Nog nooit waren er zo weinig vlinders als dit jaar in Vlaanderen. Dat blijkt uit een studie van Natuurpunt. De droogte van de afgelopen jaren, versnipperde natuurgebieden en de grote hoeveelheid stikstof zouden de boosdoeners zijn. Zelfs het kletsnatte voorjaar heeft de negatieve trend niet kunnen keren. Voor soorten die het al moeilijk hebben, kan zo'n slechte periode het einde betekenen.
Nog nooit zo weinig vlinders in Vlaanderen: "Aantal in 30 jaar tijd gehalveerd"
Er fladderen heel wat minder vlinders rond dan andere jaren. Het is een vaststelling die mensen zelf doen in hun tuin, in parken of in bossen, maar het wordt ook gestaafd door een nieuwe studie van Natuurpunt. Daaruit blijkt dat er nog nooit zo weinig vlinders waren in onze contreien.
De grote boosdoener is de droogte van de afgelopen jaren. "Planten verdrogen en sterven, waardoor ook de rupsen van vlinders het niet overleven", legt Wim Veraghtert van Natuurpunt uit. "Dat kan zorgen voor een volledige crash van een bepaalde soort."
Zelfs de vele regen van de voorbije maanden kon die trend niet keren. Integendeel. "Als het regent kunnen vlinders niet vliegen en vinden ze geen eten. Dan krijgen ze het veel moeilijker. Het was ook gevoelig kouder, en dat werkt de vlinderpopulatie niet in de hand."
Toestand al jaren dramatisch
Dat de vlinder in slechte papieren zit is niets nieuws onder de zon. De toestand van het diertje in Vlaanderen is al geruime tijd dramatisch. "Al sinds 2000 trekken wetenschappers aan de alarmbel", aldus Wim Veraghtert. "De vlinder verzeilde in Vlaanderen in het slechtst mogelijke scenario."
De hoge stikstofconcentratie zou een negatieve invloed hebben. "Bloemen zoals margrieten, pinkster- en koekoeksbloemen hebben stikstofarme grond nodig. Vlinders hebben dus minder te eten. Daarnaast zijn natuurgebieden erg versnipperd. Vlinders die bijvoorbeeld op de Kalmthoutse Heide leven, kunnen niet doorvliegen tot de Limburgse heide."
In 30 jaar tijd is het aantal vlinders ruw geschat gehalveerd
Zoë Vanstraelen, entomoloog
Het bezoekerscentrum Lieteberg in Zutendaal - dat aan de rand van het Nationaal Park Hoge Kempen ligt - onderschrijft de bevindingen van Natuurpunt. "In 30 jaar tijd is het aantal vlinders ruw geschat gehalveerd", aldus entomoloog van de Lieteberg, Zoë Vanstraelen.
Gentiaanblauwtje
De soorten die het al moeilijk hebben, kunnen door de slechte omstandigheden wel eens de genadesteek krijgen. Zo is er nog een populatie van het zeldzame gentiaanblauwtje in Noord-Limburg. Dat is een soort die alleen maar gedijt in zeer specifieke omstandigheden in een bepaald leefgebied.
De soort doet dienst als de spreekwoordelijke kanarie in de steenkoolmijn, aldus Vanstraelen. "Vlinders zijn erg zichtbaar, en mensen missen ze als ze geen vlinders meer zien. Maar samen met de zichtbare soorten zijn er ook andere insecten die het moeilijk hebben."
Al is het nog te vroeg om er zomaar van uit te gaan dat het gentiaanblauwtje hier volgende zomer niet meer zal zijn. "We houden het goed in de gaten, maar het is te vroeg om al te zeggen dat ze niet meer te zien zullen zijn in Limburg. Daarvoor moeten we de waarnemingen van later deze zomer en volgend jaar afwachten."
Wilde tuin
Verder is de gestage daling van het aantal vlinders niet alleen de schuld van het weer en het klimaat. Ook de manier waarop we onze omgeving inrichten heeft een groot effect. Door extra aandacht te besteden aan een biodiverse omgeving kan je het de vlinders wat makkelijker maken, zegt de entomoloog.
"Inheemse bloemen en planten en hier en daar wat meer begroeiing laten staan helpt al. Als vlinders niet zo ver kunnen vliegen door de regen, dan vinden ze voedsel en beschutting in de buurt en hebben ze meer overlevingskansen."
Maar er is niet alleen slecht nieuws. Als het mooi weer blijft, dan herpakt de vlinder zich mogelijk nog later deze zomer. "Het natte voorjaar zorgde namelijk voor veel planten die vlinders graag eten. Als de temperaturen stijgen, kan er nog een vlinderfestijn volgen", besluit Wim Veraghtert van Natuurpunt.
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
