschiedenisboeken zal terechtkomen. "Een leger zonder marine slaagt erin om de Russische Zwarte Zeevloot zware klappen toe te brengen." Rusland verloor de voorbije jaren een aantal belangrijke marineschepen, waaronder de Moskva. Andere raakten zwaar beschadigd. Het zou in totaal om 27 vernietigde of beschadigde schepen gaan.

"Het is een heel gesofisticeerde campagne. Er zit een plan achter, dat voel je." Dat plan is ruimer dan de Zwarte Zeevloot alleen. Het heeft vooral als doel om het Krimschiereiland militair onleefbaar te maken. Simoens verwijst ook naar aanvallen op brandstof- en munitiedepots en grondtroepen op de Krim.

"Er is een duidelijke degradatie bezig van de Krim", zegt ook Joris Van Bladel van het Egmontinstituut. "Op lange termijn ondermijnt Oekraïne de militaire draagkracht van de Krim voor Rusland. En wat voor mij interessant is: het gebeurt allemaal onder de radar. Er is minder aandacht voor dan de spectaculaire aanvallen op bijvoorbeeld oliedepots. Maar meestal is wat onder de radar gebeurt, effectiever."

De mogelijke terugtrekking van het laatste grote schip uit Sevastopol zou vooral een "morele overwinning" zijn, een "mentale opsteker" voor Oekraïne en een "mentale klap" voor de Russen. "Sevastopol, toch de thuisbasis van de Zwarte Zeevloot, lijkt nu geen veilige haven meer te zijn voor Rusland", zegt Simoens. "Dat was duidelijk niet de bedoeling van Rusland en het is geen teken van sterkte", zegt Van Bladel.

Toch wijzen Van Bladel en Simoens erop dat voorzichtigheid geboden is en het meer om een symbolische dan strategische overwinning lijkt te gaan. Het maakt voor Rusland eigenlijk niet zo veel uit of die schepen in Sevastopol dan wel in Novorrosiejsk liggen. "Eigenlijk liggen ze veiliger in Novorrosiejsk dan in de Krim, alhoewel ze ook daar binnen het bereik van Oekraïense zeedrones liggen", zegt Simoens. "De grote vraag is wat het adaptatievermogen van Rusland is", zegt Van Bladel. "Want ondanks alle verliezen blijven ze doorvechten."

De Russische schepen hoeven ook niet tot aan de Krim te varen om Oekraïne met kruisraketten te bestoken. Dat gebeurt ook geregeld van op de Zee van Azov, ten oosten van de Krim. Simoens: "En daar kan Oekraïne niet aan." En ook van op onderzeeërs worden kruisraketten afgevuurd. "De Russen zijn dus zeker niet weg uit de Zwarte Zee", zegt Van Bladel.

Een einde aan de Russische aanvallen van op zee ligt dan ook niet meteen in het verschiet. Eigenlijk is de echte winst voor Oekraïne op de Zwarte Zee al veel eerder geboekt, stelt Simoens. Oekraïne is er namelijk in geslaagd om de handel in graan vanuit onder meer Odessa naar Europa en de rest van de wereld weer op gang te brengen.

"Heel belangrijk is dat Rusland er na het afspringen van het graanakkoord niet in geslaagd is om Oekraïne aan een zeeblokkade te onderwerpen. Oekraïne voert nu zelfs meer uit dan tijdens dat akkoord." Dat was volgens Simoens de "grootste strategische doorbraak". 

Simoens wijst erop dat er nu een soort evenwicht geldt op de Zwarte Zee. Oekraïne lijkt de controle te hebben over het noordwestelijke deel, Rusland over het noordoostelijke deel. "En geen van beide lijkt in staat om dat evenwicht te doorbreken. Dat vooral Rusland daar niet meer in slaagt, is opmerkelijk."

Of de Oekraïense successen op de Zwarte Zee en de Krim de hele oorlog in een andere plooi kunnen leggen, is moeilijker te zeggen. Maar het valt Van Bladel op dat de oorlog nog altijd in een patstelling zit en Rusland er ondanks de voorspellingen voorlopig niet in slaagt om veel verder op te rukken aan het front.

"Het is nog altijd afwachten hoe een nieuw Russisch offensief zich zal ontrollen. En men begint te twijfelen of Rusland zo'n offensief wel kan uitvoeren. In die zin kan de degradatie van de Krim op lange termijn toch niet onbelangrijk zijn."