Het wereldwijde gebruik van fossiele brandstoffen bereikte in 2023 een nieuw record. Dat blijkt uit een rapport van het Energy Institute, de Britse beroepsorganisatie voor werknemers in de energie-industrie. Ook de uitstoot van de energie-industrie was nog nooit zo hoog.
De wereld gebruikte in 2023 504,83 exajoule aan fossiele brandstoffen. Een exajoule komt ongeveer overeen met de energie die kan worden opgewekt met 170 miljoen vaten olie. Dat is een stijging van ongeveer 1,5 procent vergeleken met het jaar ervoor. Hoewel dat in absolute termen een record is, is het aandeel van fossiele brandstoffen in de wereldwijde energiemix licht gedaald, van 81,9 naar 81,5 procent.
Dat komt omdat, hoewel het verbruik van fossiele brandstoffen is toegenomen, er in het rapport een grotere groei wordt opgetekend in het verbruik van energie in het algemeen. In totaal werd in 2023 619,63 exajoule geconsumeerd. Dat is een stijging van 2 procent vergeleken met het jaar 2022.
Het verbruik uit uitstootarme bronnen zoals zon, wind, waterkracht en nucleair nam van 2022 tot vorig jaar met 4,5 procent toe. Als enkel gekeken wordt naar zon en wind, is er zelfs een stijging van 13 procent.
Uitstoot groeit sneller dan brandstofgebruik
De uitstoot van CO2-equivalenten nam zelfs met meer dan 2 procent toe. CO2-equivalenten zijn een manier om de bijdragen van verschillende broeikasgassen aan de klimaatverandering te vergelijken. Het is een soort 'vertaaleenheid' die alle broeikasgassen omzet in de hoeveelheid CO2 die hetzelfde opwarmingseffect zou hebben. De energie-industrie stootte in 2023 voor het eerst meer dan 40 gigaton aan CO2-equivalenten uit.
Dat de uitstoot sterker is gestegen dan het verbruik van fossiele brandstoffen, valt voornamelijk te verklaren doordat vooral de meest vervuilende brandstoffen aan populariteit toenemen. De wereldwijde olieconsumptie is op jaarbasis met 2,5 procent gestegen. Het verbruik van steenkolen, de meest vervuilende energiebron, tekent een groei van 1,5 procent op. De consumptie van aardgas, de minst vervuilende fossiele brandstof, steeg zo goed als niet.
Grote verschillen tussen regio's
Hoewel de consumptie van fossiele brandstoffen wereldwijd is gestegen, is dat niet in elke regio het geval. Europa consumeerde in 2023 ruim 5 procent minder fossiele brandstoffen dan het jaar voordien.
Vooral het gebruik van steenkool nam af, met meer dan 16 procent. Ook het aardgasverbruik daalde met bijna 7 procent. De consumptie van olie daalde met minder dan 1 procent. Voor het eerst in de geschiedenis haalt Europa minder dan 70 procent van haar energie uit fossiele brandstoffen.
In Noord-Amerika steeg het verbruik van olie en aardgas, maar met minder dan 1 procent. Daartegenover staat een daling van de steenkoolconsumptie van zo’n 16 procent.
Ook in Zuid- en Centraal-Amerika, de voormalige Sovjetlanden, het Midden-Oosten en Afrika blijft de consumptie van olie en aardgas min of meer onveranderd. Het grote verschil met Noord-Amerika is dat het verbruik van steenkool in deze regio’s niet is gedaald.
Aziatische honger naar fossiele brandstoffen niet te stillen
Het groeiende gebruik van fossiele brandstoffen concentreert zich voornamelijk in Azië. Bijna de helft van de wereldwijde consumptie van fossiele brandstoffen gebeurt op het continent. De regio consumeerde in 2023 4,5 procent meer fossiele brandstoffen dan het jaar voordien. Vooral de consumptie van olie en steenkool groeide sterk, met respectievelijk 5,5 en 4,5 procent. Het verbruik van aardgas steeg met 1,6 procent.
China is de absolute koploper. Het land gebruikte vorig jaar ruim 6 procent meer fossiele brandstoffen dan in 2022. Het verbruik van olie nam met meer dan 10 procent toe, het verbruik van aardgas met 7 procent. China verbruikte ook 4,7 procent meer steenkolen. Hoewel de steenkoolconsumptie het minst hard groeide, consumeert het land meer dan de helft van alle steenkolen wereldwijd.
India is de tweede grootste consument van steenkool, maar het verschil met China is groot. China verbruikt nog altijd 4,5 keer zoveel steenkool als India. Toch verbruikt India nu meer steenkool dan Noord-Amerika en Europa samen.
Enkel de VS verbruiken meer olie dan China, hoewel het verschil steeds kleiner wordt. De VS en Rusland consumeren ook nog altijd meer aardgas dan China. Ook in India is een sterke groei merkbaar. De olieconsumptie steeg er met 4,6 procent en het verbruik van aardgas ging met 7 procent omhoog. Steenkool groeide het hardst, met bijna 10 procent.
Hoe zit het met de energietransitie?
Het lijkt er volgens het rapport niet op dat de wereld in de nabije toekomst gaat afstappen van fossiele brandstoffen. Toch stijgt het aandeel uit hernieuwbare bronnen jaar na jaar.
China is op dit vlak koploper. Het land haalde vorig jaar 20 procent meer energie uit zon en wind dan in 2022. Het land is de grootste investeerder in groene energie wereldwijd. Toch bedraagt het aandeel van koolstofarme bronnen, als daar ook waterkracht en nucleair bij wordt opgeteld, minder dan 20 procent.
Ook Europa doet het goed. Het energieverbruik uit zon en wind steeg vorig jaar met 7 procent. Het aandeel in de energiemix bedraagt nu meer dan 15 procent. Met waterkracht en nucleair bijgeteld, komt Europa zelfs aan 31 procent energie uit koolstofarme bronnen.
Noord-, Centraal- en Zuid-Amerika zijn ook het vermelden waard. In Noord-Amerika steeg het energieverbruik uit hernieuwbaar met 5 procent, in Centraal- en Zuid-Amerika zelfs met 14 procent. In het Midden-Oosten, het voormalige Sovjetblok en Afrika is eveneens een stijging merkbaar, hoewel het aandeel van hernieuwbare en koolstofarme bronnen in deze regio’s verwaarloosbaar blijft.
