Hoe werden de 'Poeders Mann' zo verslavend populair?

Al jaar en dag hangt er een affiche van Poeders Mann aan de gevel van een Antwerpse apotheek op de statige Jan van Rijswijcklaan. Je ziet een vriendelijke man met wit haar en een baard. Daarbij de spreuk: "Dr Mann stilt de pijn."

Iedereen kende Poeders Mann in de jaren 50 en 60. Ze lagen in elke huisapotheek. Maar wie was die dokter Mann? Wat zat er juist in het medicijn? En werd het ook effectief gemaakt in de apotheek op de Jan van Rijswijcklaan?

Bij een rondvraag bij de klanten van de apotheek blijkt het middel nog bekend. "Iemand in mijn familie is er verslaafd aan geraakt", vertelt een klant. "Hij nam er 3 per dag en dat is niet goed afgelopen." Een andere klant kent het nog uit zijn jeugd. "Mijn moeder had veel pijn door reuma. Ik werd vaak naar de apotheek gestuurd om de poeders te halen." Het geneesmiddel werd voor zowat alles gebruikt in de jaren 50, 60 en 70.

Poeders Mann waren pijnstillend. Maar blijkbaar werden de poeders ook gebruikt als oppepper. "We verkopen het nog altijd, mensen kopen het uit nostalgie", zegt Laura Lens die vandaag de dag in de apotheek werkt. "De verslavende ingrediënten zijn er wel uitgehaald. Vroeger zat er een hoge dosis cafeïne in en ook codeïne. Dat is een afgeleide van de zware pijnstiller morfine."

Oorspronkelijk zat er ook fenacetine in de poeders. Later bleek dat die pijnstillende stof bij langdurig gebruik nierontstekingen veroorzaakte. Bovendien zijn er aanwijzingen dat fenacetine kankerverwekkend was. De stof werd uit de handel genomen. 

Dirk Nauwelaers, de vorige apotheker van apotheek Mann, weet veel over de geschiedenis van het medicijn. "Ik heb veel emaille reclameborden en memorabilia van Poeders Mann verzameld." Het medicijn werd effectief uitgevonden en gemaakt in de Antwerpse apotheek, maar niet door een meneer Mann. "Apotheker Maurice Gemoets bedacht het medicijn rond 1946. Het was de huisspecialiteit." Later werd in Aartselaar een fabriek opgericht om het medicijn in grote hoeveelheden te maken. 

Maurice was een flamboyante man en een goede commerçant. "Hij bedacht de naam Dokter Mann als eerbetoon aan zijn jong gestorven broer Manille. En dokter klonk goed en betrouwbaar." Maar waarom die dubbele N? "Dat klonk wat Duits. En Duitse farmaceutische bedrijven waren hoog aangeschreven. Mann klonk dus kwaliteitsvol." 

De reclamecampagnes rond de poeders maakten het medicijn mee groot. "In het begin werd gezegd dat het uit Amerika kwam. In het naoorlogse België sloeg dat natuurlijk aan. Later werden onder andere ook een wielerploeg en de Gentse Opera gesponsord."

Maurice Gemoets stierf in 1952 aan leukemie. Hij werd maar 42 jaar. Zijn vrouw Paula nam het familiebedrijf met succes over. "Ze had 5 kinderen, maar dat weerhield haar er niet van om van het bedrijf een nog groter succes te maken." Ook de wielerploeg werd heel populair.

Erik Gemoets, de jongste zoon van Maurice en Paula, heeft ook in het bedrijf gewerkt. Hij hield zich bezig met de wielerploeg. "Ik heb mijn vader nooit gekend. Ik was te jong. Ik herinner me de apotheek wel. Dat was ons ouderlijke huis."

Dat de poeders een verslavend effect hadden, was niet de bedoeling volgens Erik. "Je moet het in de tijd zien. Het was net na de oorlog. Onze poeders waren trouwens erkend door de geneesmiddelencommissie. Het is niet dat we maar wat aanmodderden. Mensen zijn de poeders ook foutief gaan gebruiken."

Later werd de formule op vraag van diezelfde commissie aangepast. "De publiciteit rond de poeders heeft misschien wel een rol gespeeld in het feit dat mensen verslaafd werden." Dankzij de reclame en het oppeppende effect waren de poeders een beetje de Red Bull van de jaren 50.