Net als de mens gaan ook mieren over tot amputaties bij soortgenoten om levens te redden. Uit nieuw onderzoek blijkt dat een reuzenmiersoort uit Florida (Camponotus floridanus) soms lichaamsdelen van soortgenoten amputeert om de overlevingskansen te verhogen. Soms wordt er strategisch gekozen om een wond enkel te verzorgen, maar in beide gevallen blijken de overlevingskansen veel hoger.
Mieren redden elkaar door wonden te verzorgen of poot te amputeren: "Gesofisticeerde gezondheidszorg"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De Camponotus floridanus is een bruin-gele mier die 1,5 centimeter groot kan worden en voorkomt in het zuidoosten van de VS, waar ze in rottend hout nestelt. Onderzoekers hebben hun gedrag in kolonies gadegeslagen en konden in labo-omgeving vaststellen hoe gewonde mieren verzorgd worden door soortgenoten.
Soms maken ze de wond schoon, maar soms zetten ze het verwonde lichaamsdeel af. "In deze studie beschrijven we voor het eerst hoe een dier de techniek van amputatie gebruikt bij een ander individu om een leven te redden", vertelt de hoofdauteur van de studie, entomoloog Erik Frank van de universiteit van Würzburg (Duitsland).
Deze mieren hebben het meest gesofisticeerde systeem van gezondheidszorg in het dierenrijk
Erik Frank is hoofdauteur van de studie
Frank is onder de indruk van de ingrepen die de mieren doen: "We mogen gerust zeggen dat hun systeem van 'gezondheidszorg' het meest gesofisticeerde is in het dierenrijk, daar ben ik van overtuigd."
Mieren raken vaak gewond aan hun poten. Dat kan gebeuren door gevechten met andere mieren, indringers bijvoorbeeld, of door verwondingen toegebracht door roofdieren. Als er verwondingen waren aan de femur, het bovenste deel van de poot, werd er gekozen voor amputatie. Bij verwondingen meer naar het uiteinde van de poot, aan het tibia, werd gekozen voor verzorging.
'Mierenbloed' maakt verschil voor de beslissing
Erik Frank en zijn ploeg denken te weten wat het verschil maakt. Het heeft te maken met hemolymfe, de lichaamsvloeistof van insecten - een beetje te vergelijken met bloed bij de mens.
"Een wond onderaan de poten veroorzaakt meer hemolymfeverlies, waardoor er al na 5 minuten ziektemakers in het lichaam komen. Daardoor is een amputatie nutteloos tegen de tijd dat ze is uitgevoerd. Bij wonden bovenaan de poten is de stroom van hemolymfe veel kleiner, waardoor er meer tijd is voor amputaties."
Mieren hebben 6 poten en kunnen goed blijven functioneren als ze er een kwijt zijn.
Overlevingskansen zijn merkelijk groter
Zo'n amputatie duurt tussen de 40 minuten en ruim 3 uur waarbij er langzaam aan de schouder wordt geknaagd. Bij het schoonmaken van een wond, zuigt een mier wellicht geïnfecteerd en vuil hemolymfe op bij de soortgenoot, waarbij ze mogelijk zelf een vloeistof afscheidt uit de kaken om te desinfecteren.
De behandelingen hebben overigens succes, besluiten de onderzoekers uit hun observaties. Na een amputatie was de overlevingskans 90 tot 95 procent, tegenover ongeveer 40 procent zonder behandeling. Bij het schoonmaken van een blessure was de overlevingskans 75 procent, vergeleken met amper 15 procent zonder behandeling.
Waarom doen ze het?
Dan blijft er natuurlijk nog de vraag waarom mieren het doen? Is het omdat ze om elkaar geven, of is het uit zelfbelang, in de zin van 'samen staan we sterker'? "Ik denk niet dat de mieren medelijden hebben", zegt Frank.
"Er is misschien een veel eenvoudiger verklaring: als een medemier geholpen kan worden zonder al te veel moeite, dan is dat pure winst eens ze opnieuw actief wordt als lid van de kolonie. Overigens: als een mier te zwaar gewond is, zal ze geen hulp krijgen en achtergelaten worden."
Meer lezen? De studie is verschenen in het magazine Current Biology .
