"Bij de Soedanese gemeenschap in Egypte leeft er een enorme angst om te worden opgepakt en uitgezet", zegt correspondent in Egypte, Joost Scheffers. Egypte voert massaal arrestaties en onwettige deportaties uit van Soedanezen, die een bloedige oorlog in eigen land zijn ontvlucht. Nochtans heeft Egypte pas een migratiedeal gesloten met de EU ter waarde van 7,4 miljard euro.
Egypte zet duizenden Soedanezen land uit: "Ze leven in enorme angst"
Leslie Hodge
Gepubliceerd:
"Er vinden controles plaats waarbij de Egyptische politie willekeurig donkere mensen tegenhoudt en naar identiteitspapieren vraagt", zegt correspondent Joost Scheffers. Ook mensenrechtenorganisatie Amnesty International bevestigt deze praktijken in een nieuw rapport. De politiecontroles vinden vooral plaats in de hoofdstad Caïro, in de stad Gizeh en in de Zuid- Egyptische stad Aswan, volgens de organisatie. Dat zijn plaatsen waar veel gevluchte Soedanezen wonen.
Bovendien worden de vluchtelingen voorafgaand aan hun deportatie onder wrede en onmenselijke omstandigheden vastgehouden, staat er voorts in het rapport. "Ze komen in magazijnen op legerbasissen terecht", weet Scheffers. "Ze moeten op de grond slapen, er is amper voedsel aanwezig, nauwelijks medicijnen en er is onvoldoende sanitair. Kwetsbare kinderen is hetzelfde lot beschoren."
"Ik had een ontmoeting met een Soedanese familie en de vader zei dat hij niet naar buiten durft", vertelt Scheffers. "Het risico bestaat namelijk dat hij wordt opgepakt, omdat hij de juiste papieren nog niet heeft. "Een burger kan hem tegenhouden of hij kan de politie tegenkomen en dan wordt hij zomaar het land uitgezet", gaat de correspondent verder. "Maar hij moet het huis uit om te gaan werken. De mensen leven continu in angst"
Oorlog Soedan
De oorlog in Soedan brak in april vorig jaar uit tussen het Soedanese leger en de paramilitaire groep Rapid Support Forces. Door het conflict zijn ruim 9 miljoen mensen binnen Soedan op de vlucht of hebben de grens naar de buurlanden overgestoken.
Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie trokken zo'n 500.000 mensen, of ongeveer 24% van het totaal aantal Soedanese vluchtelingen naar Egypte.
VN-vluchtelingenstatuut verkrijgen duurt maanden
Het probleem is dat veel Soedanese vluchtelingen die de afgelopen maanden zijn toegekomen in Egypte, nog geen VN-vluchtelingenstatuut hebben. Zonder zo'n VN-statuut verblijven de Soedanezen illegaal in het land. "In Egypte kunnen Soedanezen geen asiel aanvragen. Ze kunnen enkel via de VN een vluchtelingenstatuut krijgen en daarmee een tijdelijke verblijfsvergunning bemachtigen", duidt Scheffers.
De Soedanezen krijgen het statuut meestal toegekend, volgens de correspondent, omdat het evident is dat ze vluchten voor de oorlog in hun land. Maar vele Soedanezen zijn nog steeds aan het wachten op die papieren omdat de aanvraag voor zo'n VN-vluchtelingenstatuut lang duurt. "Minstens zo'n 4 maanden", aldus Scheffers.
Besparingen bij VN in Egypte
De oorzaak van deze lange wachttijd ligt mede bij de besparingen bij de VN, volgens de correspondent. "Ze hebben minder geld gekregen voor UNWRA in Gaza. (De afdeling werd door Israël beschuldigd omdat er Hamas-leden onder de medewerkers zouden zitten, maar daarvan kon Israël geen bewijs leveren. Door deze beschuldigingen schrapten verschillende landen hun steun.) "De VN is daardoor geld elders gaan halen, hier in Egypte zijn veel mensen ontslagen bij de VN-kantoren", duidt Scheppers. Er ontstonden daardoor enorme wachtlijsten om de papieren te bemachtigen. "Enerzijds door de enorme hoeveelheid vluchtelingen die naar Egypte zijn gekomen, anderzijds doordat er hier minder VN-medewerkers zijn."
Migratiedeal tussen Egypte en EU
3 maanden geleden hebben de EU en Egypte een migratiedeal gesloten ter waarde van 7,4 miljard euro. Egypte krijgt geld om de grenzen te beveiligen en de binnenlandse economie te ondersteunen.
"Als Egypte een goede economie heeft, zullen vluchtelingen minder geneigd zijn om het bootje richting Europa te nemen", zegt Scheffers. "Dat is het idee erachter."
"In het verdrag is ongetwijfeld opgenomen dat Egypte vluchtelingen niet zomaar mag terugsturen. Misschien komt er een kritische noot vanuit Brussel, maar de kans dat het geld deels wordt ingehouden is bijna nihil, omdat er geen repercussies zijn", aldus Scheffers.
Amnesty: "Vluchtelingen verdienen menswaardige opvang"
Amnesty International wil dat vluchtelingen op een menswaardige manier worden opgevangen. "De vluchtelingen opnieuw overhandigen aan de Soedanese autoriteiten is volgens de Amnesty in strijd met het internationaal recht", vertelt Scheffers. "De organisatie wil dat de EU hun samenwerking met Egypte stopt of het land aanspreekt over deze praktijken."
Egypte: "Geen stijging deportaties"
De Nationale Raad voor de Mensenrechten van Egypte ontkent een stijging van het aantal arrestaties en deportaties van Soedanese vluchtelingen, toen Amnesty Internationale hen om een reactie vroeg. De raad beweert bovendien dat de autoriteiten het internationaal recht respecteren. De Egyptische regering heeft nog niet gereageerd op het rapport.
Volgens het rapport van Amnesty International is het totale aantal arrestaties en deportaties onduidelijk, omdat er geen statistieken beschikbaar zijn. De organisatie heeft 12 momenten onderzocht tussen januari en maart dit jaar. Ze melden dat de Egyptische autoriteiten daarbij zo'n 800 Soedanezen hebben teruggestuurd. Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie zijn er alleen al eind vorig jaar duizenden mensen gedeporteerd uit Egypte, onder wie vele Soedanezen.
