De Amerikaanse president Joe Biden noemt het arrest van het Hooggerechtshof over de immuniteit van voormalig president Donald Trump "gevaarlijk". "Praktisch zijn er vrijwel geen grenzen aan wat de president kan doen. De macht van het ambt wordt niet langer beperkt door de wet." Het Hof stelt dat een president immuun is voor wat hij als president gedaan heeft, maar niet als privépersoon. Een lagere rechtbank moet nu beslissen in welke hoedanigheid Trump handelde bij de bestorming van het Capitool.
President Joe Biden na uitspraak over immuniteit Trump: "Macht van president niet langer beperkt door de wet"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Gisteren oordeelde het Amerikaanse Hooggerechtshof, het hoogste rechtscollege in de VS, dat een president 'absolute immuniteit' heeft voor acties die exclusief onder de grondwettelijke bevoegdheden van een president vallen. Er is een 'vermoeden van immuniteit' voor acties die een president stelt tijdens officiële aangelegenheden. En er is 'geen immuniteit' voor niet-officiële handelingen en daden.
Het arrest is belangrijk voor voormalig Republikeins president Donald Trump. Die wordt aangeklaagd voor zijn aandeel in de bestorming van het Capitool in januari 2021. Trump was het niet eens met de verkiezingsuitslag en zou door zijn uitspraken zijn aanhangers hebben aangezet tot geweld. Hij zou ook weinig tot niets ondernomen hebben om de bestorming tegen te houden of te beëindigen.
Trump vindt dat hij als president immuniteit geniet en dus niet vervolgd mag en kan worden voor zijn eventuele betrokkenheid in de bestorming van het Capitool. In de Amerikaanse grondwet staat niets in detail beschreven over de immuniteit van een president. Het Amerikaanse Hooggerechtshof moest zich daar nu over uitspreken.
Het Hooggerechtshof zegt nu dus in een algemeen arrest dat een president immuniteit geniet voor daden die binnen de exclusieve bevoegdheden van het presidentschap vallen, maar niet voor wat hij als privépersoon heeft gedaan. Het is nu aan een lagere rechtbank om te oordelen welke acties en welke aspecten van zijn gedrag vallen onder Trumps officiële hoedanigheid als president.
Wat gebeurde er ook alweer op 6 januari 2021?
Op 6 januari 2021 moest het Congres, het Amerikaanse parlement, de verkiezingsoverwinning van de Democraat Joe Biden officieel bekrachtigen. Daarover bestond bij toenmalig Republikeins president Donald Trump én diens aanhangers zeer grote wrevel en frustratie. Volgens hen was er sprake van bedrog.
Duizenden Trump-supporters trokken op 6 januari naar Washington voor een manifestatie, nadat Trump op sociale media en in toespraken meermaals opruiende taal had gebruikt. Honderden mensen bestormden het Capitool. Vier mensen kwamen om, van wie er een werd doodgeschoten door de politie. Vier politieagenten die bij de verdediging van het Capitool betrokken waren, pleegden later zelfmoord. Meer dan 140 politieagenten raakten gewond.
Wat is officieel, wat is privé?
Die lagere rechtbank zal nu dus moeten beoordelen welke specifieke stappen Trump heeft ondernomen in de aanloop naar en op 6 januari 2021. En vervolgens of die acties officieel waren, en dus onder de presidentiële immuniteit vallen, of dat ze privé zijn en dus niet onder die immuniteit vallen.
Speciaal aanklager Jack Smith kan zijn strafzaak tegen Trump dus voorzetten, maar zal officiële handelingen niet als bewijsmateriaal in een mogelijk proces kunnen opvoeren. Hoe dan ook kan de beoordeling door de lagere rechtbank maanden in beslag nemen. Daardoor loopt de strafzaak nog meer vertraging op.
Een proces daarover zal allicht niet plaatsvinden vóór de presidentsverkiezingen van 5 november. Daarin hoopt Trump voor de tweede keer verkozen te worden tot president. Trump noemde het arrest al een overwinning voor de democratie.
Het arrest zal overigens ook gelden voor de andere strafrechtelijke vervolgingen tegen Donald Trump. Het gaat dan onder meer over de uiterst geheime documenten die in zijn huis in Mar-a-Lago in Florida zijn gevonden. Net als de zaak in de staat Georgia, waar hij wordt beschuldigd van samenzwering om zijn nipte verkiezingsnederlaag ongedaan te maken.
President Biden: "Vrijwel geen grenzen aan wat president kan doen"
Huidig president Joe Biden noemt het arrest van het Hooggerechtshof "een gevaarlijk precedent". "Het ondermijnt de rechtsstaat en is een vreselijk slechte dienst voor de Amerikaanse bevolking", zei Biden op een persconferentie die op televisie uitgezonden werd.
"Deze natie is gesticht op basis van het principe dat er geen koningen zijn in Amerika. Ieder van ons is gelijk voor de wet. Niemand, niemand staat boven de wet. Zelfs niet de president van de Verenigde Staten", zei Biden. "Met de beslissing van het Hof over presidentiële immuniteit is dat fundamenteel veranderd."
Niemand, niemand staat boven de wet. Zelfs niet de president van de Verenigde Staten. Met de beslissing van het Hof over presidentiële immuniteit is dat fundamenteel veranderd.
President Joe Biden
"Praktisch gezien zijn er vrijwel geen grenzen aan wat de president kan doen. Het is een fundamenteel nieuw principe en een gevaarlijk precedent, omdat de macht van het ambt niet langer zal worden beperkt door de wet, zelfs niet door het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten."
Volgens Biden maakt het arrest van het Hof het onwaarschijnlijk dat Trump nog voor de presidentsverkiezingen zal terechtstaan voor zijn rol bij de bestorming van het Capitool. "De man die die bende naar het Capitool heeft gestuurd, riskeert een strafrechtelijke veroordeling voor wat er die dag is gebeurd. Het Amerikaanse volk verdient het om vóór de komende verkiezingen een antwoord in de rechtbank te krijgen. Door het arrest van vandaag is dat zeer, zeer onwaarschijnlijk", zei Biden.
Een verdeeld Hooggerechtshof
Het arrest van het Hooggerechtshof werd onderschreven door de 6 conservatieve rechters. De 3 liberale rechters waren het er niet mee eens. In haar commentaar schreef rechter Sonia Sotomayor dat "de president bij elk gebruik van officiële macht nu een koning boven de wet is, ook als hij daar zakelijk of politiek persoonlijk gewin uit haalt. Uit angst voor onze democratie ben ik het daar niet mee eens."
Geen unanimiteit dus, in het Hooggerechtshof. "Voor het eerst heeft het Hof zich uitgesproken over hoe ver de immuniteit van een president reikt. Dat is belangrijk, men hoopt dan dat er een eensgezind unaniem arrest volgt om dat meer kracht en geloofwaardigheid te geven. Nu is dat duidelijk heel gepolariseerd", zegt VS-correspondent Björn Soenens.
Voor het eerst sprak het Hof zich uit over hoe ver de immuniteit van een president reikt, maar het Hof is heel duidelijk gepolariseerd
VS-correspondent Björn Soenens
President Biden verwees naar de uitspraak van Sotomayor. "Het Amerikaanse volk zou dit ook moeten tegenspreken." De kiezers hebben volgens hem nu het laatste woord over het ter verantwoording roepen van Trump. "Het volk moet beslissen of het het presidentschap aan Trump wil toevertrouwen, nu het weet dat hij wordt aangemoedigd om te doen wat hij wil, wanneer hij maar wil."
Biden beschreef het arrest ook als passend binnen "een breder patroon van het Hooggerechtshof om al langer bestaande rechtsbeginselen te ondermijnen". Hij verwees naar andere arresten over stemrecht en burgerrechten. Voor Biden is de bescherming van de democratie een van de belangrijkste thema's in de verkiezingscampagne.
