Noodtoestand in Zuid-Korea door extreem weinig geboortes: "Niet genoeg naar vrouwen geluisterd"

Vorige week riep de Zuid-Koreaanse president Yoon Suk Yeol de noodtoestand uit omdat het geboortecijfer een zorgwekkend laag punt bereikt heeft. Het meest recente rapport van Statistics Korea, over 2023, heeft het over gemiddeld 0,72 kinderen per vrouw. In 2015 bedroeg dat nog 1,24. Op basis van de eerste maanden van dit jaar wordt voorspeld dat het geboortecijfer voor heel 2024 nog zou zakken naar een nieuw dieptepunt van 0,68.

Er is een geboortecijfer van 2,1 nodig om de bevolking op peil te houden. Zuid-Korea heeft momenteel 51 miljoen inwoners. Als de huidige trend zich doorzet, is het aantal inwoners tegen 2100 gehalveerd.

"De bevolkingscrisis, veroorzaakt door extreem lage geboortecijfers, is de belangrijkste en cruciale kwestie voor Zuid-Korea", zei Yoon. "Dit is een kwestie geworden die aanleiding geeft tot bezorgdheid over het voortbestaan ​​van Zuid-Korea."

Bij het noodplan horen nieuwe maatregelen. Zo komt er een heus ministerie van Bevolkingsstrategie. Het hoofd van dat ministerie zal ook vicepremier van Sociale Zaken worden, om zo te kunnen toekijken op de ontwikkeling van strategieën voor de aanpak van de problemen en voor een breder sociaal beleid in onderwijs, werk en gezondheidszorg.

De regering focust op 3 thema's: balans tussen werk en privé, kinderopvang en huisvesting. Zo komen er 2 weken verlof die ouders kunnen opnemen voor noodsituaties, bijvoorbeeld als hun kind ziek is. De leeftijdsgrens om iets als ouderschapsverlof te kunnen opnemen wordt opgetrokken van 8 naar 12 jaar, en de termijn wordt uitgebreid van 24 naar 36 maanden.

Vaders krijgen 20 in plaats van 10 dagen vaderschapsverlof na de bevalling en zullen in bepaalde gevallen ook verlof kunnen krijgen tijdens de zwangerschap van hun vrouw.

President Yoon wil ook een openbaar systeem van kinderopvang op poten zetten voor kinderen van 0 tot 11 jaar. De regering zal gratis onderwijs en zorg bieden aan kinderen van 3 tot 5 jaar, naschoolse programma's tegen 2026 uitbreiden naar alle basisschoolklassen in het hele land en het aanbod van gratis programma's stapsgewijs vergroten.

Daarnaast wil de regering meer investeren in hulp en zorg voor gezinnen. Daarvoor wordt onder meer gekeken naar extra budget voor het in dienst nemen van huishoudelijk personeel uit het buitenland, zowel door de overheid als door de bedrijven.

Zuid-Korea wil er ook voor zorgen dat jonge koppels en gezinnen met kinderen makkelijker toegang krijgen tot de peperdure huizenmarkt in het land.

Het dalende geboortecijfer is geen nieuw probleem in Zuid-Korea, en het is ook niet de eerste keer dat er maatregelen worden genomen, zegt freelance journalist Casper van der Veen. "De afgelopen decennia zijn daar al miljarden in geïnvesteerd, maar dat heeft allemaal niet geholpen."

"Wat er nu gepland staat, is allemaal indrukwekkend, maar het zijn net zoals de laatste jaren vooral financiële middelen die in al bestaande systemen gestoken worden. Ruimere verlofregelingen, ruimere vergoedingen voor kinderopvang, gezinnen met kinderen krijgen voorrang voor huizen of hypotheken ..."

Maar daar komt veel kritiek op. "Veel vrouwen zeggen dat dit gewoon het blijven ondersteunen van het bestaande systeem is, en dat helpt niet."

Het leven in Zuid-Korea is duur. "De huizenprijzen zijn bizar hoog", legt Van der Veen uit. "Veel vrouwen hebben het gevoel dat ze echt moeten kiezen tussen hun carrière en een kind. Als zij aan kinderen beginnen, verlof opnemen, een tijd weg zijn van het werk, dan kunnen ze niet doorgaan met hun baan. Het is dikwijls ook echt zo dat ze niet terug kunnen naar hun job na hun zwangerschapsverlof."

Ook de kostprijs van het onderwijs speelt een rol. "Ouders worden geacht hun kinderen naar extreem duur privé-onderwijs te sturen. Kinderen moeten naschools ook nog lessen krijgen. Slechts 2 procent van de ouders zegt daar geen gebruik van te maken, terwijl 94 procent wel aangeeft dat het een financiële last is."

De keuze voor wel of geen kind voelt voor veel vrouwen niet eens als een keuze, omdat het land zo duur is, zegt Van der Veen."Het is het duurste land ter wereld om een kind op te voeden. Ze zeggen zelfs dat, als ze even vrij nemen op hun werk om voor een kind te zorgen, ze dan hun woning niet meer kunnen betalen."

Voor veel vrouwen is dit weer een bewijs dat er onvoldoende naar hen geluisterd is. "In Zuid-Korea, nog altijd een vrij patriarchale samenleving, zijn er maar weinig vrouwen in de politiek. Tijdens zijn verkiezingscampagne heeft president Yoon zich ook openlijk een anti-feminist genoemd. Hij is eerder iemand die een genderstrijd probeert te ontketenen om de aandacht af te leiden van het systeem dat is vastgelopen."

"Ik geef het iedere president in Zuid-Korea om zo'n extreem duur economisch systeem te hervormen. Daar komt natuurlijk ook wel wat bij kijken. Maar de maatschappij zit ook op die manier in elkaar dat je het zo moet ondersteunen. Al zullen ze toch breder moeten kijken."