In Europa worden vreedzame demonstranten steeds harder aangepakt. Autoriteiten plaatsen betogers in een slecht daglicht en geven ze buitenproportionele straffen. Dat blijkt uit een rapport van mensenrechtenorganisatie Amnesty International over 21 Europese landen. Ook in ons land staat het recht op vreedzaam betogen onder druk.
Recht op vreedzaam betogen steeds meer onder vuur in Europa, zegt Amnesty International
Olivia Vantomme
Gepubliceerd:
"Europese landen doen er alles aan om afwijkende meningen de kop in te drukken", schrijft Amnesty International in een nieuw rapport. Volgens de mensenrechtenorganisatie gaat het recht op betogen op meerdere vlakken achteruit in Europa.
Willekeurige arrestaties en schadelijk taalgebruik
Tijdens demonstraties worden vreedzame betogers willekeurig gearresteerd, vervolgd en opgesloten, zegt Amnesty.
Volgens de ngo gebruiken overheidsdiensten in Europa ook schadelijke termen zoals "criminelen", "anarchisten" of "extremisten" om geweldloze demonstranten te omschrijven. Met het schadelijke taalgebruik proberen Europese landen om het recht op vreedzame betogingen verder in te perken, aldus Amnesty International.
Buitensporig geweld en voorzorgsmaatregelen
Amnesty waarschuwt bovendien dat politiediensten steeds vaker onnodig en buitensporig geweld gebruiken tijdens vreedzame protesten. In veel Europese landen zet de oproerpolitie al snel rubberen kogels en traangas in tegen betogers, vaak met ernstige verwondingen tot gevolg.
In het rapport geeft Amnesty voorbeelden van betogers met gebroken botten en tanden, gehoorverlies, brandwonden en schedeltrauma's. In sommige landen raakten zelfs kinderen gewond bij protesten.
Het rapport focust op de periode tussen december 2022 en september 2023, maar de onderzoekers verwijzen ook naar incidenten die later hebben plaatsgevonden. Amnesty International veroordeelt vooral de manier waarop veel Europese landen omgaan met vreedzame pro-Palestijnse betogers.
De mensenrechtenorganisatie zegt dat politiediensten vaak buitenproportionele voorzorgsmaatregelen nemen tijdens pro-Palestijnse betogingen, zoals het verbieden van bepaalde symbolen, gezangen, en vlaggen. In meerdere Europese landen werd bijvoorbeeld het dragen van de keffiyeh, de typische zwart-witte Arafat-sjaal, verboden.
Ook België scoort slecht
Ook ons land komt niet al te best uit het rapport. Zo klaagt Amnesty International aan dat betogingen in ons land op voorhand moeten worden aangevraagd. De mensenrechtenorganisatie vindt dat ook spontane bijeenkomsten zouden mogelijk gemaakt moeten worden in België.
Amnesty tikt ons land ook op de vingers voor politiegeweld tegen minderjarigen. Het rapport haalt een reeks incidenten aan die plaatsvonden tijdens protesten in november 2020 en januari 2021.
Tijdens die protesten vroegen betogers om gerechtigheid voor de 19-jarige Adil Charrot en de 23-jarige Ibrahima Barrie. Charrot kwam in 2020 om het leven bij een politieachtervolging op zijn scooter, Barrie overleed begin 2021 aan een hartstilstand nadat hij was opgepakt door de politie van Brussel-Noord.
Invasieve bewakingstechnologie
Een andere verontrustende trend is het toenemend gebruik van bewakingstechnologie zoals slimme camera's en gezichtsherkenning, zegt Amnesty. Met die geavanceerde technologieën verzamelen overheidsdiensten gegevens van demonstranten om hun activiteiten op te sporen en te controleren. Dat is een inbreuk op het recht op privacy van betogers, aldus Amnesty.
Amnesty International hoopt dat Europese landen hun aanpak van vreedzame protesten zullen herzien. Repressieve wetten en hardhandige politieoptredens maken mensen terughoudend en bang om op straat te komen en hun stem te laten horen, waarschuwt de mensenrechtenorganisatie. Vooral mensen die al het slachtoffer zijn van discriminatie en geweld omwille van hun huidskleur, etniciteit of religie, lijden onder die verhoogde drempel.
