Wateroverlast, toerisme én behoud van het landelijke karakter: hierover gaan de verkiezingen in Voeren

In Voeren is de politieke situatie vrij eenvoudig, en toch ook weer niet. Er is een overwegend Nederlandstalige partij Voerbelangen, en er is de Franstalige tegenhanger RAL (Respect, Avenir, Liberté, maar ooit stonden de letters voor Retour A Liège). Voerbelangen heeft een absolute meerderheid en maakt de dienst uit in het gemeentebestuur onder leiding van burgemeester Joris Gaens. Jean Levaux van RAL is trouwens ook schepen in het gemeentebestuur. Dat is het gevolg van de faciliteitenwetgeving, waardoor er verplicht één Franstalige schepen moet zijn.

Heel even was er sprake van een derde partij: Het Voerens Alternatief. Maar die partij diende uiteindelijk toch geen eigen lijst in en doet dus niet mee. Daarmee lijkt de krachtsverhouding tussen de twee blokken in Voeren ongeveer gelijk te zullen blijven. 

Maar de faciliteitengemeente Voeren zit nog wat complexer in elkaar dan andere gemeenten. In Voeren wordt de OCMW-raad apart verkozen, en daar wordt het wel een spannende strijd. Dat komt omdat Nederlandse inwoners van Voeren niet mogen meestemmen voor de OCMW-raad.

Voeren werd zwaar getroffen door de waterbom van 2021. Die maakte een bekend probleem plots nog urgenter: de kwetsbaarheid voor wateroverlast. Om dat aan te pakken, werd samen met de Vlaamse Milieu Maatschappij (VMM) gewerkt aan de verbreding en de verdieping van de rivier Berwijn.

Dat leek een succes, maar de aanhoudende regen in de lente van 2024 toonde aan dat er meer nodig is om Voeren te beschermen tegen overstromingen. Moelingen werd opnieuw zwaar getroffen door wateroverlast. Volgens heel wat mensen was het zelfs nog een stuk erger dan in 2021. Waterbeheer blijft daarmee hoog op de agenda staan. 

Als het water op een normaal peil staat, is Voeren één van de mooiste plekjes van Limburg. Die schoonheid en de rust lokt veel toeristen naar de streek. Voeren werd zo populair dat het landelijke karakter verstoord werd en er nieuwe problemen ontstonden, zoals wegen en parkeerplaatsen die niet voorzien zijn op een volkstoeloop, of druk op de woningmarkt door de vele vakantiehuizen.

Ook dat werd aangepakt met een plan dat toerisme moet verenigen met het gewone leven in Voeren. 'Reizen naar morgen, ook in de Voerstreek' is een plan met een dynamische vergunningsstop op vakantiewoningen en extra toeristenbelastingen. Met het geld kan Voeren maatregelen nemen om de leefbaarheid van de gemeente te behouden. En een maatregel die zowel toeristen als de lokale bewoners ten goede is gekomen, is de aanleg van extra afgescheiden fietspaden.

Voeren vecht tegen de elementen, de strijd tegen wateroverlast blijft een belangrijk aandachtspunt. Maar Voeren hoopt dat ook de andere overheden het nodige doen. Zo was er de uitdrukkelijke vraag van burgemeester Gaens aan de Waalse overheid om stroomopwaarts ook meer preventieve maatregelen te nemen.

Op Vlaams niveau moet de VMM ook de nodige evaluaties uitvoeren. En burgemeester Gaens vraagt aan de Vlaamse overheid om meer geld uit te trekken voor bewoners die hun huizen zelf willen wapenen tegen wateroverlast, bijvoorbeeld door subsidies voor het plaatsen van schotten aan de gevels van huizen.

Een van de manieren waarop bewoners last hebben van het toerisme is de parkeerdruk, waardoor straten geblokkeerd zijn, of het gewoon te druk wordt in de Voerense dorpskernen. Om die reden worden er nog meer plannen gemaakt voor randparkings, de invoering van blauwe zones en betere bewegwijzering. 

De wateroverlast van 2021 en 2024 heeft er ook stevig ingehakt. Ondanks de maatregelen die werden genomen, en dat iedereen zich bewust is van de ernst van de problematiek, blijft er veel onzekerheid bij de inwoners. Niemand kan garanderen dat het niet opnieuw kan gebeuren.

Een info-avond over de problematiek werd druk bijgewoond en inwoners hebben nog altijd veel vragen. Het staat vast dat er bovenop de maatregelen die al genomen werden, nog meer zal moeten gebeuren om de impact van een mogelijke nieuwe waterbom te beperken.

Voeren is een buitenbeentje. Hier geen breed scala aan klassieke partijen, wel één dominante partij. En dat heeft alles te maken met het statuut van Voeren als faciliteitengemeente en de taalstrijd die er ooit zo hevig woedde.

Waar er voorheen nog een strijd was tussen het Nederlandstalige blok en het Franstalige blok, is er van spanning geen sprake meer. De lijst Voerbelangen mikt nadrukkelijk op alle Voerenaars en wordt aangevoerd door burgemeester Joris Gaens. 

In 2024 is de naam van de Franstalige lijst veranderd in RAL (Respect, Avenir, Liberté), onder leiding van Jean Levaux. De machtsverhouding is wellicht niet veranderd, waardoor het vaststaat dat Voerbelangen opnieuw een absolute meerderheid zal behalen in de gemeenteraad.

Maar spanning is er wel bij de stemming voor de OCMW-raad. Omdat Voeren een faciliteitengemeente is, is er een aparte OCMW-raad waarvoor gestemd moet worden. En anders dan bij de gemeenteraad, mogen de niet-Belgen (in Voeren vooral Nederlanders), niet meestemmen.

In de OCMW-raad is het dus nog geen uitgemaakte zaak welke partij dominant zal worden. Al wil burgemeester Gaens die spanning nuanceren: "In de huidige legislatuur, ook zonder de Nederlanders, heeft Voerbelangen de meeste stemmen behaald voor de OCMW-raad. Dus het is niet zo dat we enkel maar de grootste zijn omdat er Nederlanders in Voeren wonen."

Jean Levaux van RAL maakt de rekensom. "Er zijn meer dan 600 niet-Belgen die zich hebben geregistreerd om te stemmen, vooral Nederlanders. En de meerderheid van hen stemt voor Voerbelangen. Sinds 2000 zijn we daarom onze meerderheid kwijt. Maar we moeten hard werken zodat iedereen op ons wil stemmen, ook de Nederlanders. We willen openstaan voor alle Voerenaars, met respect voor iedereen. We vinden het ook helemaal geen probleem dat Nederlanders mogen meestemmen."