In de Verenigde Staten komt heel wat kritiek op de veiligheidsdiensten die Donald Trump moeten beschermen. Velen vinden het onbegrijpelijk dat een zwaarbewapende man ongezien op een dak kon klimmen en verschillende schoten kon afvuren op een presidentskandidaat. Republikeinse wetgevers willen een onderzoek. "De Secret Service trekt de paraplu al open en zegt dat dat gebouw niet hun bevoegdheid was", legt Amerika-correspondent Björn Soenens uit.
Kritiek op veiligheidsdiensten na aanslag op Donald Trump: "Dit had niet mogen gebeuren"
Rond 18 uur lokale tijd klimt de 20-jarige Thomas Matthew Crooks uit Pennsylvania op het dak van een gebouw op zo'n 150 meter van het podium waar Trump aan het speechen is. Hij is zwaarbewapend, vermoedelijk met een semiautomatisch wapen, en kan meerdere schoten afvuren op de presidentskandidaat.
Trump raakt gewond "aan de bovenkant van het oor", in het publiek worden 3 toeschouwers geraakt. 1 persoon overleeft de aanslag niet. De schutter wordt ter plaatse neergeschoten.
Informatie over wat er precies gebeurd is, is nog schaars. Toch klinkt heel wat kritiek op de Secret Service, de veiligheidsdienst die (oud-)presidenten hoort te beschermen. Hoe kon een zwaarbewapende man zomaar op een dak klimmen en het vuur openen op Donald Trump? En hebben de veiligheidsdiensten gefaald?
Ongeloof en onbegrip
De Britse omroep BBC kan na de aanslag een persoon interviewen die beweert de gewapende man te hebben gezien voordat die schoten kon lossen. De getuige probeerde de veiligheidsdiensten te waarschuwen, maar die gaven naar eigen zeggen geen gehoor aan de waarschuwing en lieten Trump gewoon verder spreken.
Aanhangers van de oud-president zijn niet te spreken over de manier waarop de site van de campagnebijeenkomst beveiligd werd. "Hoe kon een sluipschutter met een volledige wapenuitrusting op het dak kruipen dat het dichtst bij een presidentskandidaat lag?", schrijft een conservatieve activist op sociale mediasite X.
Ook professor Amerikaanse cultuur Frank Albers (UAntwerpen) merkt dat in de VS veel verbazing is over de slechte beveiliging van het campagne-evenement van Trump. "Vooral over het feit dat de schutter op dat dak is kunnen klimmen, want dat was de ideale plek om van daaruit op Trump te schieten. Ook de FBI vraagt zich af hoe dat mogelijk was."
Tijdens een persconferentie drukte FBI-Speciaal Agent Kevin Rojek zijn verbazing uit over het aantal schoten dat de dader kon afvuren, voordat hij geneutraliseerd kon worden.
Republikeinse wetgevers willen dat er een onderzoek wordt geopend naar de aanslag. Het Toezichtscomité van het Huis van Afgevaardigden heeft de directeur van de Secret Service Kimberly Cheatle opgeroepen om op 22 juli te getuigen. Ook miljardair en X-eigenaar Elon Musk mengt zich in het debat en vindt dat de top van de veiligheidsdiensten ontslag moet nemen.
Björn Soenens: "Secret Service trekt paraplu al open"
"De Secret Service trekt de paraplu al open", legt Amerika-correspondent Björn Soenens uit. "Ze zeggen: die perimeter, die loods, waar het dak plat was, dat was niet onze bevoegdheid, maar die van de lokale politie en die heeft -naar verluidt- een tip gekregen en is naar die man toe gegaan, maar het was al te laat."
"En dan is er nog een volgende steek die de Secret Service heeft laten vallen: die scherpschutters zitten klaar om alles af te speuren en ze hebben gewacht tot hij enkele schoten gelost heeft alvorens hem uit te schakelen. Hun taak is om sneller in te grijpen, zo'n stip te zien op dat dak, en hem vooraf uit te schakelen."
"De Secret Service heeft een enorme reputatie", gaat Soenens verder. "Maar de dienst heeft ook al veel steken laten vallen. Ze zijn niet altijd de helden waar ze voor versleten worden, er zijn al schandalen naar buiten gekomen, feestjes in het buitenland, momenten waarop er te veel gedronken werd... Het is ook mensenwerk, als iemand in de keten 1 steek laat vallen en er is iemand met slechte bedoelingen, dan krijg je het noodlot."
Beveiliging opgeschroefd
Naar aanleiding van de presidentsverkiezingen had de Secret Service eerder aangekondigd dat bijkomende inspanningen werden geleverd om de kandidaten te beschermen. Meestal werken de veiligheidsdiensten daarvoor samen met de lokale politie.
Ook agenten van andere departementen, zoals het Departement van Binnenlandse Veiligheid, helpen daarbij. Voor de aanvang van de campagnemomenten doorzoeken veiligheidsdiensten de sites grondig naar bommen of andere dreigingen.
Uit een intern onderzoek zal nu moeten blijken of die veiligheidsmaatregelen voldoende zijn. Hoe dan ook blijven campagnemomenten een risicovolle gebeurtenis. Vele duizenden toeschouwers wonen de urenlange rally's bij. Vaak vinden die ook plaats in open lucht, wat het moeilijk maakt om ze te beveiligen.
"In hun verdediging zou ik willen zeggen dat het ongelooflijk moeilijk is om een locatie open te stellen voor het publiek en die te beveiligen tegen elke mogelijke dreiging, zoals tegen een zeer vastberaden aanvaller", zei George Bivens, topman bij de politie van Pennsylvania.
Normaal stellen de veiligheidsdiensten ook een veiligheidsperimeter in, waarbij alle aanwezigen door een metaaldetector moeten voor ze de site mogen betreden. Gewapende beschermingsagenten doorzoeken de tassen en zelfs portemonnees van alle aanwezigen. Veel rallygangers worden met de hand gefouilleerd. Dat zou ook nu gebeurd zijn, melden aanwezigen.
Volgens de Secret Service bevond de schutter zich buiten die perimeter, maar veel Trump-aanhangers weerleggen dat argument. Het dak van waarop de schoten gelost zijn, bevond zich op minder dan 200 meter van het podium en de president lag in het gezichtsveld van de schutter. "Er zal een intensieve evaluatie van het incident plaatsvinden en er zal een enorme herschikking plaatsvinden", zegt Joseph LaSorsa, een oud-Secret Service agent, aan Reuters. "Dit had niet mogen gebeuren."
