Te vermoeid, te hard op de man gespeeld en te zeer in het defensief geduwd: dat zijn volgens Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken de redenen waarom hij zijn partij niet naar de ultieme overwinning heeft kunnen loodsen. In De Afspraak op VRT Canvas maakte hij de balans op van zijn campagne. "Ik kan mijn mening niet veranderen, maar ik moet wel opletten dat ik geen mensen kwets. Dat is mij 10 jaar lang gelukt. Ik wijt het oprecht aan mijn vermoeidheid dat ik mijn tact ben verloren."
Tom Van Grieken (Vlaams Belang) niet tevreden met eigen campagne: "Ik ben vaak te eerlijk in het debat gegaan"
Ann Willems
Gepubliceerd:
Een 'overwinningsnederlaag', zo wordt het resultaat van Vlaams Belang genoemd. De partij behaalt in 2024 een beter resultaat dan in 2019 – 210.000 stemmen extra om precies te zijn – maar moet desalniettemin de N-VA voor laten gaan. De partij van Bart De Wever komt onverwacht met 1,2 procentpunt meer als grootste in Vlaanderen uit de bus.
"Ik ben nog steeds een gelukkig voorzitter", benadrukt Van Grieken. "We hebben evenveel zetels als de N-VA en zijn de grootste partij in 3 van de 5 provincies en in de helft van alle gemeenten in Vlaanderen. Wij hebben gewonnen. Een tevréden voorzitter ben ik dan weer niet. Het was namelijk mijn ambitie om ook de grootste te zijn."
In het defensief
Dat dat niet is gelukt, wijt hij vooral aan zijn vermoeidheid. "Ik ben veel te vroeg in de campagne gestapt. Een jaar geleden ben ik begonnen met mijn wandeltocht van de kust naar Brussel, en sindsdien ben ik niet gestopt met campagne te voeren."
Daardoor moest hij naar eigen zeggen ook moe aan de debatten beginnen. "Ik heb mijn uiterste best gedaan om migratie, koopkracht en veiligheid op de agenda te krijgen – de 3 thema's waar de Vlaming écht van wakker ligt – maar we zaten in het defensief en zijn daar niet meer optimaal uitgeraakt. Migratie is er niet doorgekomen, en daar heb ik spijt van. Het is mij onvoldoende gelukt om de twijfelende kiezer te overtuigen."
Zo werd tegen wil en dank de genderthematiek hét gespreksonderwerp van de laatste weken voor de verkiezingen. "Ik ben vaak te eerlijk in het debat gegaan", zegt Van Grieken daarover. "Als je mij een vraag stelt, dan beantwoord ik ze. Zolang een man geen kinderen kan baren, is een man een man en een vrouw een vrouw. Ik kan oprecht niks anders zeggen."
Die eerlijke antwoorden kunnen mensen hebben gekwetst, beseft hij. "Dat is nochtans nooit mijn intentie geweest. Wie mij kent, weet dat ik niet hard op de man speel. Mensen kwetsen ligt niet in mijn aard. Dat ik dat imago tegen mij heb, neem ik mezelf kwalijk. Ik kan mijn mening niet veranderen, maar ik moet wel opletten dat ik geen mensen kwets. Dat is mij 10 jaar lang gelukt. Ik wijt het oprecht aan mijn vermoeidheid dat ik mijn tact ben verloren."
In 'Het conclaaf' op VTM, waarbij de 7 Vlaamse partijkopstukken een weekend lang in debat gingen in het kasteel van Jemeppe, botste Van Grieken meermaals over de materie met vicepremier Petra De Sutter (Groen). "Ik heb haar mijn excuses aangeboden. Plots ging het debat over Petra als persoon, en dat heb ik nooit gewild."
"Beter als eerste gespeecht"
Zijn befaamde uitspraak over het "kookwekkertje" betreurt hij dan weer niet. In 'Het conclaaf' gaf Van Grieken op een bepaald moment te kennen dat hij de Franstaligen 5 jaar de kans wilde geven om een akkoord met Vlaanderen te sluiten. Anders zou hij eenzijdig de onafhankelijkheid uitroepen. "Intussen tikt het kookwekkertje van de bomma", klonk het. Een uitspraak waar Bart De Wever hem nadien meermaals op heeft teruggepakt.
"Geen seconde spijt van", aldus Van Grieken. "20 jaar lang heeft de N-VA tevergeefs verteld dat ze communautaire hervormingen zou doorvoeren, maar 20 jaar lang is er niets gebeurd. 0 realisaties. Kunnen we het dan misschien eens anders aanpakken? Dat uitgerekend Bart De Wever, een mede-Vlaams-nationalist, een strategie naar meer onafhankelijkheid belachelijk maakt… Dat doet pijn aan mijn Vlaams hart."
Wel beklaagt de Vlaams Belang-voorzitter zich dat hij op zondag 9 juni niet als eerste heeft gespeecht. Hij liet die eer aan De Wever, gezien de N-VA de grootste partij was. "Tussen 19 uur en het voorzittersdebat (op VRT 1 rond 22.20 uur, red.) zakte het verschil van 3 procent naar amper 1 procent. Achteraf gezien had ik beter gesproken, want wij waren wel de partij die het meeste stemmen had gewonnen. Ik zou het nu anders hebben aangepakt, op z'n minst voor de perceptie."
Gemiste kans
Van Grieken ziet de toekomst rooskleurig in. "Met slechts 5.000 stemmen meer hadden we de meerderheid behaald. Dit is een gemiste kans, geen historisch gemiste kans. We haalden historisch gezien het beste resultaat ooit. Vlaams Belang heeft nog steeds de ambitie om mee te besturen."
"En in tussentijd: is er geen nood aan een stevige oppositie? Je hebt nog niks gezien, het beste moet nog komen."