De eerste tropische storm van het orkaanseizoen, orkaan Beryl, heeft al zeker 4 levens geëist. De storm heeft nu al alle records gebroken. Nooit eerder werd zo'n hevige orkaan gemeten zo vroeg op het jaar. De orkaan kon zo snel zo krachtig worden door het recordwarme oceaanwater.
Al zeker 4 doden door record-orkaan Beryl die - vroeger en heviger dan normaal - door Caraïben ploegt
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Rond 23 uur gisteravond (lokale tijd) classificeerde het Amerikaanse National Hurricane Center Beryl als een storm van categorie 5. Dat is de hoogst mogelijke categorie op de schaal die wetenschappers gebruiken om de kracht van een storm te beschrijven. De orkaan kan windsnelheden halen van meer dan 252 kilometer per uur, met mogelijk "catastrofale gevolgen".
Vanochtend (lokale tijd) berichtte het NHC dat de windkracht van Berryl was toegenomen tot bijna 270 kilometer per uur.
Het centrum van orkaan Beryl zal vanavond blijven bewegen over de zuidoostelijke en centrale Caraïbische Zee, onder andere over de Dominicaanse Republiek en Haïti.
Het NHC verwacht dat de orkaan licht zal afzwakken voor de kust van Jamaica, waar hij morgen zal langsgaan voor hij koers zet naar de Kaaimaneilanden. Ook al zwakt Beryl af, hij blijft de kracht behouden van een grote orkaan. Bij zijn doortocht zijn al zeker 4 mensen om het leven gekomen.
Eiland Carriacou "met de grond gelijk gemaakt"
Net voor Beryl opklom naar de hoogste categorie, veroorzaakte de orkaan een spoor van vernieling op het Caraïbische eiland Carriacou. Er werden windsnelheden gemeten tot 240 kilometer per uur. Het eiland is "met de grond gelijk gemaakt", meldde Dickon Mitchell gisteren, de eerste minister van Grenada.
Orkaan Beryl had slechts een half uur nodig om Carriacou, dat deel uitmaakt van Grenada en zo'n 8.000 inwoners telt, onbewoonbaar te maken. En het bleef niet bij dat ene eiland. 95 procent van Grenada zit nog steeds zonder elektriciteit.
Orkaan Beryl trok ook een spoor van "immense vernieling, pijn en lijden" door Saint Vincent en de Grenadines, zei de eerste minister Ralph Gonsalves maandagnacht plaatselijke tijd. Daar werd vooral het 3.000 zielen tellende eiland Union zwaar getroffen: 90 procent van alle woningen zou er beschadigd of vernield zijn.
"Morgen zullen we met toewijding en overtuiging opstaan om onze levens en onze families opnieuw op te bouwen", zwoer Gonsalves.
"Verbazingwekkend"
Orkaan Beryl zaait niet alleen vernieling, hij verplettert ook records. Nooit eerder sinds het begin van de metingen werd er zo vroeg op het jaar een orkaan van categorie 5 gemeten. Dat is de hoogst mogelijke categorie. Eerder bereikte hij als eerste orkaan al in juni categorie 4, en dat bovendien ongezien snel.
Wat houdt dat in, categorie 4 en 5? Orkanen worden ingedeeld van categorie 1 tot 5, afhankelijk van de windsnelheid. Volgens het Amerikaanse NHC (National Hurricane Center) wordt bij een orkaan van categorie 5 "een hoog percentage" van alle huizen vernield. Bij een orkaan van categorie 4 kunnen stevig gebouwde huizen hun dak verliezen en schade oplopen aan de buitenmuren.
De impact van zo'n orkaan, en hoe lang het duurt voor de schade hersteld is, hangt af van de kwaliteit van de infrastructuur. Orkanen van beide categorieën blazen bomen en elektriciteitsmasten omver. Het kan dan weken tot maanden duren voordat de elektriciteitsvoorziening hersteld is. Dat kan hele regio's heel die tijd onbewoonbaar maken, vooral in armere landen.
Nu al haalt Beryl absolute topsnelheden tot 265 kilometer per uur. Normaal zijn die enkel weggelegd voor de meest extreme orkanen op de piek van het orkaanseizoen, dat van juni tot november loopt.
"Ik weet dat dat woord soms wat te gemakkelijk gebruikt wordt, maar dit is ongezien", vertelde Brian McNoldy, onderzoeker aan de Universiteit van Miami bij het persbureau AP. Hij wijst erop dat het record voor de vroegste orkaan van categorie 4 tot vóór de komst van Beryl op 8 juli stond. "Dat is met meer dan een week bijgesteld. Verbazingwekkend."
Warm oceaanwater
Orkaanexperten zien daar de bevestiging in van wat ze al vreesden: dat deze zomer wel eens een zeer actief orkaanseizoen kan worden. De ongezien hoge temperatuur van het oceaanwater, nu al meer dan een jaar, werkt als een turbo. Die temperatuurstijging is op zijn beurt te wijten aan een combinatie van de klimaatverandering en het weerfenomeen El Niño, die de thermometer wereldwijd deed pieken.
Waar Beryl momenteel huishoudt, is het oceaanwater 29 graden Celsius warm. Dat is tot 2 graden Celsius warmer dan normaal rond deze tijd van het jaar. McNoldy noemt de temperaturen "verbluffend". "De hitte van de oceaan lijkt eerder op de piek van het orkaanseizoen, in de tweede week van september."
Tropische stormen en orkanen die over de Caraïben en de Verenigde Staten trekken, ontstaan voor de kust van West-Afrika. Als het oceaanwater daar warmer is, verdampt er meer water en is de atmosfeer instabieler.
Bovendien zitten we momenteel in een overgangsperiode tussen 2 weerfenomenen: El Niño en La Niña. Tijdens zo'n La Niña heersen er minder krachtige verticale winden boven de Atlantische Oceaan die anders een opkomende storm uit elkaar zouden blazen. De weersomstandigheden voor orkanen zijn dus erg gunstig.
"Dit is het soort van uitzonderlijke stormen dat we dit jaar verwachten, op plekken en tijdstippen waar ze niet zouden moeten voorkomen", besluit McNoldy. En, zo waarschuwt hij: "Het zal ook niet de laatste keer zijn."
