De terugkeer van Nigel Farage heeft zijn radicaal-rechtse partij Reform UK meteen 4 zetels in Britse Lagerhuis opgeleverd. Ook Farage zelf raakte voor de eerste keer verkozen. Hij spreekt van een "onwerkelijk" resultaat. Sinds de terugkeer van Farage schoot Reform UK omhoog in de peilingen. Het 'Farage-effect' bewijst dat 'Mister Brexit' nog altijd een grote invloed heeft op de Britse politiek.
Terugkeer van Nigel Farage: 'Mister Brexit' voor de eerste keer verkozen in het Britse Lagerhuis
Begin juni kondigde Nigel Farage verrassend aan dat hij dan toch zou deelnemen aan de Britse parlementsverkiezingen. Sindsdien ging zijn partij Reform UK er fors op vooruit in de peilingen. Zo fors dat verschillende Britse media spraken over een 'Farage-effect'.
Dat effect heeft de partij voor een deel kunnen verzilveren: Reform UK haalde 4 zetels binnen. Dat lijkt niet zo veel, maar door het kiessysteem in het Verenigd Koninkrijk is het voor kleine partijen moeilijk om veel zetels binnen te halen.
Het is de eerste keer dat Nigel Farage zelf in het Britse Lagerhuis zal zetelen. In totaal waagde Farage al 8 keer zijn kans om een zetel te veroveren, maar de voorbije 7 keer was hij er niet in geslaagd verkozen te geraken.
In een eerste reactie spreekt Farage over een "onwerkelijk" resultaat voor zijn partij. Hij gaf aan dat hij een sterke oppositie wil vormen tegen de nieuwe regering van Labour. "Geloof mij maar, beste mensen, dit is slechts de eerste stap van een beweging die jullie allemaal zal verbazen."
Veel stemmen, weinig zetels
De Britten kiezen 650 nieuwe parlementsleden voor het House of Commons, vergelijkbaar met de Kamer van volksvertegenwoordigers bij ons. Het land is verdeeld in 650 kieskringen, waar partijen telkens één kandidaat naar voren schuiven voor één zetel. Ook onafhankelijken kunnen meedingen naar dat zitje. De kandidaat met de meeste stemmen wint de zetel.
Dat systeem - 'first past the post' in het jargon - is sterk in het voordeel van de grotere vissen. Kleine partijen, zoals Reform UK, maar ook de Liberal Democrats of de Green Party, worden daardoor benadeeld. Deze kleinere partijen halen misschien wel een behoorlijk aantal stemmen, maar vaak net niet voldoende om de grootste te worden in een kiesdistrict en de bijhorende zetel in het Lagerhuis te veroveren. Dat verklaart ook waarom de partij van Farage "maar" 4 zetels heeft kunnen bemachtigen.
Farage zelf was kandidaat in het kiesdistrict Clacton, in het zuidoosten van Engeland, en raakte daar vlot verkozen, met 21.225 stemmen. Het is geen verrassing dat Farage zich juist in dit kiesdistrict kandidaat had gesteld. In 2016 haalden de aanhangers van de Brexit in Clacton een grote overwinning: maar liefst 70 procent van de inwoners stemde toen voor het verlaten van de Europese Unie.
Mister Brexit
De 60-jarige Nigel Farage is al bijna 30 jaar het gezicht van het euroscepticisme in het Verenigd Koninkrijk. Tientallen jaren ijverde hij voor de uitstap van het VK uit de Europese Unie. Hij was een drijvende kracht achter het Brexit-referendum, dat in 2015 door de toenmalige Britse Conservatieve premier David Cameron werd aangekondigd en een jaar later plaatsvond. Als 'Mister Brexit' slaagde Farage erin miljoenen mensen achter de 'Leave'-campagne te krijgen.
Eerder gaf Farage aan dat Reform UK zonder hem naar de kiezer zou trekken. Hoewel hij als presentator voor de rechtse nieuwszender GB News wel nog prominent aanwezig was in de Britse media, was Farage al enkele jaren niet meer actief in de Britse politiek.
Bovendien leek hij de voorbije maanden te insinueren dat hij zich zou toeleggen op de verkiezingscampagne van zijn grote vriend en voormalig president van de Verenigde Staten, Donald Trump. Na de overwinning van Trump bij de presidentsverkiezingen in 2016 was Farage de eerste Britse politicus die bij hem op bezoek mocht komen.
Anti-immigratie, antiwoke en anti-klimaat
De radicaal-rechtse partij Reform UK werd in 2018 door Farage opgericht als de Brexit Party. Die partij ontstond op haar beurt uit de UK Independence Party (UKIP), een partij waarvan Farage in de jaren 90 mee aan de wieg stond.
Reform UK trok de voorbije weken naar de kiezer met het programma 'Our Contract With You', 'Ons Contract met U'. Daarin wordt de Brexit verdedigd en neemt de partij forse anti-immigratiestandpunten in. Zo wil Reform UK dat het Verenigd Koninkrijk uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens stapt om alle "niet-essentiële immigratie" te stoppen.
Ook wil Reform UK het Windsor Framework tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie afschaffen. Dat akkoord kwam er begin 2023 om een aantal pijnpunten in het Noord-Ierland Protocol te verbeteren, een onderdeel van het Brexit-akkoord. Verder wil Reform UK alle milieudoelstellingen van het Verenigd Koninkrijk schrappen en wil de partij een verbod op het lesgeven over "transgenderideologie" in de Britse scholen. Ook moet het Verenigd Koninkrijk een openbaar onderzoek starten naar de "schade die werd veroorzaakt door de coronavaccins".
"Verdomde lastpost"
Na al 7 keer eerder zijn kans gewaagd te hebben, is het Farage deze keer gelukt om voor het eerst een zetel te veroveren in het Britse Lagerhuis. Farage richtte zich tijdens de campagne tot de kiezer met de boodschap dat hij "de verdomde lastpost" wil gaan uithangen in het Britse parlement.
In het Europees Parlement, waar hij wel verkozen raakte en van 1999 tot 2020 zat voor de partij UKIP, bleef de passage van Nigel Farage in elk geval niet onbesproken. In 2010 beledigde hij de toenmalige voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy door hem te beschrijven als "een arme bankbediende met het charisma van een natte dweil".
Nadat de Britten in 2016 gestemd hadden om uit de Europese Unie te vertrekken, kon Farage het opnieuw niet laten om de Europese parlementsleden te bespotten.
Ook de meest recente uitlatingen van Farage veroorzaken veel commotie in het Verenigd Koninkrijk. In een interview met de BBC zei hij dat het Westen de Russische inval in Oekraïne heeft "uitgelokt" door de NAVO-uitbreiding richting Oost-Europa. Farage bewondert ook de Russische president Poetin, "niet als mens, maar als politicus", omdat hij erin geslaagd is om "de controle over Rusland stevig in handen te nemen".
Conservatieve Partij in de problemen
Hoewel Reform UK dus maar 4 zetels kon bemachtigen, baart de opmars van de partij de Conservatieve Partij van premier Rishi Sunak toch grote zorgen. In het duel met Labour hebben de Conservatieven tijdens de verkiezingscampagne volop ingezet op de bezorgdheid van de kiezers over immigratie en criminaliteit. Laat dat nu net de thema's zijn waarover Nigel Farage met Reform UK nog extremere standpunten inneemt.
Bovendien heeft Reform UK in heel wat kiesdistricten kostbare stemmen weggehaald bij de Conservatieve Partij. Dat was dan vooral in het voordeel van Labour, die de verkiezingen met een absolute meerderheid hebben gewonnen.
