Bij een wereldwijde actie werden bij meer dan 75 procent van de gecontroleerde handelaren 'dark patterns' teruggevonden op hun websites en applicaties. Dat zijn technieken die consumenten misleiden, denk bijvoorbeeld aan een abonnement dat wordt afgesloten zonder dat je het zelf beseft. Ook alle gecontroleerde Belgische websites uit de test bevatten zulke 'dark patterns'.
75 procent van gecontroleerde websites misleiden consumenten met 'dark patterns': hoe werkt het?
Ine Philippe
Gepubliceerd:
De focus van de test lag op websites en applicaties die abonnementen aanbieden. Denk bijvoorbeeld aan abonnementen voor streamingplatformen, maaltijdboxen of een boeket bloemen dat wekelijks wordt bezorgd. Op basis van een steekproef werden wereldwijd 642 van zulke websites gecontroleerd.
Wat bleek? Bij meer dan 75 procent van die websites werden 'dark patterns' gevonden, oftewel technieken die consumenten misleiden of beïnvloeden bij hun aankoop.
Wat zijn dark patterns?
"Dark patterns zijn technieken die ervoor zorgen dat je als consument een keuze maakt die je eigenlijk anders niet zou maken, en die ook niet in jouw voordeel is", legt Lien Meurisse van de FOD Economie uit.
Het gaat dan bijvoorbeeld om het verbergen van belangrijke informatie op de website, of vakjes die op voorhand al zijn aangevinkt en die je als consument zelf moet uitvinken als je je bijvoorbeeld niet wil abonneren.
"Maar het kunnen even goed fictieve timers zijn die suggereren dat je een heel beperkte tijd hebt om op een aanbieding in te gaan, of de vermelding dat er bijvoorbeeld nog maar 2 producten beschikbaar zijn. Op die manier krijg je als consument de indruk dat je snel moet beslissen."
En zulke technieken mogen in principe niet, zegt Meurisse. "Je mag als handelaar nooit je consumenten misleiden. De mensen moeten weten wat ze kopen en ze moeten de voorwaarden kennen."
"Als jij op voorhand een vakje aankruist waardoor jouw klant een abonnement neemt op een product zonder dat hij dat doorheeft, wordt die misleid. En dat is niet de bedoeling."
Ook op Belgische websites
De actie was een samenwerking van 27 consumentenbeschermingsautoriteiten en 26 privacybeschermingsautoriteiten. In België controleerde de economische inspectie van de FOD Economie 13 ondernemingen. Op alle websites werd minstens één 'dark pattern' gevonden, bij bijna 70 procent van de ondernemingen zelfs 2 of meer.
Bij de Belgische websites werden volgens de FOD Economie zeer vaak 'sneaking' praktijken teruggevonden, zoals een abonnement dat automatisch wordt verlengd zonder de mogelijkheid om die optie uit te vinken.
Ook 'interface interference' tactieken, zoals het vooraf aanvinken van een abonnement of een extra aankoop, kwamen bij de Belgische websites verschillende keren terug.
