De boeken van de week: de nieuwe Dimitri Verhulst, armoede uitgelegd aan mensen met geld en Hugo Sigal zonder Nicole 

In zijn nieuwe roman 'Bechamel Mucho' (uitgeverij Atlas Contact) neemt Dimitri Verhulst de lezer mee naar een Spaans vakantieparadijs. Alex, een tot animator omgeschoolde kaasboer, is er bijzonder geliefd door de hotelgasten. 

Verhulst putte inspiratie voor zijn boek, het 25ste ondertussen, uit zijn eigen ervaring als animator. Hij werkte zelf in een resort, populair bij alleenstaande vrouwen, op het eiland Mallorca: "Het is een ongelooflijke rijkdom dat meegemaakt te hebben en het is zonde daar niets mee te doen. Maar ik had geen zin om het over mezelf te hebben. Ik heb die setting die ik heel goed ken, gebruikt voor dit personage", vertelt hij in De afspraak. 

"Wie met vrouwen sliep, kreeg bonussen", vertelt hij over die periode. "Als je met meisjes jonger dan 16 naar bed ging, was het een dubbele bonus. De redenering was: als de kinderen tevreden zijn, keren de ouders volgend jaar terug. Ik was een zeer slechte animator, ik had er totaal geen talent voor. Ik heb het niet lang volgehouden en was daar voor het eind van het seizoen weg."  

De uitspraken van Dimitri Verhulst in De afspraak veroorzaakten veel kritiek. "Beste Dimitri Verhulst, ook in 1996 kon seks met minderjarigen niet door de beugel," schreef auteur Saskia De Coster in De Standaard. Ook bij de ombudsman van VRT NWS kwamen klachten binnen.  

Verhulst benadrukt dat hij helemaal niet de spot wil drijven met clubhotelvakantiegangers. "Iedereen moet het soort vakanties doen waar hij zelf zin in heeft. Ik heb de overtuigde resortganger niet te kakken gezet. Ik ben wel gaan graven in de mensen die er een beetje tegen hun zin zitten en die daar aangespoeld zijn, bijna per ongeluk." Zelf vindt hij zijn nieuwe roman combattief geschreven. Hij neemt het op voor de vele mensen die een jaar lang heel hard moeten werken om dan 2 weken "te genezen van dat werk."   

Tim ’S Jongers groeide zelf op in armoede, ging uiteindelijk studeren, en voert nu onderzoek. In 'Armoede uitgelegd aan mensen met geld' (uitgeverij De Correspondent) wil hij aantonen dat een fout begrip van armoede tot een foute ondersteuning leidt. 

'S Jongers komt uit Antwerpen en werkt in Nederland als directeur van de Wiardi Beckman Stichting, een wetenschappelijk bureau voor de sociaal-democratie. Hij schrijft ook opiniestukken voor De Correspondent, een online-nieuwsplatform en uitgever van zijn boek.

"Het is de armoededrempel die becijfert hoeveel geld je nodig hebt om in je basisbehoeften te voorzien. Is je inkomen lager, dan leef je officieel in armoede. Zit je daar net boven, dan kan je nog altijd een armoedig bestaan hebben", licht 'S Jongers toe op Radio 1. Armoede betekent altijd geldgebrek. "Als dat 4 jaar duurt dan zie je dat dit alle kansen die je krijgt in de samenleving en je mentale en fysieke gezondheid aantast. Mensen onderaan de sociale ladder gaan tot 8 jaar eerder dood." 

In het boek komt ook zijn persoonlijk verhaal aan bod. "Ik heb mijn portie wel gehad, tot mijn 32ste heeft dit vergaande gevolgen gehad. Langdurige bittere armoede, dat kruipt in je ziel en je organen. Het laat je nooit meer los. Het blijft aan je kleven voor de rest van je leven." Door een flinke dosis geluk is hij eruit geraakt. "Die eigen verantwoordelijkheid kunnen we met heel veel onderzoek onderuithalen", vertelt hij.

'S Jongers stelt de arrogantie van de hulpverlening - wij weten wat beter voor jou is - en de moralisering in de armoede-industrie aan de kaak. Vaak wordt er over de hoofden van de armen heen gepraat en zijn het hogeropgeleiden die beslissen over de voorwaarden om steun te krijgen.

Met zijn boek wil hij aan mensen met geld "eens heel goed uitleggen hoe diep die armoede kan steken, hoe het doorwerkt, wat hun rol in die armoedeproblematiek is, hoe het systeem tegen jou werkt als je in armoede terechtkomt, hoe die ondersteuning meer kwaad dan goed doet." 

Op 4 november 2022 overlijdt Nicole Josy, de helft van het legendarische duo Nicole en Hugo. Jaren waren ze onafscheidelijk. Hugo valt alleen en iedereen dacht, ook Hugo zelf: dit gaat niet lukken. Nu is er een boek over die rouwperiode: 'Leven voor twee' (uitgeverij Pelckmans).  

Het boek schrijven was therapeutisch, vertelt Hugo op Radio 2. "Ik wou alles van me afschrijven en het heeft me enorm veel geholpen." Hij ging door een zeer diep dal en worstelde met donkere gedachten. "Ze hebben me alles wat ik liefhad afgenomen. Wij waren zo verstrengeld met elkaar." Welk nut heeft het nog dat ik hier rondloop, vroeg Sigal zich af. "Ik heb ook op een bepaald moment pillen klaargelegd." Een goede vriend sleurde hem erdoor en nu is hij blij dat hij er nog is. 

Zijn boodschap aan lotgenoten is vooral met mensen te praten. Zelf deed hij een beroep op een rouwconsulente, Marleen Vertommen, met wie hij nu samen het boek heeft geschreven. "De eerste twee sessies heb ik de hele tijd zitten huilen en heeft ze ongelooflijk veel naar mij geluisterd. Op de derde sessie begon ik minder te huilen en is zij vragen beginnen te stellen waarop ik open antwoordde. Door de vragen die zij stelde, heb ik de antwoorden gevonden. Zij heeft me op de goede weg geholpen", vertelt Hugo. Zijn raad is niet te lang te wachten met het zoeken van professionele hulp.  

Rouwtherapie is er niet alleen om over de dood te praten, maar ook over hoe het verder moet met het leven. Ondertussen staat Hugo opnieuw op het podium - hij maakt deel uit van de cast van de musical Red Star Line -, heeft hij een nieuwe single uit en is er op 2 oktober de start van zijn theatertournee ‘Dromen’ in de Zandloper in Wemmel waar Nicole geboren is.

"Ik zal altijd Hugo van Nicole en Hugo zijn, altijd. Ik moet nu verder met mijn leven en het enige wat ik kan is zingen, acteren en dansen." De warme reacties van het publiek moedigen hem aan. Hugo laat Nicole niet los en ondertekent zijn e-mails nog steeds met 'Nicole en Hugo'. Hij zet ook geen tijdslimiet op zijn rouw: "Ik zal binnen 5 jaar nog altijd aan het rouwen zijn, maar op een andere manier."

In de bundel 'Zij/haar. Een ABC van lesbische literatuur' (uitgeverij Kleine Uil) brengen auteurs hulde aan een lesbische schrijfster die hun leven veranderd heeft. Voor Gaea Schoeters is dat dichter en performer Joelle Taylor.

Gaea Schoeters is bekend van de roman 'Trofee', die momenteel erg populair is in Duitsland. Ze vindt dat de bundel een divers en boeiend overzicht biedt van wat er zoal aan lesbische literatuur bestaat, en ook: hoe onzichtbaar die nog altijd is. 'Zij/haar' is voor een veel breder publiek dan alleen de queergemeenschap.   

Schoeters kreeg de letter 'T' toebedeeld. Kae Tempest zou een logische keuze zijn geweest, want ze vertaalde eerder diens werk. Toevallig kreeg ze in die periode de bekroonde bundel 'C+nto & othered poems'  van Joelle Taylor cadeau. Ze kende haar niet. "Ik was er compleet ondersteboven van", vertelt Schoeters op Klara.

De bundel van Taylor gaat over de butch-subcultuur van de jaren 90, nu  grotendeels verdwenen. Een butch is "een bepaald type lesbienne met een vrij mannelijk uiterlijk, dat haar tegelijk heel zichtbaar maakt en veel agressie uitlokt, maar van wie het beeld is verdwenen. Een type vrouw dat je niet in films, literatuur of op televisie tegenkomt." Het is aan die vrouw dat Taylor een hommage brengt en een oproep doet om die oude subcultuur weer op te pikken. 

Verworvenheden van de LGBTQ+ beweging staan momenteel op de helling. Schoeters verwijst naar het weghalen van boeken met queer hoofdpersonages uit scholen en bibliotheken in de VS.  Die strijd herhaalt zich, want in de jaren 90 gebeurde dit ook met een wet in het Verenigd Koninkrijk, waartegen Joelle Taylor strijd voerde. Het maakt haar dichtbundel des te belangrijker en actueler, vindt Gaea Schoeters. 

Voor Schoeters is dit ook een heel persoonlijk essay. In de jaren 90 ging ze in Antwerpen studeren, toen ze op zoek was naar die lesbische subcultuur. Ze kwam er terecht in het legendarische café Shakespeare met een al even legendarische barvrouw die alle clichés belichaamde van de butch-subcultuur. 

Elisabeth O'Connor werd na haar romandebuut 'Walvistij' (Uitgeverij Ambo/Anthos) door de Britse media uitgeroepen tot schrijftalent van 2024. Geïnspireerd door haar eigen familieverleden schreef ze een verhaal over een kleine leefgemeenschap op een eiland.

Het verhaal speelt zich af in 1938, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, op een fictief klein eiland voor de kust van Wales. Er wonen amper 50 mensen en "de geïsoleerdheid wordt nog eens in de verf gezet door het feit dat niemand er ooit heeft leren zwemmen", vertelt Christophe Vekeman op Klara. Hoofdpersonage is Manod, de achttienjarige dochter van een kreeftenvisser. Nadat haar vriendje Llew de oversteek maakt naar het vasteland om er te werken en te trouwen, vraagt Manod zich af waar haar toekomst ligt en of ze er ooit zelf zal in slagen het eiland achter zich te laten. 

Haar leven krijgt een wending met het aanspoelen van een eerst nog levende, later dode walvis, en de komst van 2 Engelse wetenschappers-etnografen, Edward en Joan, die het eiland en zijn bewoners komen bestuderen. Manod wordt hun tolk en droomt ervan dat zij haar mee zullen nemen wanneer ze terugreizen. Manod ontwikkelt eerst gevoelens voor Joan, en begint later een relatie met Edward. De blik van de buitenstaanders op de kleine gemeenschap vertroebelt gaandeweg de relatie met de eilandbewoners en zorgt voor afstand tussen Manod en 'haar redders'.

Ondertussen blijft de walvis aanspoelen en wegdrijven en gaat hij uiteindelijk aan het rotten en stinken. "Staat het dier symbool voor de boze buitenwereld die de maagdelijke onschuld van het eiland zal verstoren? Kondigt hij bijvoorbeeld, zoals de bewoners vrezen, oorlog aan?", vraagt Vekeman zich af.