"Een confederale omslag waarbij zoveel mogelijk bevoegdheden naar de deelstaten komen." Daar hamert ontslagnemend Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) op in zijn speech aan de vooravond van de Feestdag van de Vlaamse Gemeenschap. Volgens hem kan de volgende federale regering daarbij mogelijkheden bieden, al vermoedt hij ook dat we nu "stevige dagen en weken met forse tegenwind" ingaan.
Jan Jambon (N-VA) pleit voor confederale omslag in 11-julitoespraak: "Zelfbestuur is de beste kuur"
Jambon hield vanavond zijn laatste grote 11-julitoespraak als Vlaams minister-president tijdens de Guldensporenviering in Kortrijk. Hij speechte op de Groeningekouter in de stad. "De plaats waar zich een wezenlijk belangrijk feit uit ons geschiedenisverhaal (de Guldensporenslag, red.) afspeelde."
In eerste instantie spreekt Jambon zijn lof uit over het Vlaanderen van vandaag, "een van de meest welvarende regio's ter wereld". Daarbij zet hij ook zijn eigen Vlaamse regering nog eens in de verf, bijvoorbeeld door te verwijzen naar de werkzaamheidsgraad van 77 procent en de 11,6 miljard euro (3,5 procent van het bruto binnenlands product) investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
"Zelfbestuur is de beste kuur"
"Vlaanderen is economisch én maatschappelijk in uitstekende vorm", besluit Jambon. "Maar doordat de bevoegdheden versnipperd zijn, worden we geremd in het realiseren van onze ambities. We kunnen daardoor niet altijd het beleid voeren waar de Vlamingen recht op hebben."
Volgens Jambon zijn er daarom grondige hervormingen nodig. "De architectuur van dit land klopt niet", zegt hij. Daarbij verwijst hij bijvoorbeeld naar arbeidsmarktbeleid, justitie en energiebeleid.
"Vlaanderen staat in de top 3 van Europa, als het gaat over de uitrol van zonnepanelen en windmolens, maar dan alleen als het gaat over windmolens aan land. Over windmolens op zee, maar bijvoorbeeld ook over kerncentrales, hebben wij niks te zeggen", zegt hij. "In domeinen waar de bevoegdheden wel op 1 hand zitten, kunnen we juist wel doorpakken."
Een confederale omslag waarbij zoveel mogelijk bevoegdheden naar de deelstaten komen
Jan Jambon (N-VA), ontslagnemend Vlaams minister-president
Wat is dan juist de oplossing voor Jambon? "Een confederale omslag waarbij zoveel mogelijk bevoegdheden naar de deelstaten komen. Het is nu aan ons om ook anderen daarvan te overtuigen." Nu N-VA-voorzitter Bart De Wever formateur is geworden, is het afwachten in hoeverre N-VA haar communautaire dromen kan realiseren.
Jambon vindt de verkiezingsuitslag, ook aan Franstalige kant, alvast "bijzonder betekenisvol". "Dit is een unieke kans om, samen met een welvarend Vlaanderen, 'une Wallonie prospère' te bewerkstelligen. Zelfbestuur is de beste kuur."
"Voor het eerst sinds lang bestaat de kans om ambities waar te maken met een federale regering die een afspiegeling is van de bestuurscoalities in de deelstaten. Met partijen aan beider kanten van de taalgrens die begrijpen dat de budgettaire inspanningen zwaar en nodig zijn."
Al is de toekomst niet enkel rooskleurig: "Op politiek vlak gaan we vermoedelijk wel al naar stevige dagen en weken, met forse tegenwind en misschien zelfs storm".
Het onderwijsprobleem
Critici wijzen erop dat meer autonomie niet altijd per definitie en in rechte lijn leidt tot succesvolle resultaten. Zo zijn de gemeenschappen bevoegd voor onderwijs, maar kampt Vlaanderen al lang met een probleem van dalende onderwijskwaliteit en met een nijpend lerarentekort.
Jambon erkent wel dat het Vlaamse onderwijs het "niet gemakkelijk" heeft. Maar volgens hem is de "tanker aan het keren" en wordt het lerarentekort "krachtdadig aangepakt".
Over dat tekort deelt Jambon ook een prikje uit aan de onderwijskoepels. Die koepels zouden volgens hem eens moeten nagaan hoe het kan dat er nog steeds te weinig leerkrachten voor de klas staan, terwijl er nooit meer mensen in het onderwijs werkten dan vandaag.
