Hoe gevaarlijk is een hoogspanningslijn op je dak? "Geen gevaar voor elektrocutie, maar blijf er toch zo ver mogelijk van weg"

Mechelen werd 2 dagen geleden zwaar getroffen door noodweer. In deelgemeente Leest gingen in totaal 9 hoogspanningsmasten van zo'n 20 ton tegen de grond, over een afstand van 4 kilometer. De hoogspanningsdraden kwamen vooral in weides terecht, maar raakten ook een aantal huizen.

De woningen zijn tijdelijk onbewoonbaar verklaard, de bewoners mogen hun huizen enkel onder begeleiding van de brandweer betreden. 

En daar zijn goede redenen voor, want hoogspanningslijnen die op je huis liggen, zijn wel degelijk gevaarlijk. Dat vertelt Dirk Van Hertem in De Wereld Vandaag, hij is professor Elektrische Energiesystemen aan de KU Leuven.

Het risico zit niet in een mogelijke elektrocutie. "Het gevaar is vooral mechanisch, want er staat geen elektriciteit meer op de lijn", vertelt Van Hertem. "Maar die geleiders zijn best zwaar en stijf, en die staan vaak nog opgespannen. Dus als die zouden breken, dan zijn ze als een grote elastiek die nog steeds iemand kunnen raken."

Daar komt nog het gevaar bij van de omgevallen masten zelf. "Die torens zijn omgevallen, maar zijn waarschijnlijk nog niet helemaal stabiel. En zo'n instabiel systeem, daar kan je best zo ver mogelijk van wegblijven."

Daarom is het een gespecialiseerd team dat morgen aan de slag gaat in Leest. "Veiligheid is hier heel belangrijk. Het neemt veel tijd in beslag om het juist te doen, maar er mag absoluut niemand gewond raken." 

Dat er meteen 9 hoogspanningsmasten zijn omgevallen, doet de wenkbrauwen wel eens fronsen, maar volgens Van Hertem is dat niet onlogisch. "Vergelijk het met een waslijn in de tuin. Als je daar de middelste paal omduwt, gaan die ook allemaal omvallen. Zo is dat ook bij hoogspanningsmasten: de transmissielijn waarmee ze verbonden zijn, trekt meteen meerdere palen mee om."

Volgens de expert zijn er ook een aantal stevigere masten gebouwd, die zo'n scenario zouden moeten voorkomen. "Maar bij uitzonderlijke gebeurtenissen zoals nu kan het wel eens gebeuren dat er meerdere omvallen. En als er eentje gaat, is de kans groot dat er meerdere volgen."

Maar hoeveel gevaar loop je dan op het moment dat het hele gevaarte naar beneden komt? "Er zitten geen sensoren op de torens, maar we meten de stroom wel op elk moment. En wanneer er een kortsluiting is (wanneer geleiders elkaar, de grond of een pyloon raken), dan volgt er een heel hoge kortsluitingsstroom die ervoor zorgt dat de volledige lijn wordt uitgeschakeld." 

Een kwestie van milliseconden, volgens Van Hertem. "Het is echt maar zeer korte tijd dat die spanning op de grond komt." 

Het getroffen segment wordt vervolgens uit het circuit genomen. En de stroom, die gaat dan op zoek naar een nieuwe route. "Die volgt het pad van de minste weerstand", verduidelijkt Van Hertem. "In een normaal transmissienet kan stroom verschillende paden volgen. Het is zoals met Waze: als er ergens onderweg een ongeluk is gebeurd, dan zoek je gewoon een alternatief." 

In het beste geval komt de stroomtoevoer dus ook niet in het gedrang, en ben je er vanaf met een korte onderbreking. "Maar als je afhankelijk bent van een specifiek segment in het net, dan kan het al snel enkele uren of zelfs dagen duren voor het probleem is opgelost."