Van Mallorca over Venetië tot Gent: massatoerisme leidt tot frustratie bij inwoners van populaire vakantiebestemmingen

Meestal ziet een stadsbestuur niets liever dan een groep toeristen op citytrip. Een bezoek aan een museum, een gezellig restaurantbezoek en uiteindelijk neerstrijken in een lokaal hotel om te overnachten: het zijn mooie inkomsten voor de stad en haar handelaars. Kijk naar Aalst, waar een recordaantal toeristen uit Nederland en Duitsland positief wordt onthaald.

Anderzijds zijn er ook steden die zo'n grote hoeveelheid toeristen moeten verwerken, dat de lokale bevolking er last van ondervindt. In dat geval spreken we van 'massatoerisme'. De laatste maanden kwamen Spanjaarden op verschillende plekken op straat om te protesteren tegen dat massatoerisme, zoals in Barcelona , Málaga en Mallorca.

De inwoners vinden dat de voordelen niet langer opwegen tegen de nadelen van het toerisme. Een huis kopen of huren wordt steeds duurder, woningen moeten plaatsmaken voor souvenirwinkels én het is natuurlijk overal erg druk.

Sommige steden besloten maatregelen te nemen om het toerisme enigszins in te perken. Neem nu Barcelona, waar betogers enkele toeristen nat maakten met waterpistolen en "ga weg uit onze wijken" scandeerden. De stad heeft beslist dat de meer dan 10.000 appartementen met een vergunning voor vakantieverhuur, die vergunning tegen eind 2028 moeten inleveren. Dat moet de vastgoedmarkt enigszins betaalbaar houden voor de lokale bevolking.

Ook op andere plaatsen in Spanje gaan stadsbesturen over tot actie. In Sevilla heeft de burgemeester aangekondigd dat wie het bekende Plaza de España wil bezoeken entreegeld zal moeten betalen, "om het onderhoud te financieren en de veiligheid te garanderen". Het doet denken aan het toegangsticket dat de Italiaanse stad Venetië heeft ingevoerd voor dagjestoeristen. Momenteel ligt de prijs daarvan op 5 euro, al kan dat nog worden opgetrokken naar 10 euro.

In het Oostenrijkse stadje Hallstatt wonen slechts 700 mensen, maar komen tijdens vakantiedagen al snel 10.000 toeristen per dag langs. Het leidt tot zoveel overlast dat dorpsbewoners doorheen de stad borden en spandoeken hebben opgehangen met de vraag om het stil te houden.

Verschillende maatregelen, zoals een aparte toegang tot het dorp voor de lokale bevolking of parkingplaatsen aan de buitenranden hadden weinig effect. De nieuwste oplossing ligt bij betalende 'tijdsloten' voor toeristenbussen, om de duur van het bezoek te beperken.

Massatoerisme is trouwens geen uitsluitend Europees probleem. In het Japanse dorp Fujikawaguchiko trokken de laatste jaren steeds meer toeristen naar één specifieke plek: een Lawson-buurtwinkel met Mount Fuji op de achtergrond. De tegenstrijdige combinatie trok heel wat aandacht op sociale media en veroorzaakte een stroom aan toeristen, die regelmatig op het dak van de winkel klommen om de perfecte foto te maken. Een zwart net dat het zicht belemmert, moet toeristen nu ontmoedigen om naar het dorp te trekken.

Ook in New York City - een stad waar de bewoners nochtans drukte gewoon zijn - kunnen de toeristen soms op de zenuwen werken. De Amerikaanse dichter en auteur Jeremiah Moss publiceerde in 2017 het boek 'Verdwijnend New York: Hoe een stad die ooit zo geweldig was, zijn ziel verloor'. Daarin gaf hij aan dat het stadsbestuur - vooral onder burgemeester Michael Bloomberg - de noden van toeristen steeds meer boven die van inwoners stelde. Die toeristen gaven in 2023 tijdens hun bezoek dan ook gezamenlijk zo'n 48 miljard dollar uit.

Het stadsbestuur erkent de groeiende drukte, maar echte maatregelen tegen toeristen zijn nog niet genomen. New York raadt toeristen wel aan om een bezoek te plannen buiten de traditionele vakantieperiodes. Daarnaast vraagt het bestuur om ook andere stadsdelen te bezoeken, zoals Queens of Brooklyn, om de druk op Manhattan te verlichten.

Tot slot krijgt ook ons land op sommige plaatsen te maken met een 'toeristen-tsunami'. Onder meer in Gent werd al beslist om geen nieuwe hotels meer toe te laten binnen de stadsring. Eerder bleek na een bevraging namelijk dat de Gentenaren niet altijd opgezet zijn met de grote groepen toeristen, omdat ze het stadscentrum te druk maken. De stad zet dan ook in op 'pyjamatoeristen', die langer in de stad blijven, en wil minder 'selfietoeristen', die het centrum snel bezoeken maar weinig geld uitgeven.

Naast het verbod op nieuwe hotels had het stadsbestuur al het aantal cruises naar Gent beperkt om grote massa's toeristen te weren. Bovendien werd de toeristenbelasting aangepast, om het groeiende aantal AirBnB-kamers tegen te gaan. 

In Halle lokt het Hyacintenfestival dan weer traditioneel heel wat natuurliefhebbers naar de streek. Jaarlijks werken de lokale politie en verschillende vrijwilligers samen om die toeristen op te vangen. Een kilometerslang touw moet dan weer verhinderen dat de bezoekers van het pad gaan en de bloemen vertrappelen, om een foto te nemen.