Het historische hart van de abdij van Herkenrode in Hasselt wordt weer opgebouwd. Architecten Arnout Van Vaerenbergh en Pieter-Jan Gijs, bekend van onder meer het doorkijkkerkje in Borgloon, doen hun werk nog eens over en komen met een groots ontwerp. Dat zal hopelijk niet alleen een kerk, maar ook andere verdwenen kloostergebouwen doen verschijnen in het landschap. Het project met de naam 'Clausura' kost 1 miljoen euro en moet er tegen 2026 staan.
Gigantisch grote broer voor doorkijkkerkje van Borgloon in Hasselt: "We willen het hart van Herkenrode terugbrengen"
Cedric Van den Langenbergh
Gepubliceerd:
"Als je vandaag door de abdij wandelt, merk je dat het centrum of het hart ontbreekt", schetst Arnout Van Vaerenbergh. "Enkel de kapel en een deel van de zusterverblijven zie je nog staan. Vroeger was dat anders. Toen stond hier een groot complex met een Gotische kerk, pandgangen en slaapvertrekken voor de zusters. Dat willen we reconstrueren."
Het duo doet dat met hun kenmerkende lijnenspel. "We maken een soort lijntekening in de publieke ruimte", legt de architect uit. "Niet met volle muren, maar met abstracte lijnen ga je de gebouwen zien verrijzen. Het moet een ruimtelijke herinnering zijn die net genoeg prijsgeeft. Tegelijkertijd laat het open en transparant karakter je verbeelding toe om het aan te vullen."
Het hele complex wordt zo'n 120 meter op 70 meter groot. Daarin zit niet alleen een kerkgeraamte met een hoogte van 50 meter en lengte van 60 meter in, maar ook andere gebouwen. "Tussen de geraamten zit een meter open lucht. Je kan er in alle richtingen doorkijken. Als je niet rondkijkt, zal je dus een deel van het gebouw missen. Het is vaak zelfs zo dat de gebouwen als een panorama opduiken wanneer je erdoor wandelt", legt Van Vaerenbergh uit.
Dat grote complex wordt wel opgetrokken met respect voor het historisch erfgoed. "We hebben geluk dat het terrein opgehoogd is na de eerdere archeologische opgravingen", legt collega-architect Pieter-Jan Gijs uit. "De resten zitten nu ongeveer een meter onder de grond. Dat liet ons toe om wat grond weg te graven en een fundering te leggen. Daarop komen onze constructies. De archeologische overblijfsels zitten veilig onder de grond."
Tegen 2026 ook een grote doorkijkkerk op de Abdijsite van Herkenrode: "Kerk die 200 jaar geleden afbrandde herrijst!"
De abdij van Herkenrode
De abdij werd op het einde van de 12e eeuw opgericht en was een van de eerste vrouwenabdijen in de Nederlanden. De cisterciënzerinnen boden er een plek voor ondernemende en religieuze vrouwen en bouwden het uit tot een van de rijkste vrouwenabdijen in de Nederlanden. Het werd een hotspot voor pelgrims. Doordat ze ook veel landerijen wisten te verkrijgen in de omgeving, groeide de geloofsgemeenschap uit tot een economische en wereldlijke macht.
"Internationale primeur"
Dat stemt ook Peter De Wilde, administrateur-generaal van Onroerend Erfgoed, gelukkig. "Dit gaat bezoekers de site onmiddellijk beter doen begrijpen. Dit kunstwerk incorporeert ook bestaand erfgoed op de site. Zo zal die stalen structuur ook die gebouwen verstevigen. Uit navraag blijkt dat zo'n soort constructie internationaal een primeur is."
Voor De Wilde is de ingreep van de kunstenaars dan ook al geslaagd. "De stad moet nog enkele vergunningen geven, maar wij als Onroerend Erfgoed zijn positief. Er is geen destructieve ingreep op het terrein. Het kunstwerk voegt een beleving toe die gestoeld is op geschiedenis. Dat is de visie die we hebben op erfgoedbeleid. Projecten zoals dit wakkeren de begeestering aan om erfgoed te bewaren."
Vlaanderen investeert 5 miljoen in de site van Herkenrode. Dat gaat onder meer naar dit kunstwerk, maar ook naar het restaureren van molens, kloostergebouwen, enzovoort. "Daar kom je al niet ver mee, maar dit kunstwerk zal misschien ook ondernemers aantrekken om hun schouders mee onder de abdij te zetten. Toeristisch heeft het sowieso veel potentieel", blikt De Wilde vooruit.
Wandel hier al even door Clausura, de toekomst van de abdij van Herkenrode.
Wandel hier al even door Clausura, de toekomst van de abdij van Herkenrode.
Wandel hier al even door Clausura, de toekomst van de abdij van Herkenrode.
Wandel hier al even door Clausura, de toekomst van de abdij van Herkenrode.
Wie nieuwsgierig is, kan in het bezoekerscentrum naar de maquette van het project gaan kijken. Die vormt het pronkstuk van een expositie over het kunstwerk. In het hart van de abdij is ondertussen de eerste stalen constructie verschenen. Die beeldt het vroegere convent af en heeft een piek van 24 meter hoog.
"Dat is een start om dat open gat op te vullen", vertelt Matthias Francken, algemeen directeur van vzw Herita, enthousiast. De vzw beheert naast de site in Herkenrode nog 14 andere Vlaamse erfgoedsites. "Het werk moet hier nog beginnen. Mensen zijn erg nieuwsgierig naar wat het zal worden. Als ze dan de maquette zien, worden ze echt enthousiast."
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
