Veel Instagramgebruikers krijgen sinds enkele weken opvallend meer volgverzoeken van onbekende, vaak vrouwelijke profielen. De accounts doen zich voor als jonge modellen. Ze delen sensuele, soms zelfs expliciete foto's en nodigen je uit om hun verhalen te bekijken. Maar wat zit erachter? En hoe zorg je ervoor dat je deze verzoeken niet meer ontvangt?
Waar komen al die nepaccounts van 'sexy' vrouwen vandaan op Instagram?
De laatste weken kregen heel wat mensen dagelijks een of meer verzoeken van verdachte accounts om je op Instagram te volgen. Dit zijn ongevraagde verzoeken van profielen die relatief suggestieve foto's tonen en aanbieden om hen te ontmoeten. Factcheckers van RTBF onderzochten wat hierachter zit.
"Vind je me leuk? Bekijk dan mijn verhaal!"
RTBF ontving van een aantal Instagramgebruikers screenshots van de verdachte accounts. Ze hebben een aantal dingen gemeen.
De accounts zijn allemaal recent aangemaakt. Ze hebben heel weinig volgers en de tekst in hun bio is bijna identiek: "Model? Vind je mij leuk? Bekijk mijn verhaal!" Ook staan er weinig foto's op hun profiel en op de foto's staan jonge vrouwen die sensueel poseren.
Sommige profielen zijn bijna identiek: dezelfde voornaam, profielfoto en gezicht. Een gezicht dat tot in het oneindige wordt herhaald en dat niet door kunstmatige intelligentie lijkt gemaakt te zijn.
Dankzij een omgekeerde zoekopdracht van Google heeft RTBF de originele foto's gevonden die gebruikt worden door deze accounts. Het gezicht is dat van een Russische maker van erotische content, Katrine Kabargine , maar beter bekend onder haar artiestennaam Kate Kuray. De jonge vrouw is actief op een aantal platforms en heeft op Instagram meer dan 270.000 volgers. Minstens 30 accounts gebruikten haar identiteit, vermoedelijk werden deze met bots gemaakt.
Wat is het doel?
Om erachter te komen wat achter deze dubieuze trackingverzoeken zit, volgde RTBF de links die in de 'verhalen' werden voorgesteld. Daaruit blijkt dat deze nepprofielen ofwel uit zijn op je gegevens ofwel op geld. De verhaalfunctie op Instagram is bedoeld om snel een foto te delen die na 24 uur verdwijnt.
Nepprofielen nodigen gebruikers vaak uit om hun verhalen te bekijken. Daarin verschijnt een meer suggestieve afbeelding met bijvoorbeeld een close-up van een achterwerk in zwemkleding en de woorden "Klik hier!", een duidelijke uitnodiging om op de link te klikken. Hiermee spelen de makers van deze accounts met je nieuwsgierigheid.
"De verhalen verdwijnen na 24 uur en mensen zeggen tegen zichzelf: 'misschien zit er wel iets interessants tussen'", merkt Nathalie Van Raemdonck op, onderzoeker communicatiewetenschappen aan de VUB.
Ook het feit dat ze de verhaalfunctie gebruiken op Instagram is bewust gedaan. "Het interessantste aan deze functie is dat het account weet wie kijkt. Bij gewone foto's die je op je profiel post kan men dit niet zien", aldus Van Raemdonck. Dat maakt het mogelijk om informatie zoals de ID van het account te achterhalen en te weten dat iemand mogelijk geïnteresseerd is.
Van verhaal naar datingsite
Zodra je de externe link hebt gevolgd, kom je terecht op een 'ondeugende' vragenlijst. Bij de eerste vraag krijg je keuze uit verschillende vrouwen. Na een korte 'poll' met expliciete inhoud verschijnt het bericht: "Gefeliciteerd! Je hebt toegang tot onze site gewonnen. Je zult nu de lijst en naaktfoto's zien van vrouwen bij jou in de buurt."
Uiteindelijk word je doorgestuurd naar een datingsite. Om verder te gaan, moet je je registreren. Zodra je dat gedaan hebt, stelt de site verschillende profielen voor van vrouwen die beschikbaar zijn in de regio. De site toont zoals een gewone datingsite verschillende profielen, behalve dat je hier toegang hebt tot nog meer suggestieve foto's.
Om contact op te nemen met deze profielen heb je 'munten' nodig. Registreren geeft je 80 munten om mee te beginnen. Elk verzonden bericht kost 20 munten, om extra munten te krijgen kun je nog wat vragen beantwoorden of betalen. 200 munten kosten 9,99 euro, één bericht kost je dus 1 euro.
De site lijkt ontworpen om je aan te moedigen zoveel mogelijk berichten te sturen, en dus indirect veel geld uit te geven, in de hoop een date te krijgen. Maar de kans is klein dat je ooit echt zult praten met 'SexyRouquine' uit Brussel. Het profiel is waarschijnlijk nep, naar alle waarschijnlijkheid gemaakt van afbeeldingen die van het internet zijn gehaald.
Wat zijn de gevaren?
De site laat je niet alleen betalen voor ontmoetingen die hoogstwaarschijnlijk nooit zullen plaatsvinden, maar kan ook je persoonlijke gegevens achterhalen en gebruiken. "Dit proces stelt je in feite bloot aan dezelfde risico's als bij phishing", legt Nathalie Van Raemdonck uit.
De eigenaren van het platform kunnen de verzamelde gegevens doorverkopen aan andere, mogelijk frauduleuze organisaties.
Wat nog gevaarlijker is, is dat iedereen die 'munten' bestelt via de onbeveiligde betaalpagina van de site zijn bankgegevens blootgeeft, met het risico dat mensen met slechte bedoelingen kunnen proberen geld van je af te persen door zich voor te doen als je bank of Card Stop.
Hieruit blijkt ook dat je persoonlijke foto's op sociale media makkelijk misbruikt kunnen worden. Identiteitsfraude met behulp van afbeeldingen die gestolen zijn bij het maken van valse Instagramprofielen is niet alleen een probleem voor makers van erotische inhoud. Als je Instagramaccount openbaar is of als je verzoeken van vreemden accepteert om je te volgen, kunnen je foto's mogelijk worden gebruikt door kwaadwillende internetgebruikers en op dit soort sites terechtkomen.
Hoe kun je ervoor zorgen dat je dergelijke verzoeken niet meer ontvangt?
Ga geen interactie aan met onbekende accounts. Als je een verhaal bekijkt van een verdacht account, dan weet dat account dat en kan het deze informatie gebruiken om je daarna te blijven benaderen.
Blokkeer en rapporteer problematische accounts in plaats van ze gewoon te verwijderen.
Klik nooit op verdachte links.
Controleer de authenticiteit van een externe site voor je je registreert of persoonlijke gegevens achterlaat.
Als je online betaalt, controleer dan de beveiliging van de site, vooral door een 'https' in het adres te zien.
Pas je vertrouwelijkheidsinstellingen aan: naast het instellen van de vertrouwelijkheidsmodus van je account op privé, kun je ook de interactie beperken van accounts die jou niet volgen.
Van waar komt dit nu?
RTBF heeft geprobeerd de herkomst van deze nepaccounts op Instagram en de mensen achter deze verdachte datingsites te achterhalen. Maar dat is niet eenvoudig. De profielen verdwijnen snel of verschijnen met andere namen of foto's.
De 'trechters', een reeks dynamische promotiepagina's die gebruikers uiteindelijk doorsturen naar de datingsites, zijn online gezet vanuit Finland, Rusland en Zwitserland. De datingsite waar wij op belandden, werd online gezet vanuit Duitsland en is eigendom van een bedrijf genaamd 'Meet Us Media Ltd', gevestigd in Cyprus. RTBF probeerde contact op te nemen met dat bedrijf maar ontving nog geen reactie.
In dit geval is het dus moeilijk om de precieze oorsprong van deze spamgolf te kennen of te weten waarom zoveel Belgische gebruikers er momenteel last van hebben. Meta, het moederbedrijf van Instagram, reageerde niet op het verzoek van RTBF voor een interview.
"Het probleem met spam is dat we nooit echt weten waar het vandaan komt", legt Nathalie Van Raemdonck uit. De onderzoeker heeft echter wel een hypothese die de huidige golf van spam zou kunnen verklaren. Op Instagram bestaan dit soort ongewenste verzoeken al langer via het berichtensysteem van de applicatie. Via vriendschapsverzoeken is het echter recenter, merkt de onderzoeker op, die zegt zelf ook benaderd te zijn door deze verdachte verzoeken.
"De platformen hebben talloze maatregelen genomen tegen spam. Deze accounts hoeven alleen maar een achterpoortje te vinden om contact met je op te nemen", vervolgt ze. "Meta heeft al veel gedaan tegen spam via berichtenverkeer door ervoor te zorgen dat deze berichtverzoeken in een hoekje belanden, ver weg van je 'DM's'. Maar dat is nog niet het geval met vriendschapsverzoeken. Dus ik denk dat ze een maas in de wet hebben gevonden doordat Meta nooit echt onderscheid heeft gemaakt tussen vriendverzoeken van legitieme profielen en vriendverzoeken van wat spam zou kunnen zijn."
