Virologen roepen mensen die geboren zijn tussen 1970 en 1985 op om te controleren of ze wel voldoende gevaccineerd zijn tegen de mazelen. Het virus, dat vooral voor baby's, jonge kinderen en zwangere vrouwen gevaarlijk kan zijn, is aan een opmars bezig, schrijft Het Laatste Nieuws. Zeker mensen die in de zorg werken, kunnen maar best nakijken of ze beschermd zijn, zegt viroloog Steven Van Gucht van Sciensano.
Mazelen in opmars: "Geboren tussen 1970 en 1985? Kijk na of je correct ingeënt bent"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Er zijn steeds meer besmettingen met mazelen. Uit cijfers van het Departement Zorg blijkt dat er dit jaar al 64 bevestigde of waarschijnlijke gevallen gemeld zijn (28 in Vlaams-Brabant, 18 in Oost-Vlaanderen, 12 in Antwerpen, 3 in Limburg en 3 in West-Vlaanderen). In heel 2023 ging het nog om 35 gevallen in Vlaanderen.
Maar niet alleen in Vlaanderen circuleert meer mazelenvirus. "Momenteel is er een grote uitbraak in het hele land", zegt viroloog Steven Van Gucht van het gezondheidsinstituut Sciensano . "Dit jaar zijn in België al meer dan 150 gevallen geregistreerd. Nog altijd relatief weinig, we kunnen niet van een pandemie spreken. Maar ze zijn wel duidelijk in opmars."
In 2015 waren er volgens Sciensano 46 gevallen van mazelen in ons land. Sindsdien is dat jaar na jaar gestegen. In 2019, het jaar voor corona losbarstte, waren er 480 geregistreerde besmettingen. Door de pandemie en de bijhorende maatregelen vielen de besmettingen sterk terug. Nu zijn ze dus weer aan het stijgen.
Wat is mazelen?
Mazelen zijn een zeer besmettelijke ziekte waarvan de symptomen variëren: een lopende neus, verkoudheid, (hoge) koorts, diarree, rode of waterige ogen, een oogontsteking en de typische rode vlekken in het gezicht, die zich verspreiden over het lichaam en kunnen samenvloeien. Hoewel mazelen een kinderziekte worden genoemd, kunnen ook volwassenen ziek worden.
De ziekte kan gevaarlijk zijn, vooral voor baby's en jonge kinderen. Bij sommige mensen veroorzaken mazelen ernstige complicaties, zoals een longontsteking, stuipen, blindheid en hersen(vlies)ontsteking, of leidt het zelfs tot de dood. Dat gebeurt gemiddeld in minder dan 1 op de 1.000 gevallen. Wie mazelen heeft tijdens de zwangerschap, riskeert een vroeggeboorte, miskraam of misvorming van de foetus.
Het mazelenvirus zit in de neus, mond en keel en wordt overgedragen bij het hoesten of praten via speekseldruppeltjes in de lucht. Soms wordt het overgedragen via besmette voorwerpen of oppervlakken, denk maar aan een eenvoudig glas of een deurknop.
Besmetting is mogelijk 2 dagen vóór de eerste ziekteverschijnselen optreden tot 4 dagen ná het verschijnen van de huiduitslag. Na besmetting duurt het ongeveer 10 dagen voordat men ziek wordt. Aangezien het om een virale infectie gaat, hebben antibiotica geen nut. Je kan de symptomen verzachten met medicatie en rust. Bij verwikkelingen is een ziekenhuisopname vereist.
Niet iedereen is voldoende beschermd
Je kan je tegen de mazelen beschermen door je te laten vaccineren. Het vaccin bestaat uit 2 dosissen dat op de leeftijd van 12 maanden én tussen 10 tot 13 jaar gezet wordt. Het vaccin zit in het basisvaccinatieschema, maar is niet verplicht.
Het wordt gratis aangeboden, samen met het vaccin tegen bof en rubella (rodehond). Dat combi-vaccin ('BMR') wordt toegediend via consulaties bij het agentschap Opgroeien ('Kind en Gezin'), de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB), de huisarts of de kinderarts.
Pas sinds 1985 is het vaccin tegen mazelen opgenomen in het vaccinatieschema. "De meeste jonge mensen zijn dus wel correct gevaccineerd en hebben hun 2 dosissen op jonge leeftijd gehad", zegt Van Gucht. Maar dat geldt niet altijd voor mensen die geboren zijn tussen 1970 en 1985.
Het is toch wel belangrijk dat je dat nakijkt: heb ik mazelen gehad, ben ik voldoende gevaccineerd? In het bijzonder voor mensen die in de zorg werken.
Steven Van Gucht
Het vaccin zat in die periode nog niet in het vaccinatieschema, met 2 dosissen, zoals nu, legt Van Gucht uit. Mensen gaan in die tijd allicht maar 1 dosis gekregen hebben. Bovendien circuleerde er in die periode al minder mazelenvirus dan voordien. "De kans is dus groot dat mensen die geboren zijn tussen 1970 en 1985 nooit de ziekte hebben gehad toen ze jong waren én ook niet afdoende gevaccineerd zijn."
Veel mensen zijn zich er niet van bewust dat ze niet immuun zijn. "Het is toch wel belangrijk dat je dat nakijkt: heb ik mazelen gehad, ben ik voldoende gevaccineerd? In het bijzonder voor mensen die in de zorg werken", zegt Van Gucht.
Wat met mensen die voor 1970 geboren zijn?
"Voor 1970 was het mazelenvirus wijdverspreid en zijn de meeste kinderen ooit besmet geweest met het virus. Die mensen hebben dus een natuurlijke besmetting gehad en houden daar een levenslange immuniteit aan over."
Pas vanaf 1970 is de uitbraak van de mazelen gaan liggen en kwam de vaccinatie tegen het virus sporadisch op gang. Daarom dat mensen die geboren zijn tussen 1970 en 1985 tot de kwetsbare groep behoren, omdat ze waarschijnlijk nooit besmet zijn geweest of geen vaccinatie hebben gekregen.
Hoe kan je je "mazelen-status" te weten komen?
Als je geboren bent tussen 1970 en 1985, is het niet altijd zo eenvoudig om na te gaan of je op jonge leeftijd de ziekte al had of voldoende gevaccineerd bent. "Er bestaan geen elektronische registers van die tijd", zegt Van Gucht.
"Je kan dat navragen bij je ouders, het klassieke "boekje" van Kind en Gezin van in die tijd raadplegen, het medisch dossier bij je huisarts opvragen..." zegt Van Gucht. En je kan je gegevens ook online raadplegen op mijngezondheid.be of myhealthviewer.be . Hiervoor heb je wel je elektronische identiteitskaart nodig. Je huisarts kan eventueel ook antistoffen laten bepalen in je bloed.
Vind je helemaal niets terug, dan mag je ervan uitgaan dat je niet gevaccineerd bent, en dan is een vaccinatie aanbevolen. Als je twijfelt, en zeker als je in de zorg werkt, raadt Van Gucht aan om een vaccinatie te nemen. "Dat is nooit verkeerd."
"En weet: als je ooit de ziekte hebt doorgemaakt of je bent correct gevaccineerd, dan ben je beschermd voor het leven. Die immuniteit blijft levenslang."
"Ga niet in de wachtzaal zitten"
Ook het Departement Zorg is bezorgd over de toename van mazelen. "We zien nog geen grote uitbraken van mazelen in Vlaanderen zoals in sommige Europese landen, maar er zijn wel duidelijk meer besmettingen binnen families, in scholen en kinderdagverblijven of kampen en ook besmettingen waarvan we de oorsprong niet kunnen identificeren", zegt woordvoerder Joris Moonens. "We moeten dus waakzaam zijn."
Bij symptomen en een vermoeden van mazelen vraagt het Departement Zorg om niet meteen in de wachtzaal van de dokter of het ziekenhuis te gaan zitten. "Mazelen is een van de meest besmettelijke ziekten die we kennen, bij symptomen blijf je best weg van plaatsen waar veel mensen zijn", zegt Moonens.
Contact vermijden
Je neemt best eerst telefonisch contact op met je huisarts. "Die zal je zeggen hoe je veilig op consultatie kan komen. De arts zal dan een test afnemen om na te gaan of het mazelen is of niet.
Tot de resultaten bekend zijn, vermijd je best contact met anderen", zegt Moonens. Kinderen met symptomen hou je best thuis van opvang, school of jeugdkampen.
"Is de test negatief, dan hoef je geen contact meer te vermijden. Is de test positief, dan is het even uitzieken. Tot 4 dagen na het verschijnen van de huiduitslag vermijd je contact met anderen om besmetting te vermijden."
