De erfgoedsite Ename mag binnenkort uitpakken met de oudste best bewaarde schedel van Vlaanderen. Het zou gaan om één van de eerste landbouwers uit onze streken die 4.000 jaar geleden leefde en minstens 35 jaar was. Dat is bijzonder, want er is heel weinig terug te vinden uit die tijd.
Ename
Oudste schedel van Vlaanderen is die van landbouwer van minstens 35 die 4.000 jaar geleden in Ename leefde
Daniëlle Top
Gepubliceerd:
De vondst van de schedel gebeurde eigenlijk al in 2003. Tijdens de aanleg van Ename stuw werd toen diep gegraven in de Scheldegrond. Daarbij stootte amateurarcheoloog Jean-Pierre Parent op een aantal prehistorische objecten. Er werd beslist meteen een noodopgraving te doen.
En dat wierp zijn vruchten af: verschillende goed bewaarde menselijke en dierlijke resten werden bovengehaald, net als gebruiksvoorwerpen uit de nieuwe steentijd en de vroege bronstijd. Na de opgravingen werd geen verder onderzoek gedaan en verhuisden de vondsten naar verschillende locaties.
Het was pas toen de Erfgoedsite Ename een nieuwe tentoonstelling wilde voorbereiden, dat de opgravingen van onder het stof werden gehaald. De provinciale archeologen wisten meteen dat de vondsten heel opmerkelijk waren.
Elk deel van de collectie werd verder onderzocht. Professor Isabelle De Groote van de Vakgroep Archeologie van UGent nam de menselijke resten voor haar rekening.
De schedel is van een landbouwer, die minstens 35 jaar was toen hij overleed
"Het eerste wat ik gedaan heb, is naar de schedel gekeken. Aan de hand daarvan heb ik de leeftijd en het geslacht onderzocht. Door de ontwikkeling van de schedel en spieraanhechtingen blijkt dat het gaat om een volwassen man van minstens 35 jaar oud die meer dan 4.000 jaar geleden leefde."
"Zijn gebit leert ons dat zijn tanden hoge tandslijtage vertonen. Dat kan te maken hebben met zijn voedingspatroon dat waarschijnlijk granen bevatte. Uit een chemische analyse van zijn botten en tanden kunnen we nog specifieker afleiden wat de landbouwer at. Zo blijkt dat deze Enamenaar een gevarieerd dieet had, bestaande uit landbouwgewassen en rund, maar ook nog altijd wilde voedselbronnen."
Gezonde man
Volgens De Groote gaat het om een gezonde man, wat uniek is voor die tijd. "In andere regio's hadden landbouwers veel stress door mislukte oogsten en voedseltekorten. Bovendien leven ze vanaf dan samen in nederzettingen, waardoor de bevolkingsgraad omhoog gaat en er meer ziektes voorkomen. Opmerkelijk is dus dat deze landbouwer uit Ename geen tekenen vertoont van ziektes of stress."
De Groote heeft geprobeerd het DNA te onderzoeken, maar daar is heel weinig van bewaard gebleven in de schedel: "We hopen in de toekomst meer te kunnen vertellen over zijn verwantschap met ons. Maar momenteel wachten we liever even af tot er nieuwe methodes beschikbaar zijn."
Naast de schedel onderzocht de professor ook nog heel wat andere lichaamsresten. Die blijken afkomstig te zijn van minstens 9 verschillende mensen.
Nieuwe tentoonstelling
De schedel wordt de blikvanger op de nieuwe vaste tentoonstelling van Erfgoedsite Ename. De expo vertelt over erfgoedzorg in het algemeen en in Ename in het bijzonder.
De tentoonstelling gaat open tijdens het (her)openingsweekend van de Erfgoedsite Ename in het weekend van 6 en 7 juli. Iedereen kan dan gratis binnen. Er is ook extra middeleeuwse animatie gepland.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
