De Amerikaanse videokunstenaar Bill Viola is overleden. Hij werd 73 en leed aan alzheimer. Viola was een pionier van de videokunst en een van de belangrijke artiesten van onze tijd. Tot april liep er nog een druk bezochte tentoonstelling met zijn indringende werken over leven en dood in La Boverie in Luik.
Al in de jaren 60 was Bill Viola een van de eerste kunstenaars die met videobeelden werkten. Zijn symbolisch geladen, vaak meditatieve video’s worden wereldwijd in musea getoond.
In ons land waren eerder al enkele video’s van hem te zien, en van oktober tot april liep in La Boverie in Luik de eerste Belgische solotentoonstelling van Bill Viola, met 18 indringende video-installaties waar je als bezoeker in verdween. De tentoonstelling lokte bijzonder veel volk: 85.000 bezoekers. Ook het KMSKA in Antwerpen toont een videowerk van Viola, 'Man van smarten', een bruikleen uit Rotterdam.
De cirkel van leven en dood
Het zijn aangrijpende videowerken die Bill Viola maakte. Geboorte en dood, het mysterie van het leven: dat waren zijn eeuwige thema's. Hij was gefascineerd door mystieke auteurs uit verschillende geloofsovertuigingen; samen met zijn echtgenote Kira woonde hij ook in Japan en verdiepte zich daar in het boeddhisme.
Bekijk: Bill Viola vertelt waar zijn fascinatie voor water vandaan komt: als kind werd hij ternauwernood gered en zag hij een paradijselijke wereld onder water
Extreem trage videobeelden
VRT NWS sprak met zijn partner en studiochef Kira Perov in Luik, bij de opening van de expo 'Sculptor of time'. Die titel mocht je letterlijk nemen: Bill Viola was een 'beeldhouwer van de tijd'.
Viola vertraagde zijn videobeelden enorm. Je ziet lichamen, hoofden en handen die zo langzaam bewegen dat je het bijna niet meer opmerkt. Het beeld blijft haarscherp, de technologie achter het werk van Viola is indrukwekkend. Qua compositie, kleuren en licht doen zijn beelden ook sterk denken aan schilderijen van oude meesters.
Als kind gered uit het water
De oerelementen vuur en water keren vaak terug in Bill Viola’s werk. "Water kan zo veel verschillende dingen betekenen. We bestaan zelf vooral uit water. Het geeft leven, maar het kan ook dood brengen. Water weerspiegelt, breekt het licht. Bill ziet water als 'de ruimte tussenin'. Door het te visualiseren, kunnen we misschien iets begrijpen waar we geen woorden voor hebben", zei Kira Perov.
Als kind van 6 viel Bill Viola in een meer. Hij werd door een oom gered. "Ik zag daar de mooiste wereld ooit,” zei Viola in een interview. "Een kleurig paradijs met wuivende planten. Ik zag dat het echte leven zich vaak onder de oppervlakte bevindt."
De basis van mijn werk is twijfel. Niet-weten
Videokunstenaar Bill Viola
Kira Perov las in Luik ook even voor het dagboek van haar man: "De basis van mijn werk is twijfel. Niet-weten. Vragen zonder antwoord. Daardoor kom ik nooit op mijn bestemming en dat betekent net bevrijding.”
