Inwoners van Zwartberg (Genk) willen snel duidelijkheid over de bodemvervuiling in hun wijk. Ze hebben daar enkele volkstuintjes waar ze groenten kweken en ze zijn bezorgd omdat er al enkele jaren sprake is van een PFAS-vervuiling. Volgens afvalstoffenmaatschappij OVAM gaat het om historische vervuiling rond het PLOT en is het voorlopig aan hen om in te grijpen.
Inwoners Genk willen eindelijk duidelijkheid over mogelijke PFAS-vervuiling rond site PLOT: "We wachten al 3 jaar"
Het gaat om de zone rond het PLOT, het provinciaal opleidingscentrum voor politie en brandweer. Daar is sprake van een PFAS-vervuiling. De inwoners van Zwartberg maken zich zorgen, want zowel voor de volkstuintjes als de vijver bestaat het risico dat die verontreinigd zijn.
Sinds november 2021 zijn er voorzorgsmaatregelen rond de brandweerschool, in afwachting van verder bodem- en grondwateronderzoek door OVAM. In februari 2022 is de zone voor die maatregelen zelfs uitgebreid.
Geneeskunde voor het Volk heeft vorig jaar ook al een bloedonderzoek uitgevoerd bij 50 omwonenden. Daaruit bleek dat de testpersonen allemaal een verhoogde PFAS-waarde in het bloed hadden. Al is het maar een kleine steekproef, toch is dat volgens Geneeskunde voor het Volk reden genoeg om aan de alarmbel te trekken. Stad Genk heeft toen informatiesessies georganiseerd, maar dat is voor de inwoners niet voldoende.
Wij zijn bezorgd over onze groenten en over de kinderen die hier spelen rond de vijver
Bezorgde tuinier
Het dossier sleept dus al bijna 3 jaar aan, maar nog steeds hebben de inwoners geen duidelijkheid over of er al dan niet sprake is van een PFAS-vervuiling bij de tuintjes en de vijver.
"Het is niet normaal dat wij bijna 3 jaar moeten wachten op meer duidelijkheid of de maatregelen moeten behouden blijven of kunnen afgebouwd worden" zegt een van de tuiniers. Hij wil enkel anoniem getuigen, uit angst dat hij zijn tuin niet meer zou mogen huren van de stad.
"Wij zijn bezorgd over onze groenten en over de kinderen die hier spelen rond de vijver. Het lijkt alsof de provincie en stad Genk de situatie niet ernstig nemen. Ik heb het al verschillende keren aangekaart bij de provincie, de stad en OVAM. Elke keer word ik weggestuurd."
Wat zijn PFOS en PFAS?
PFOS oftewel perfluoroctaansulfonaten zijn chemische stoffen die behoren tot de brede familie van de PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen).
Deze chemische stoffen worden in allerlei alledaagse producten gebruikt voor hun goede eigenschappen: ze zijn water-, vet- en vuilafstotend. Heel handig dus om bijvoorbeeld regenjassen, schoonmaakmiddelen, verpakkingen of anti-aanbakpannen van te maken.
Maar de stoffen hebben ook een aantal slechte eigenschappen. In eerste instantie zijn ze niet of amper afbreekbaar. Doordat het zo’n kleine deeltjes zijn, kunnen ze ook in je lichaam terechtkomen, wat een verhoogd risico op kanker met zich meebrengt.
Stanny Nimmegeers van Geneeskunde voor het Volk begrijpt de bezorgdheid van de inwoners en vindt dat de stad transparant moet zijn. "De bezorgdheid van de inwoners is zeker terecht. Er is nog altijd niets bekend en de inwoners willen verder met het kweken van hun groenten. We hebben geen idee of het hier wel veilig is voor kinderen om te spelen of om andere activiteiten te organiseren."
Ook gemeenteraadslid Gaby Colebunders (PVDA) begrijpt niet waarom de stad geen duidelijkheid geeft. "Ik kaart het regelmatig opnieuw aan bij de gemeenteraad, want het blijft maar duren. Iedereen wijst met de vinger naar elkaar. De provincie wijst naar de stad, die wijst dan weer naar OVAM. De stad heeft ook net een plan goedgekeurd met de burgerbudgetten om de vijver en de tuintjes op te waarderen met extra activiteiten, maar we weten helemaal niet of het er wel veilig is. Daar stel ik me vragen bij."
Reactie OVAM
De stad Genk kijkt voor een antwoord op de prangende vraag van de inwoners naar afvalstoffenmaatschappij OVAM, maar die kunnen momenteel niets ondernemen. Volgens hen is het eerst aan PLOT om een onderzoek te doen, waar ze ook effectief mee bezig zijn.
"Wij gaan enkel saneren als de plichtige zelf weigert om een onderzoek te doen", legt Jan Verheyen van OVAM uit. "Op de site wordt wel degelijk een onderzoek uitgevoerd in opdracht van PLOT. Dat onderzoek moet in kaart brengen tot hoe ver de vervuiling reikt, zowel horizontaal als verticaal. Nadien wordt dat onderzoek door ons gecontroleerd. Dat kan soms lang duren en wij hebben nog niets binnengekregen."
Grondwaterstaal
Op eigen initiatief hebben Geneeskunde voor het Volk, PVDA en een aantal tuiniers een grondwaterstaal genomen om te onderzoeken. Zo willen ze zelf achterhalen of wat ze vrezen effectief klopt. "We doen dat onderzoek vooral om een punt te maken, net zoals dat bloedonderzoek. We weten dat dat geen uitsluitsel zal geven, maar als de tuiniers al zelf moeten beginnen met een onderzoek, dan is het al ver gekomen. Het zou de omgekeerde richting moeten zijn", zegt Nimmegeers nog.
Binnen 2 weken zijn de resultaten van de grondwaterstaal bekend.
Reactie stad Genk
"Ook wij zijn natuurlijk bezorgd om het welzijn van alle inwoners en willen eventuele onduidelijkheden uit de wereld helpen", reageert schepen van Ruimte Toon Vandeurzen (CD&V). "Na het bodemonderzoek van 2022 werden er inderdaad maatregelen afgekondigd. Zo mag je bijvoorbeeld niet alleen groenten uit de eigen moestuin eten, maar wissel je best af met groenten uit de supermarkt. Daarnaast mag je ook geen grondwater gebruiken om je moestuin te bewateren."
"Het onderzoek loopt nu, en ook wij wachten de resultaten af", zegt burgemeester Wim Dries (CD&V). "We hebben contact met de betrokken partijen en hopen dat er snel duidelijkheid zal zijn. We respecteren ook dat er tijd nodig is om het onderzoek grondig te voeren. Als stad nemen we de verantwoordelijkheid om de Genkenaren goed te informeren. Dat zullen we ook doen zodra we dat kunnen. In tussentijd vragen we alle betrokkenen om de maatregelen goed op te volgen."
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
