De centrumlinkse partij Labour heeft de Britse verkiezingen met een absolute meerderheid gewonnen, net zoals de peilingen hadden voorspeld. De partij heeft ondertussen meer dan 410 zetels in het parlement gehaald, waardoor ze niet in een coalitie moet stappen om te regeren. Ook de Liberal Democrats en Reform UK gaan vooruit. De Conservatieven zijn de grote verliezers: zij haalden bij de verkiezingen van 2019 nog 365 zetels, maar zouden nu nog niet de helft van dat aantal binnenhalen.
Britten wilden en krijgen "verandering": Labour verplettert Conservatieven en haalt absolute meerderheid
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In het Verenigd Koninkrijk worden de resultaten niet in procentpunten, maar in het aantal gewonnen zetels gegeven. Daaruit blijkt nu al - met nog meer dan 50 zetels te tellen - dat de sociaaldemocratische en centrumlinkse partij Labour de verkiezingen overtuigend heeft gewonnen.
Met nog iets meer dan 50 zetels die moeten worden verdeeld, heeft Labour nu al 392 zetels gewonnen. Voor een absolute meerderheid heeft een Britse partij 326 zetels nodig. Labour zal dus geen coalitie moeten vormen binnen het parlement om een regering te vormen. De Britse openbare omroep BBC voorspelt dat de partij uiteindelijk met 410 zetels zal eindigen.
Labour zette een campagne op rond 'change' of 'verandering'. De partij wil het Verenigd Koninkrijk een groene energiereus maken en inzetten op betere zorgverlening, maar staat ook voor een kordate aanpak tegen misdaad en wil de migratie beperken (zij het zonder de Rwanda-deal).
Grote verliezer: Conservatieven
Ook de centrumpartij van de Liberal Democrats en het uiterst rechtse Reform UK van de bekende politicus Nigel Farage maken enige vooruitgang. De LibDems halen voorlopig 64 zetels, wat er 57 meer zijn dan tijdens de verkiezingen van 2019. Reform haalt in totaal 4 zetels binnen en zou daar stranden, volgens de voorspellingen van de BBC.
De grote verliezer: de Conservatieve Partij. Momenteel hebben de Conservatieven slechts 103 zetels binnengehaald. Wie weet dat de partij in 2019 nog 365 zetels haalde, ziet dat het huidige resultaat een zware klap is voor de Conservatieve regering. In Wales heeft de partij zelfs al haar zetels verloren. De BBC gelooft dat de Conservatieven zullen eindigen met 144 zetels, wat een van de laagste resultaten is sinds de oprichting van de partij in 1834.
Ook de Schotse nationalisten van de SNP verliezen tientallen zetels. Ze houden er wellicht slechts 9 over. In Noord-Ierland is de Iers-nationalistische partij Sinn Fein de grootste, maar zij sturen hun 7 verkozenen traditiegetrouw niet naar het Britse parlement.
Hoe werkt het Britse kiessysteem?
De Britten kiezen 650 nieuwe parlementsleden voor het House of Commons, vergelijkbaar met de Kamer van volksvertegenwoordigers bij ons.
Het land is verdeeld in 650 kieskringen, waar partijen telkens één kandidaat naar voren schuiven voor één zetel. Ook onafhankelijken kunnen meedingen naar dat zitje. De kandidaat met de meeste stemmen wint de zetel.
Dat systeem - 'first past the post' in het jargon - is sterk in het voordeel van de grotere vissen. Het Verenigd Koninkrijk wordt daardoor historisch gedomineerd door twee partijen: de Conservatieve Partij, bijgenaamd de Tories, en het sociaaldemocratische Labour.
Coalitieregeringen zijn zeldzaam, al moesten de Conservatieven onder David Cameron wel samen regeren met het sociaal-liberale Liberal Democrats en moest Camerons opvolger Theresa May rekenen op gedoogsteun van de Noord-Ierse protestantse DUP.
"Ontnuchterend resultaat"
Toen Labour haar absolute meerderheid binnenhaalde, volgde al snel een reactie van de leider van de partij Keir Starmer. Hij zal Rishi Sunak opvolgen als nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk.
"Het is ons gelukt! Jullie hebben er campagne voor gevoerd, jullie hebben ervoor gevochten, jullie hebben ervoor gestemd en nu is het zover. Verandering begint nu", zei Starmer in zijn eerste reactie. De Labour-leider liet weten dat zijn partij klaar is "om het land te leiden" en om de werkende mensen in het land te dienen. Daarnaast gaf hij aan dat "een gewicht van de Britse schouders valt" nu de Conservatieve Partij de verkiezingen heeft verloren.
Die Conservatieve Partij, die de voorbije 14 jaar aan de macht was, heeft ondertussen haar verlies toegegeven. "De partij Labour heeft deze verkiezingen gewonnen en ik heb Keir Starmer gebeld om hem te feliciteren met zijn overwinning", zei aftredend premier Rishi Sunak. "Het Britse volk heeft ons een ontnuchterend resultaat voorgeschoteld. Dat geeft ons heel wat om van te leren en over na te denken." Sunak neemt ook de verantwoordelijkheid voor de verkiezingsnederlaag.
Reform UK mag dan maar 4 zetels hebben gewonnen, in een eerste reactie spreekt leider Nigel Farage over een "onwerkelijk" resultaat. Hij gaf aan dat hij een sterke oppositie wil vormen tegen de nieuwe regering van Labour. "Geloof mij maar, beste mensen, dit is slechts de eerste stap van een beweging die jullie allemaal zal verbazen."
Enkele bekende winnaars en verliezers
De verkiezingen betekenen dat heel wat grote namen een zetel hebben behaald in het Britse parlement:
Nigel Farage haalt 21.225 stemmen in Clacton-on-Sea, in het oosten van Engeland
Carla Denyer, de co-leider van de Groene partij (die 4 zetels haalt) kon 24.539 stemmen halen en wordt het eerste groene parlementslid voor Bristol
Jeremy Corbyn, de vorige leider van Labour en voorganger van Starmer, wint als onafhankelijk politicus met 24.120 stemmen in Islington
James Cleverly, de minister van Binnenlandse Zaken, haalde 17.414 stemmen en behoudt zijn zetel voor Braintree, in het oosten van het land
Tegelijk verliezen verschillende prominente figuren hun zetel:
De minister van Justitie Alex Chalk
De minister van Defensie Grant Shapps
De minister van Onderwijs Gillian Keegan
Voormalige en kortst zittende premier Liz Truss
