Patriotten voor Europa op 2 na grootste fractie in Europees Parlement: krijgen uiterst rechtse partijen meer macht?

In de nieuwe fractie verzamelen 14 uiterste rechtse partijen uit 12 lidstaten zich. Samen hebben ze 84 van de 720 zetels in het parlement. Patriotten voor Europa is een initiatief van de Hongaarse premier Viktor Orbán. 

Bijna alle partijen komen over van de Identiteit en Democratie-fractie. De enige partijen van belang die daarbij niet waren aangesloten en nu wel zullen samenwerken zijn Fidesz – de partij van Orbán – en Vox uit spanje.  

Ook de drie verkozenen van Vlaams Belang zijn lid van Patriotten voor Europa. 

Jordan Bardella van Rassemblement National in Frankrijk wordt fractieleider. "Patriotten voor Europa vertegenwoordigt hoop voor de tientallen miljoenen burgers in de Europese naties die waarde hechten aan hun identiteit, hun soevereiniteit en hun vrijheid", aldus Bardella.

"Als patriottische krachten gaan we samenwerken om onze instellingen te heroveren en het beleid te heroriënteren om onze naties en volkeren te dienen."  

In het parlement zitten vertegenwoordigers van de nationale partijen die in hun eigen land verkozen zijn. Zij vormen fracties over de landsgrenzen heen om zo te kunnen samenwerken met gelijkgezinde partijen. 

Er zijn zeven grote fracties. De grootste zijn de christendemocratische Europese Volkspartij en sociaaldemocratische S&D. Patriotten voor Europa wordt met 84 zetels meteen de derde fractie. Ze hebben meer zetels dan de liberalen en de groenen. 

Omdat er in Europa geen regering is, is er ook geen vaste meerderheid in het parlement. Per wet moet er dus op zoek gegaan worden naar genoeg fracties die de wet goedkeuren.

"Eigenlijk is deze fractie grotendeels een doorstart van de Identiteit en Democratie-fractie", legt Europaspecialist Steven Van Hecke (KU Leuven) uit.

"Voor een groot stuk is dit gewoon een PR-operatie." Het merendeel van de partijen komt over van die fractie. Enkel Fidesz  - de partij van Orban – en Vox zijn belangrijke leden die nog niet in die fractie zaten. "Het is daarom ook een minder belangrijke evolutie dan het lijkt", vindt Van Hecke. 

Eerder dan een succes is deze nieuwe fractie een flauw afkooksel van wat Orbán voor ogen had, volgens Van Hecke. "Hij hoopte alle rechtse partijen te verzamelen in één sterke fractie, maar dat is mislukt." 

Grote rechtse partijen zoals Fratelli D’Italia – van Italiaans premier Georgia Meloni – en de PiS uit Polen blijven bij de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR). Zij onderscheiden zich vooral van Patriotten Voor Europa door duidelijk de kant van Oekraïne te kiezen in het conflict met Rusland. 

Orbán en de partijen die zich rond hem verzamelen, staan veel dichter bij Rusland. Gisteren bracht de Hongaarse premier nog een bezoek aan Poetin.

Ook Alternative für Deutschland treedt niet toe. Zij waren voor de verkiezingen al uit ID gezet na uitspraken van hun lijsttrekker. Ze zullen een eigen kleinere fractie vormen. In totaal zullen er dus 3 rechtse fracties actief zijn in het Europees Parlement. 

Door fracties te vormen, kunnen verschillende nationale partijen samen slagkrachtiger zijn. Ze krijgen meer werkingsmiddelen, kunnen voorzitters van commissies aanduiden en hebben recht op meer spreektijd. 

In tegenstelling tot fracties in de nationale parlementen komen de leden inhoudelijk niet altijd overeen en stemmen ze dus ook niet per definitie hetzelfde.

Volgens Van Hecke zal de nieuwe fractie weinig impact hebben in het parlement. "Ik denk niet dat ze meer zullen kunnen wegen op de Europese wetgeving. Daar is het hen ook niet om te doen. Ze gebruiken het Europees Parlement als megafoon om hun ongenoegen te uiten. Dat doen ze vooral voor hun aanhangers in het thuisland."

Bovendien geldt ook in het Europees Parlement een soort van cordon sanitaire. De klassieke fracties zullen proberen Patriotten voor Europa weg te houden van belangrijke functies en hen niet betrekken bij belangrijk wetgevend werk. Zij kijken daarvoor eerder naar de groene fractie en ECR.