Dierenrechtenorganisaties kunnen geen rechtszaken meer opstarten wegens dierenmishandeling in slachthuizen en bij broodfokkers. Dat schrijft de krant De Standaard na een arrest van het Hof van Cassatie. Door deze uitspraak vrezen dierenrechtenorganisaties dat dierenleed in België nog amper vervolgd kan en zal worden.
Dierenrechtenorganisaties kunnen slachthuizen en broodfokkers die dieren mishandelen niet meer voor de rechter brengen: "40 jaar terug in de tijd"
Om deze zaak te begrijpen, moeten we een aantal jaren teruggaan in de tijd: in september 2017 komt dierenrechtenorganisaties Animal Rights naar buiten met schokkende beelden die met verborgen camera gemaakt waren in slachthuis Verbist in Izegem, in West-Vlaanderen.
Op de beelden is te zien hoe medewerkers er heel hardhandig omgaan met dieren. De dieren worden met stokken in een box gejaagd en krijgen elektrische schokken. In sommige gevallen worden ze onverdoofd geslacht.
Tijdens een rechtszaak in eerste aanleg, in 2021, wordt het slachthuis aanvankelijk vrijgesproken omdat de undercoverbeelden niet als bewijsmateriaal worden aanvaard. Bij een rechtszaak in beroep, 2 jaar later, krijgt Animal Rights toch gelijk: slachthuis Verbist wordt veroordeeld voor dierenmishandeling. Omdat het parket niet in beroep was gegaan, kan het hof echter geen straf meer opleggen.
Geen bescherming van een grondrecht
Maar daarmee was de kous niet af. Sterker nog: er zijn mogelijk veel grotere gevolgen door een recente uitspraak van het Hof van Cassatie over deze zaak. Het hoogste rechtscollege van ons land heeft op 11 juni de laatste uitspraak in deze zaak vernietigd.
Volgens het Hof kunnen dierenrechtenorganisaties geen klacht meer indienen tegen dierenmishandeling door slachthuizen of broodfokkers, omdat de bescherming van dierenwelzijn niet valt onder de bescherming van de rechten en vrijheden uit onze grondwet.
Wanneer kunnen organisaties naar de rechter stappen?
Om een klacht in te dienen, heb je in ons land in principe altijd een persoonlijk belang nodig. Dat wil zeggen dat je bijvoorbeeld zelf geen klacht kan indienen omdat je buurman slachtoffer is geworden van geweld.
Op die regel bestaan wel enkele uitzonderingen. Zo kunnen bepaalde organisaties wél een klacht indienen wanneer ze als organisatie de bescherming van de rechten en vrijheden uit onze grondwet en internationale verdragen nastreven. Zo'n organisatie heeft dus een bijzonder maatschappelijk doel, en kan dan ook in het kader van dat doel optreden. Dat klinkt zeer technisch, maar een bekend voorbeeld van deze uitzondering is Child Focus. Zij treden regelmatig op in verschillende rechtszaken rond kindermisbruik, omdat onze grondwet voor kinderen het recht voorziet op "de eerbiediging van de morele, lichamelijke, geestelijke en seksuele integriteit".
Maar ook milieubewegingen kunnen naar de rechter stappen wanneer het gaat over inbreuken tegen de milieuwetgeving. Zij kunnen daarvoor gebruik maken van het Verdrag van Aarhus, waarin die specifieke uitzondering is voorzien.
Het Hof van Cassatie oordeelt bovendien dat dierenrechtenorganisaties geen milieuverenigingen zijn, en dus geen gebruik morgen maken van dat verdrag van Aarhus.
“40 jaar terug in de tijd”
De impact van de uitspraak valt nauwelijks te overschatten. Dierenorganisaties kunnen nu veel moeilijker naar de rechter stappen als ze dierenmishandeling vaststellen.
“Alleen bij wilde dieren kan het nog”, zegt Els Van Campenhout van Animal Rights in de krant De Standaard . “Als de dieren een eigenaar hebben, wordt het zeer moeilijk om juridisch op te treden. Dat betekent dat dieren louter rechten op papier hebben, en dat die in de rechtbank geen enkele waarde hebben.”
Ook Michel Vandenbosch van dierenrechtenorganisatie GAIA is niet te spreken over de uitspraak van Cassatie. In een reactie aan VRT NWS spreekt Vandenbosch van een “aartsconservatieve interpretatie” van de wetgeving die ons 40 jaar terugkatapulteert in de tijd.
GAIA naar de rechter
Vandenbosch kondigt aan dat GAIA het hier niet bij zal laten en zeker naar de rechter zal stappen om de uitspraak aan te vechten.
Hij wijst erop dat de laatste jaren steeds meer rechters hun klachten met burgerlijkepartijstelling steeds meer onontvankelijk verklaren. Als dierenrechtenorganisaties niet meer naar de rechter kunnen stappen, vreest Vandenbosch dat dierenmishandeling niet meer vervolgd zal worden en dat dierenbeulen vrijuit zullen gaan.
