In het Verenigd Koninkrijk stevent de sociaaldemocratische Labour-partij van Keir Starmer af op een enorme zege bij de parlementsverkiezingen. Dat blijkt uit de eerste exitpolls. De Conservatieve Partij, die 14 jaar aan de macht was, wordt afgestraft door de kiezer.
Omwenteling in Verenigd Koninkrijk: Labour stevent af op monsterzege volgens eerste exitpolls
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
De Britten zijn naar de stembus getrokken om 650 nieuwe parlementsleden te kiezen voor het House of Commons, vergelijkbaar met onze Kamer van volksvertegenwoordigers.
Zoals voorspeld lijkt alles er op op te wijzen dat de Britten wakker zullen worden in een ander Verenigd Koninkrijk.
Volgens de eerste exitpolls, die de Britse media meteen na het sluiten van de stembureaus hebben vrijgegeven, zou de sociaaldemocratische Labour-partij van Keir Starmer afstevenen op een absolute meerderheid.
Ze zou liefst 410 van de 650 zetels in het parlement veroveren. Dat zouden meer zetels zijn dan een partij sinds 2001 in de wacht wist te slepen.
Voor Labour zou dit het beste verkiezingsresultaat sinds 1997 zijn. Toen veroverde de partij met Tony Blair 419 zitjes in het Britse parlement. In 2019 zetten de sociaaldemocraten nog hun slechtste resultaat ooit neer, met 202 zetels.
Tories lijden historische nederlaag volgens exitpolls
De Conservatieve Partij van ontslagnemend premier Rishi Sunak zou dan weer een historische nederlaag lijden. Volgens de exitpolls zou ze maar 131 zetels van haar 346 zetels overhouden. Dat zou dan weer het laagste aantal zijn in de hele geschiedenis van de partij, die werd opgericht in 1834.
Een groot contrast met de laatste parlementsverkiezingen van eind 2019, toen de Conservatieve Partij onder leiding van Boris Johnson een verpletterende overwinning behaalde.
Maar de vele schandalen waarin de Tories, hun premier voorop, sindsdien terechtkwamen, waren er voor veel Britten te veel aan. Na 14 jaar aan het roer wordt de Conservatieve Partij zwaar afgestraft door de kiezer.
Partij van Nigel Farage zou 13 zetels halen
De Liberal Democrats zouden volgens de exitpolls gaan van 11 naar 61 zetels. Reform UK, de nieuwe rechts-populistische partij van Nigel Farage, zou 13 zetels in het Lagerhuis wegkapen.
De Schotse nationalisten van SNP zijn ook weggezakt, van 48 zetels in 2019 tot 10 nu. De andere kleinere partijen, met onder meer groenen, Noord-Ierse protestanten en Welshe nationalisten, zouden samen 25 zetels halen.
Eerste echte resultaten volgen na middernacht
Al hebben de exitpolls die de Britse media meteen na de stembusgang vrijgeven de naam betrouwbaar te zijn, het blijven wel degelijk exitpolls.
Op de eerste echte resultaten is het wachten tot na middernacht. Ze zullen mondjesmaat binnenkomen, want de stemmen worden met de hand geteld.
In de loop van de nacht moet de echte zetelverdeling duidelijk worden. De laatste resultaten worden vóór 10 uur verwacht.
Hoe werkt het Britse kiessysteem?
De Britten kiezen 650 nieuwe parlementsleden voor het House of Commons, vergelijkbaar met de Kamer van volksvertegenwoordigers bij ons.
Het land is verdeeld in 650 kieskringen, waar partijen telkens één kandidaat naar voren schuiven voor één zetel. Ook onafhankelijken kunnen meedingen naar dat zitje. De kandidaat met de meeste stemmen wint de zetel.
Dat systeem - 'first past the post' in het jargon - is sterk in het voordeel van de grotere vissen. Het Verenigd Koninkrijk wordt daardoor historisch gedomineerd door twee partijen: de Conservatieve Partij, bijgenaamd de Tories, en het sociaaldemocratische Labour.
Coalitieregeringen zijn zeldzaam, al moesten de Conservatieven onder David Cameron wel samen regeren met het sociaal-liberale Liberal Democrats en moest Camerons opvolger Theresa May rekenen op gedoogsteun van de Noord-Ierse protestantse DUP.
Die constructies blijven erg uitzonderlijk in het Verenigd Koninkrijk. De kleinere partijen spelen wel een belangrijke rol in de verkiezingen zelf. Naast de LibDems en DUP zijn er ook onder meer groenen, Schotse nationalisten en Welshe sociaaldemocraten. Daarnaast is er ook het nieuwe rechts-populistische Reform UK van Nigel Farage, destijds de grootste pleitbezorger van de brexit.
