De Vlaamse chirurg Reginald Moreels slaakt opnieuw een alarmkreet vanuit Beni, in het oosten van Congo. De voorbije weken is het jarenlange conflict weer in alle hevigheid losgebarsten. Met dagelijks burgerslachtoffers in de strijd tussen het leger en verschillende gewapende groepen. Wanneer krijgen de slachtoffers van dit meest bloedige conflict van de afgelopen decennia evenveel aandacht als Gaza en Oekraïne, vraagt hij zich af.
Dokter Reginald Moreels vanuit Beni over bloedig conflict in Oost-Congo: "Er bougeert hier niemand"
De voorbije weken komen er veel alarmerende berichten over het conflict in Oost-Congo, tegen de grens met Rwanda en Oeganda. De VN-Veiligheidsraad zegt zeer ongerust te zijn over het geweld, dat dreigt naar de regio uit te dijen. Ook Paus Franciscus heeft opgeroepen om de ogen niet te sluiten voor het lijden van de Congolese bevolking. Maar op het terrein verandert er niets en voelen hulpverleners nauwelijks iets van die verontwaardiging. De Vlaamse chirurg Reginald Moreels werkt al jaren in Beni, midden in het conflictgebied. Wat denkt hij van die wereldwijde onverschilligheid?
Wat is er aan de hand in Oost-Congo?
Sinds 2022 is er een conflict bezig in het oosten van Congo tussen het regeringsleger en de rebellengroep M23 (Mouvement du 23 Mars), ADF (een tak van Islamitische Staat) en een honderdtal andere strijdgroepen.
De situatie in Oost-Congo overstijgt ook de landsgrenzen. Volgens de VN wordt M23 gesteund vanuit buurland Rwanda, een beschuldiging die Rwanda ontkent.
M23, samen met heel wat andere rebellengroepen, heeft als doel de grondstofrijke gronden in de regio in handen te krijgen. Het gaat over goud, tantalium, tin, tungsten (wolfraam) en andere bloedmineralen. Het mag niet verwonderen dat de kaart van de vele artisanale mijnen in Noord- en Zuid-Kivu en Ituri exact overeenkomt met de conflictkaart van dat gebied.
Het conflict komt 10 jaar na de vorige opmars van de M23. Toen namen ze de stad Goma in.
Rebellengroep M23
Sinds begin dit jaar sloegen al 350.000 mensen op de vlucht voor gevechten tussen de rebellengroep M23 en het Congolese leger rond de stad Goma. Dat brengt het aantal ontheemden in Oost-Congo nu al op 7 miljoen in totaal.
Bij een bombardement door M23 op het dorp Bulotwa, in de buurt van de stad Kanyabayonga, vielen deze week nog 7 doden. Bij de slachtoffers zijn ook vrouwen en kinderen. Dat melden lokale bronnen aan het persagentschap AFP.
Kanyabayonga, een stad met meer dan 60.000 inwoners, ligt bijna 100 kilometer ten noorden van de provinciehoofdstad Goma. De stad wordt gezien als een strategische toegangspoort naar de grote steden Butembo en Beni. Dat zijn belangrijke handelssteden die zelf ook een doorgang vormen tot grote landbouwgebieden.
Conflict houdt zichzelf in stand
Ook hogerop, bij de stad Beni, worden burgers meegetrokken in het conflict. Daar voeren de islamistische militie Allied Democratic Forces (ADF) en het Congolese leger een bittere strijd. Sinds begin deze maand vielen bijna 150 doden bij aanvallen van de ADF op meerdere dorpen in de buurt van de stad Beni. De ADF heeft banden met Islamitische Staat (IS).
De ADF gaan bijzonder driest te werk. De terroristen gaan burgers te lijf met machetes en steken huizen in brand. In het dorp Lubero werden na een aanval van de ADF verschillende onthoofde lichamen teruggevonden, vertelt Seba Paluku, een leider van het dorp, aan het persagentschap AFP. Dagen na de aanval "liggen de lichamen nog steeds op de grond". "Er is geen manier om ze te vervoeren, omdat voertuigen er niet kunnen komen", aldus Paluku.
Niet alleen de provincie Noord-Kivu is ten prooi aan onophoudelijk geweld. In de noordoostelijke provincie Ituri zijn vrijdag zeker 20 burgers gedood door de militie Codeco. Andere bronnen hebben het over 36 doden. Het Congolese leger kwam te laat om het bloedbad in het dorpje Lodjo te voorkomen. Bij het geweld in Ituri spelen etnische wrijvingen. Codeco is een militie van de Lendu-bevolkingsgroep, die in onmin leeft met de Hema-gemeenschap. Het conflict heeft een kwarteeuw geleden al eens duizenden slachtoffers geëist. Sinds 2017 is het opnieuw opgelaaid.
"Explosieve veiligheidssituatie"
De leden van de VN-Veiligheidsraad hebben vorige week in een bericht hun "diepe bezorgdheid" geuit over het toenemende geweld in Oost-Congo. Ze waarschuwen voor de gevolgen van de recente aanvallen, die de "explosieve veiligheidssituatie en de instabiliteit in de regio verergeren". De Veiligheidsraad roept alle betrokken partijen op om deel te nemen aan "een diplomatieke dialoog met het oog op de-escalatie".
In zijn bericht noemt de VN-Veiligheidsraad geen schuldigen voor het conflict in Oost-Congo. Toch beschuldigen experten van de Verenigde Naties Rwanda ervan dat het land de rebellengroep M23 directe militaire steun levert. Rwanda ontkent dat met klem en ook een ander bekritiseerd buurland, Oeganda, zegt dat het niets met het geweld te maken heeft.
