Binnen de Europese Unie is er niets dan lof voor ons land. België wist als voorzitter van de Raad van de Europese Unie de afgelopen 6 maanden voor een doorbraak te zorgen in verschillende belangrijke dossiers. Vanaf maandag neemt Hongarije het stokje als Europees voorzitter over.
België krijgt lof voor "uitzonderlijk succesvol" Europees voorzitterschap: "We hebben als land opnieuw getoond wat we kunnen"
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
"Laat mij beginnen met je te bedanken voor een uitzonderlijk succesvol voorzitterschap." Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen leek superlatieven tekort te komen. Ze bedankte premier Alexander De Croo (Open VLD) en ons land na de Europese top uitgebreid voor de afgelopen zes maanden als voorzitter van de Raad van de Europese Unie.
De lof voor België is breed gedragen binnen de Europese Unie. Dat ziet ook Nederlands EU-correspondent Marc Peeperkorn. Hij doet al sinds 2008 verslag vanuit Brussel voor De Volkskrant. "Ik heb er al veel meegemaakt, maar het Belgisch voorzitterschap is een van de succesvolste die ik al gezien heb. Iedereen is er uitermate positief over. België wou er echt iets van maken en dat is ook gelukt."
De Croo neemt de felicitaties graag in ontvangst: "Ik blik met veel voldoening terug op het voorzitterschap. We hebben als land opnieuw getoond wat wij kunnen. Het maken van akkoorden en het sluiten van compromissen in moeilijke omstandigheden zit in ons DNA."
Wat is de Raad van de Europese Unie?
De Raad speelt een belangrijke rol in de werking van de EU. Het is het orgaan waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn. De vakministers van de 27 EU-lidstaten zetelen er.
De samenstelling van de vergaderingen wisselt naargelang het onderwerp. Wanneer het de afgelopen maanden over financiën ging, dan was minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) de voorzitter. Een vergadering van de Raad over werkgelegenheid werd dan weer voorgezeten door onze minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS).
Europese wetgeving moet door de Raad en door het Europees Parlement worden goedgekeurd. Pas daarna is ze van kracht.
131 dossiers
Het succes van een voorzitterschap wordt in de eerste plaats afgemeten aan het aantal akkoorden dat gesloten is. Ons land kan mooie cijfers voorleggen. Over 131 dossiers vonden de lidstaten onder leiding van België een akkoord.
Daar zaten enkele cruciale akkoorden tussen. "Ik denk in de eerste plaats aan het migratiepact", zegt Europaspecialist Steven Van Hecke (KU Leuven). "Daar is al zo lang over gedebatteerd. Het gaat om een heel arsenaal aan maatregelen."
Tijdens het Spaanse voorzitterschap – in de tweede helft van 2023 – werden al belangrijke stappen gezet. Onder België volgde zoals verwacht de definitieve goedkeuring. "De moeilijkste onderdelen bleven tot het laatste liggen en dat hebben de Belgen wel tot een goed einde kunnen brengen", vindt Van Hecke.
België geen voorstander maar toch goedgekeurd
Minder verwacht was de goedkeuring van de befaamde natuurherstelwet. Lidstaten zullen in de toekomst meer inspanningen moeten doen om natuur die in slechte staat is te herstellen. "Dat was al door het Europees Parlement geraakt, maar het was tot op het einde spannend of ook de lidstaten genoeg gewicht in de schaal konden leggen", aldus Van Hecke.
Ons land is zelf geen voorstander van de natuurherstelwet. België onthield zich bij de stemming, maar zorgde als voorzitter wel voor het kader waarbinnen een goedkeuring mogelijk was. "Dat maakt van België een goede voorzitter", vindt Peeperkorn. "Ze durven ook onderwerpen op de agenda zetten en zoeken naar een akkoord, ondanks dat ze het er zelf moeilijk mee hebben."
Dat was ook het geval voor de strengere begrotingsregels. Daarover werd in februari onder leiding van Van Peteghem een Europees compromis gevonden, maar de regels zorgen er wel voor dat ons land forse budgettaire inspanningen zal moeten leveren.
Het voorzitterschap wil niet zeggen dat je de baas van Europa bent. Je hebt als taak om een compromis te maken
Premier Alexander De Croo (Open VLD)
Die houding vindt premier De Croo niet meer dan logisch: "Het voorzitterschap wil niet zeggen dat je de baas van Europa bent. Je hebt als taak om een compromis te maken. Belgische politici hebben dat in de vingers omdat we op nationaal niveau ook altijd moeten zorgen dat we tot akkoorden kunnen komen."
Tijdens het Belgisch voorzitterschap speelde de oorlog in Oekraïne nog steeds een belangrijke rol. Afgelopen maanden keurden de lidstaten nieuwe sancties tegen Rusland goed, viel een beslissing over 50 miljard euro aan financiële steun en werden de toetredingsgesprekken met Oekraïne en Moldavië opgestart.
Met dank aan diplomaten en goede timing
Het succes is vooral de verdienste van mensen achter de schermen. Het voorzitterschap is in de eerste plaats het werk van ambassadeurs, diplomaten en ambtenaren. Ze bereiden de zittingen van de Raad voor en doen dan al een groot deel van het werk.
"Wij hebben bijzonder kundige mensen achter de schermen. Die hebben zich heel lang en grondig voorbereid en dat heeft geloond", zegt Van Hecke. Ook Peeperkorn ziet het zo: "Belgen hebben veel ervaring met compromissen sluiten en een ambtelijk apparaat dat heel goed snapt hoe de EU werkt en er aan politiek gedaan wordt. Dat is een groot voordeel."
De timing van het voorzitterschap speelde in het voordeel. Lidstaten voelden druk om nog voor de Europese verkiezingen begin juni belangrijke dossiers af te ronden.
Ook de opvolger van België speelt een rol. Wij geven maandag het stokje door aan het Hongarije van premier Viktor Orbán. In Brussel houden ze hun adem in. Orbán staat bekend als een interne dwarsligger met weinig sympathie voor de Europese Unie.
Hongarije zal naar verwachting veel minder ijverig zijn om belangrijke en moeilijke dossiers door de Raad te loodsen. Veel lidstaten zijn dan ook opgelucht dat in de eerste helft van het jaar enkele hete hangijzers al van de tafel zijn verdwenen.
