VS-correspondent Björn Soenens over Joe Biden: "Hij was redelijk op dreef, maar die gênante versprekingen blijven hangen"

Het leek misschien nog het meest op een examen waar de Amerikaanse president Joe Biden afgelopen nacht voor stond. Hij gaf zijn eerste solo persconferentie sinds het rampzalige debat met zijn Republikeinse uitdager Donald Trump eind juni. Het was unscripted, wat wil zeggen dat de journalisten hun vragen niet vooraf hadden moeten doorgeven en dat de antwoorden niet voorbereid waren.

"Het werd vooraf in de media de belangrijkste persconferentie van zijn politieke leven genoemd, een politiek leven dat al meer dan 50 jaar meegaat. En het moet gezegd: hij was redelijk op dreef", zegt VS-correspondent Björn Soenens. "De spreekwoordelijke guillotine is niet gevallen. Hij beantwoordde alle vragen zonder script, zonder autocue. En vaak waren dat zeer zinvolle antwoorden over politieke kwesties. Hij weet waarover hij spreekt."

"Alleen die eerste zin van hem. Hij wilde zijn vicepresident Kamala Harris vernoemen, maar had het over vicepresident Donald Trump." Volgens Biden heeft Harris ook de capaciteiten om president te worden. Maar hij verwoordde het ongelukkig: "Ik zou vicepresident Trump niet als vicepresident hebben uitgekozen, als zij niet gekwalificeerd is om president te worden."

Donald Trump liet niet na om op zijn eigen Truth Social de draak te steken met Joe Biden. 'Crooked Joe' ('corrupte Joe', een van Trumps bijnamen voor Biden, red.), begint zijn big boy-persconferentie met die zin: "Goed gedaan, Joe!"

Biden zelf reageerde heel kort daarna al gevat op X (vroeger Twitter): "Voor alle duidelijkheid: ja, ik ken het verschil. De ene is een openbare aanklager (Harris, red.), de andere een veroordeelde crimineel (Trump, red.)."

In een eerdere, afsluitende persconferentie van de NAVO-top kort voordien had Biden nog een gênante uitschuiver gemaakt. Hij leidde de Oekraïense president Volodimir Zelenski daar in als de Russische president Vladimir Poetin.

"Het waren de enige versprekingen die hij maakte, en die gaan nu viraal. Maar voor de rest heeft hij zich niet al te vaak versproken", zegt Soenens. "Veel partijgenoten hielden vooraf hun hart vast, maar hij is niet door het ijs gezakt wat beleidskwesties betreft. Biden weet waarover hij spreekt."

We zagen een Biden ten voeten uit, zoals hij al zijn hele politieke carrière is geweest. Soms breedsprakerig, meanderend, niet altijd to the point. Maar er was focus, er was samenhang. Hij kwam over als iemand die zijn dossiers goed kent en de zaken beheerst. Inhoudelijk heeft hij geen steken laten vallen."

Maar is dat wel voldoende om de groeiende onvrede in eigen Democratische rangen en de twijfel bij de kiezers te stoppen? Dat trekt Soenens in twijfel. "Na de persconferentie waren er al meteen 3 Democratische Congresleden die Biden vroegen om zich terug te trekken. Het zijn er nu al 20."

Biden maakte dan wel geen rampzalige en verwarde indruk, zoals in het debat met Trump, maar "hij kwam wel over als iemand die het probleem niet wilde zien", zegt Soenens. "Dit gaat niet over politieke concurrenten in zijn eigen partij die hem de duivel willen aandoen. Het probleem zit in de grote twijfel bij de kiezers."

"Zowat elke peiling toont dat kiezers zich grote zorgen maken over de geschiktheid van Biden: hij is 81, hij is te oud, hij kan het niet nog eens 4 jaar aan, hij kan Trump niet verslaan. Die ongerustheid blijkt uit de peilingen. Hij kan hier dan wel een goede beurt maken, maar dit gaat de crisis niet verslaan."

Biden zei meteen na het Trump-debat al dat hij zich niet terugtrekt uit de race. Die boodschap blijft hij herhalen, maar de druk is sindsdien alleen maar groter geworden. En het houdt maar niet op. Hoelang kan dit nog blijven duren? En is het nog wel aan Biden zelf om daarover te beslissen?

"Zeer zeker, want hij heeft de voorverkiezingen bij de Democraten gewonnen", zegt Soenens. Bij die voorverkiezingen kunnen Republikeinen en Democraten in elke staat hun afgevaardigden kiezen die op de partijconventies voor een presidentskandidaat stemmen. Voor de Democraten heeft Biden die voorverkiezingen gewonnen.

Biden is volgens de formele procedures aangeduid en kan dus niet zomaar aan de kant geschoven worden. Zich terugtrekken uit de verkiezingsstrijd ten voordele van een andere kandidaat, dat is een beslissing die enkel hij kan maken.

"Biden kreeg de vraag wat hij zou doen als op de Democratische partijconventie in augustus een concurrent op het toneel zou komen. 'It's not going to happen', zei Biden, 'het zal niet gebeuren'", aldus Soenens.

Maar of het écht niet zal gebeuren? Sinds het debat met Trump is er overduidelijk paniek in de Democratische partij. "Voordien was er al een perceptieprobleem rond Biden en zijn leeftijd, maar hij overleefde dat, en het ging wel. 'We kijken er wel overheen', dachten de Democraten en kiezers die zo hard tegen Trump zijn."

Biden noemde zijn prestatie op dat debat eerder al belabberd en weet het aan vermoeidheid door jetlag. "Dat deed hij nu ook weer. 'Ik had te weinig geslapen. Mijn reis- en werkschema zat te vol. Mijn staf heeft de neiging om mijn schema te vol te stoppen'. Dat is natuurlijk iets dat niemand gelooft", zegt Soenens. "Op dat debat hebben ze iemand gezien die in verwarring was, verstijfde, bevroor. Daar was veel meer aan de hand. Maar Biden blijft daaromheen fietsen, ook nu weer. Hij blijft er doof en blind voor."

Intussen hebben meerdere partijgenoten, geldschieters, beroemdheden Biden laten verstaan dat het genoeg geweest is. Er was acteur George Clooney, en voormalig voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi. "Maar Biden blijft zeggen dat hij doorgaat, dat hij de beste is."

Wat is er nodig opdat er toch iets verandert? "Dan hebben we nog meer Democratische Congresleden nodig, en een Democraat van het type Barack Obama, iemand van die strekking, om Biden overtuigd te krijgen. Of peilingen die zó rampzalig worden dat ze niet meer te negeren vallen."

En mogen we er dan van uitgaan dat vicepresident Kamala Harris automatisch de nieuwe presidentskandidaat wordt? "Dat gaat de partij ook niet aanvaarden. De Democraten willen ook democratisch zijn, ze willen een stem hebben. Er zou dan misschien een soort mini-voorverkiezing zijn. Een paar zittingen met de 6, 7, 8... kandidaten die zich aanmelden. Om dan op de partijconventie te stemmen."

En er worden hier en daar ook al kandidaten genoemd, zegt Biden. Wes Moore, de 45-jarige zwarte gouverneur van Maryland, een veelbelovend figuur. En Gavin Newsom, de gouverneur van Californië.

Het zou best wel eens kunnen dat er volgende week een aankondiging komt. Dan begint de partijconventie van de Republikeinen, waar Donald Trump officieel zal worden aangeduid als kandidaat. "De Democraten zouden de aandacht daarvan kunnen afpakken door Biden zich te laten terugtrekken of andere kandidaten aan te kondigen."

Al waarschuwt Soenens wel: "Er zal nog heel veel duw- en trekwerk nodig zijn vooraleer zoiets gebeurt."