Helft van de Belgen heeft overgewicht, evenveel als 10 jaar geleden: "Geen goed nieuws"

Net niet de helft van de Belgen van 3 jaar en ouder is te dik. Dat blijkt uit de Voedselconsumptiepeiling van Sciensano van 2022-2023. Bijna 4.000 mensen zijn bevraagd over onder meer hun eetgewoonten en lichaamsbeweging. De onderzoekers hebben ook het gewicht, de lengte en buikomtrek van de deelnemers gemeten.

Op basis van de berekening van de BMI, de Body Mass Index, blijkt dat 49 procent van de Belgen (vanaf 3 jaar oud) een BMI van 25 of meer heeft. 18 procent heeft een BMI van 30 of meer.

Omdat de BMI niets zegt over hoeveel buikvet iemand heeft, werd ook gekeken naar de middel- of buikomtrek. Buikvet is een belangrijke factor bij het voorspellen van het risico op hartaandoeningen. De onderzoekers kwamen tot gelijkaardige cijfers.

59 procent blijkt een middelomtrek/lengteverhouding te hebben die een gezondheidsrisico met zich meebrengt. 22 procent heeft een middelomtrek die wordt gedefinieerd als een hoog gezondheidsrisico (94 tot 102 centimeter bij mannen, 80 tot 88 centimeter bij vrouwen).

35 procent loopt een zeer hoog gezondheidsrisico (meer dan 102 centimeter bij mannen, meer dan 88 centimeter bij vrouwen). Voor kinderen en adolescenten gelden specifieke waarden, zowel voor BMI als middelomtrek.

Opvallend: het aantal Belgen met overgewicht en obesitas is niet toegenomen tegenover de vorige peiling uit 2014-2015. "Toch is dit geen goed nieuws", zegt onderzoekster Isabelle Moyersoen van Sciensano. "Het blijven heel hoge en zorgwekkende cijfers."

"Er zijn de voorbije decennia al heel wat preventiemaatregelen en sensibiliseringscampagnes geweest om obesitas en overgewicht aan te pakken, maar dat blijkt dus nog onvoldoende om het tij te keren. We weten dat mensen met overgewicht en obesitas een grotere kans hebben op hart- en vaatziekten, diabetes en bepaalde kankers. De extra zorgkosten voor de samenleving worden geschat op 4,5 miljard euro."

Moyersoen vindt dat de overheid ervoor moet zorgen dat "de gezonde keuze de meest logische, makkelijke en betaalbare keuze is". "Meestal is het tegenovergestelde waar. Ongezonde voeding is meestal goedkoper dan gezonde. Er is ook een overaanbod aan snackbars, fastfoodrestaurants en automaten in de buurt van scholen en sportcentra. En we worden overspoeld door reclame voor ongezonde voeding."

Het aantal mensen met overgewicht neemt toe met de leeftijd. 19 procent van de kinderen (3 tot 9 jaar) heeft overgewicht, net als 21 procent van de adolescenten (10-17 jaar), 41 procent van de jongvolwassenen (18-39 jaar), 61 procent van de volwassenen (40-64 jaar) en 71 procent van de ouderen (65-plus).

Dat 1 kind op de 5 overgewicht heeft, waarvan 4 procent obesitas, is zorgwekkend, schrijven de onderzoekers in het rapport. "Overgewicht en obesitas bij kinderen zijn schadelijk voor hun gezondheid, vergroten het risico op toekomstige ziekten en hebben een negatieve invloed op hun mentale welzijn en levenskwaliteit."

Het verschil tussen mannen en vrouwen in overgewicht en zwaarlijvigheid wordt enkel waargenomen bij volwassenen van middelbare leeftijd en ouderen. 66 procent van de mannen tussen de 40 en 64 jaar heeft overgewicht tegenover 56 procent van de vrouwen. Bij mannen van 65 jaar en ouder is dat 80 procent, tegenover  64 procent bij vrouwen.

"Wanneer we echter naar de buikomtrek kijken, dan hebben jongvolwassen vrouwen vaker dan mannen een middelomtrek die op een verhoogd gezondheidsrisico wijst", schrijven de onderzoekers. "De strengere grenswaarden voor de middelomtrek bij vrouwen kunnen hier een rol in spelen."

56 procent van de laaggeschoolden heeft overgewicht, tegenover 36 procent van de hooggeschoolden. Dezelfde trend gaat op na berekening van de middelomtrek en de middelomtrek/lengteverhouding. 

28 procent van de Belgen (van 10 jaar en ouder) probeert gewicht te verliezen. Iets meer vrouwen (31 procent) dan mannen (24 procent). "De meeste mensen (94 procent) proberen te vermageren door hun voedingspatroon aan te passen. Door meer fruit en groenten te eten, minder suiker en vet, en meer water te drinken", zegt Moyersoen. "De helft gaat ook meer bewegen."

"1 op de 5 mensen die willen afvallen, gebruiken ook ongezonde en gevaarlijke methoden, zoals roken, braken na de maaltijden, langer dan 24 uur vasten en laxeermiddelen gebruiken. Dat zijn vooral jongeren. Die methoden kunnen op langere termijn leiden tot gewichtstoename of eetstoornissen." 

Slechts 8 procent laat zich begeleiden door een professional. 24 procent maakt zich geen zorgen over hun gewicht.